ΝΕΑΡΕΣ ΑΦΡΙΚΑΝΕΣ ΘΥΜΑΤΑ ΣΩΜΑΤΕΜΠΟΡΙΟΥ

Μεταφέρθηκαν στα κατεχόμενα από την Τουρκία, μέσω παράνομου δικτύου διακινητών, με αρχικό προορισμό τους την κεντρική και βόρεια Ευρώπη, στην οποία δεν έφθασαν ποτέ…

Οι δύο μητέρες κινδυνεύουν να μείνουν άστεγες, παρόλο που βρίσκονται υπό την προστασία των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, γιατί η οργάνωση που τις φιλοξενεί, «έχει σοβαρότατα οικονομικά προβλήματα»

Το Γραφείο της Αστυνομίας για Καταπολέμηση της Εμπορίας Προσώπων αναγνώρισε πρόσφατα ως θύμα σωματεμπορίου ακόμα μιαν Αφρικανή, και μάλιστα ανήλικη, που ήρθε έγκυος από τα κατεχόμενα και γέννησε στις ελεύθερες περιοχές

Κρατώντας στοργικά στην αγκαλιά τους τα νεογέννητα μωρά τους, μας υποδέχτηκαν οι δύο νεαρές Αφρικανές από τη Σομαλία, στο διαμέρισμα όπου φιλοξενούνται, στη Λευκωσία, που είναι καταφύγιο της μη κυβερνητικής οργάνωσης, Cyprus Stop Trafficking. Αλλά στα μάτια τους και στη συμπεριφορά τους, αντί να υπάρχει η χαρά της λεχώνας, υπήρχε η θλίψη και ο φόβος. Είναι θύματα του πολέμου που μαίνεται στην πατρίδα τους, αλλά και θύματα σωματεμπορίου, αναγνωρισμένα από το Γραφείο της Αστυνομίας για Καταπολέμηση της Εμπορίας Προσώπων που πέρασαν το τελευταίο διάστημα από τα κατεχόμενα, σε κατάσταση εγκυμοσύνης, και γέννησαν τα παιδιά τους σε κρατικά νοσοκομεία στις ελεύθερες περιοχές - στη Λευκωσία και στη Λάρνακα. Όπως και άλλες γυναίκες από την αφρικανική ήπειρο, είναι προφανές ότι μεταφέρθηκαν στα κατεχόμενα από την Τουρκία, μέσω παράνομου δικτύου διακινητών, με αρχικό προορισμό τους την κεντρική και βόρεια Ευρώπη, στην οποία δεν έφθασαν ποτέ.

Θα μείνουν άστεγα τα θύματα;

Οι δύο κοπέλες, 18 και 24 χρονών (η πρώτη, αναγνωρισμένη πρόσφυγας από την Υπηρεσία Ασύλου και η δεύτερη αιτήτρια ασύλου), φιλοξενούνται τους τελευταίους μήνες στο διαμέρισμα-καταφύγιο του Cyprus Stop Trafficking, αλλά κινδυνεύουν να μείνουν άστεγες, παρόλο που βρίσκονται υπό την προστασία των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας. Κι αυτό γιατί η οργάνωση, όπως πληροφορεί με επιστολή της στις 10 Μαΐου 2016 την αρμόδια Υπουργό Εργασίας, Ζέτα Αιμιλιανίδου, «έχει σοβαρότατα οικονομικά προβλήματα», που καθιστούν αδύνατο να καταβάλλει το ενοίκιο του καταφυγίου και τα υπόλοιπα έξοδα διαβίωσης των θυμάτων, ενώ την ίδια στιγμή, το κράτος παραχωρεί απλώς ένα πολύ μικρό επίδομα στέγασης και ουσιαστικά δεν αναλαμβάνει τις υποχρεώσεις του απέναντι στις γυναίκες αυτές.

Έχει ως εξής η επιστολή της Επίτιμης Προέδρου του Cyprus Stop Trafficking, Ανδρούλλας Χριστοφίδου Henriques, προς τη Ζέτα Αιμιλιανίδου: «Αγαπητή κυρία Υπουργέ, αν δεν πίστευα ότι οι υπηρεσίες που προσφέρει η οργάνωσή μας, Cyprus Stop Trafficking, σε αναγνωρισμένα από την Αστυνομία θύματα σωματεμπορίας, τα οποία βρίσκονται υπό την προστασία των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, είναι σημαντικές, δεν θα σας απηύθυνα την παρούσα επιστολή. Η οργάνωσή μας έχει σοβαρότατα οικονομικά προβλήματα, που αν δεν καταφέρουμε να τα υπερπηδήσουμε, θ’ αναγκαστούμε να σταματήσουμε τη συνεργασία μας με το Γραφείο Ευημερίας.

Δηλαδή, δεν θα είμαστε πια σε θέση να προσφέρουμε στέγη στα θύματα. Επιτρέψτε μου κάποιες διευκρινίσεις επί του θέματος. Το επίδομα στέγασης που λαμβάνουν τα θύματα σωματεμπορίας, ανέρχεται στα 150 ευρώ τον μήνα και για τους αιτητές ασύλου, μόνο στα 100 ευρώ. Καταλαβαίνετε ότι το ποσό αυτό είναι εντελώς ανεπαρκές κι έτσι η οργάνωσή μας πληρώνει την εγγύηση, συμπληρώνει το υπόλοιπο του ενοικίου και τα έξοδα των λογαριασμών ηλεκτρισμού, νερού κ.λπ. Να υπογραμμίσω, επίσης, ότι μέχρις ότου διευθετηθούν τα απαιτούμενα χαρτιά, το κάθε θύμα μένει για τρεις-τέσσερεις μήνες, χωρίς απολύτως κανένα οικονομικό βοήθημα. (Ας κάνω εδώ και μία παρένθεση. Τα κουπόνια με τα οποία πρέπει να ζήσουν οι αιτητές ασύλου, δεν περιλαμβάνουν τα πανάκια για βρέφη. Αυτήν τη στιγμή φιλοξενούμε δύο νεαρές μητέρες, που μόλις έχουν γεννήσει, και δυστυχώς τα πανάκια είναι ακριβά)».

«Θέλουμε μνημόνιο συνεργασίας»

Συνεχίζει ως εξής, η επιστολή του Cyprus Stop Trafficking: «Επιπλέον, υπάρχει ένα βασικότατο πρόβλημα. Επειδή το βοήθημα των 100 και 150 ευρώ, πρέπει να δίνεται κατευθείαν στον ιδιοκτήτη των διαμερισμάτων κι επειδή σπανίζουν οι ιδιοκτήτες που δέχονται για ενοικιαστές ξένους και ιδίως ξένους που έχουν σχέση με το Γραφείο Ευημερίας, έχουμε μεγάλες δυσκολίες να ενοικιάσουμε διαμερίσματα. Θα θέλαμε να σας παρακαλέσουμε να επιτρέψετε, όταν τα διαμερίσματα είναι ενοικιασμένα από το Cyprus Stop Trafficking ή από το Caritas, τη ΜΚΟ με την οποία έχουμε στενή συνεργασία, το βοήθημα να κατατίθεται στις εν λόγω οργανώσεις, οι οποίες θα υπενοικιάζουν δωμάτια στα θύματα.

»Αυτήν τη στιγμή η οργάνωσή μας έχει χρέη που ανέρχονται πάνω από 15 χιλιάδες ευρώ. Επιτρέψετέ μου να εξηγήσω γιατί. Από τον Απρίλη του 2014 μέχρι τον Οκτώβρη του 2015, είχαμε χρηματοδότηση από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα EEA GRANTS, αλλά για να μας δώσουν τις 91 χιλιάδες ευρώ που ενέκριναν, έπρεπε εμείς να βρούμε άλλες 14 χιλιάδες ευρώ και τις οποίες φυσικά δανειστήκαμε, διότι οι πόροι μας είναι ελάχιστοι και βασικά προέρχονται από εισφορές από μέλη της ΜΚΟ ACEES (Association Contre l’Exploitation et l’Esclavage Sexuels, Γενεύη). Μήπως θα ήταν δυνατό να σας ζητήσω να μας βοηθήσετε να ξεπληρώσουμε το χρέος μας;

»Κι ένα τελευταίο ζήτημα, σχετικά με το υποτιθέμενο μνημόνιο συνεργασίας που θα έπρεπε να υπάρχει μεταξύ του Γραφείου Ευημερίας και της οργάνωσής μας. Εάν υπήρχε ένα τέτοιο μνημόνιο, θα ήταν πολύ βοηθητικό, για να γίνουν πιο ξεκάθαρες οι υποχρεώσεις των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας προς τα θύματα. Επίσης, θα ξεκαθάριζε τι θα μπορούσαν να προσφέρουν σαν συμπληρωματική βοήθεια, οργανώσεις όπως το Cyprus Stop Trafficking και το Caritas, ενόψει του φόρτου εργασίας που έχουν οι διάφοροι -υπεύθυνοι για τα θύματα- λειτουργοί. Γνωρίζοντας την ευαισθησία και την αποφασιστικότητα που επιδεικνύετε σε τέτοια ζητήματα, είμαι σίγουρη ότι θα επισπεύσετε τη λύση των προβλημάτων που παρέθεσα πιο πάνω».

Η Αστυνομία παρακολουθεί και ανησυχεί

Όπως ανέφερε στη «Σημερινή» η επικεφαλής του Γραφείου της Αστυνομίας για Καταπολέμηση της Εμπορίας Προσώπων, Υπαστυνόμος Ρίτα Σούπερμαν, η Αστυνομία παρακολουθεί το ζήτημα ως μια πιθανή ένδειξη ενός νέου φαινομένου, αφού πέρα από τις συγκεκριμένες δύο κοπέλες, το Γραφείο της αναγνώρισε πρόσφατα ως θύμα σωματεμπορίου, ακόμα μιαν Αφρικανή και μάλιστα ανήλικη, που ήρθε έγκυος από τα κατεχόμενα και γέννησε στις ελεύθερες περιοχές. Η κυρία Σούπερμαν αποκάλυψε ότι οι δύο από τις τρεις ισχυρίστηκαν ότι έμειναν έγκυοι από πελάτες τους, στη διάρκεια της σεξουαλικής εκμετάλλευσής τους στα κατεχόμενα, ενώ η τρίτη υποστήριξε ότι ήταν ήδη έγκυος, από τον άντρα της, πριν έρθει στην Κύπρο.

Απαντώντας σε ερώτησή μας η Υπαστυνόμος παρατήρησε ότι το Γραφείο της δεν διαπίστωσε παρόμοια περιστατικά στο παρελθόν και κάλεσε τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες να είναι σε εγρήγορση, αφού εκτιμά ότι το αμέσως επόμενο διάστημα, πιθανόν να εισέλθουν στις ελεύθερες περιοχές και άλλες κοπέλες. Τοποθετεί το φαινόμενο, μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της προσφυγικής κρίσης στην περιοχή, από το οποίο επηρεάστηκε και η Κύπρος και προβλέπει ότι ενόψει και των αυστηρών μέτρων που άλλες ευρωπαϊκές χώρες πήραν για ανάσχεση των προσφυγικών ροών, το νησί μας θα νιώσει ακόμα πιο έντονο το πρόβλημα αυτό.

Ψυχοσωματικά δεινά, πένθος, προσφυγιά

Η 18χρονη Σομαλή, που όπως προαναφέρθηκε είναι αναγνωρισμένη πρόσφυγας, βρίσκεται στις ελεύθερες περιοχές, όπου γέννησε το μωρό της, τους τελευταίους 10 μήνες. Δεν ξέρει πού βρίσκονται οι δικοί της στη Σομαλία, ούτε αν είναι ζωντανοί. Όπως επεσήμανε στη «Σημερινή», η λειτουργός του Cyprus Stop Trafficking, Αγγλίδα Gade Sims, οι κοπέλες αυτές, πέρα από τα δεινά που πέρασαν στα χέρια των σωματεμπόρων, κουβαλούν στην ψυχή τους και το πένθος από την απώλεια στενών συγγενών τους στον πόλεμο στην πατρίδα τους, από την προσφυγοποίησή τους και από τη διαμονή τους σε ένα ξένο προς αυτές, περιβάλλον.

Μας πληροφόρησε ότι η 18χρονη, μετά την είσοδό της στις ελεύθερες περιοχές από τα κατεχόμενα, ενώ ήταν έγκυος, φιλοξενήθηκε το πρώτο διάστημα ως ασυνόδευτη ανήλικη στην κρατική Στέγη για ασυνόδευτους ανηλίκους στη Λάρνακα. «Ως Cyprus Stop Trafficking παρεμβήκαμε στην υπόθεση και αναλάβαμε στη συνέχεια να την φιλοξενήσουμε εμείς, γιατί οι κοινωνικοί λειτουργοί στη Στέγη τής είπαν ότι, όταν γεννούσε, θα έπρεπε να βρει ένα μέρος για να μείνει με το μωρό, αλλιώς θα αναλάμβαναν το βρέφος οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας.

»Είναι συνηθισμένη η υπόθεση, μια ξένη κοπέλα που μένει σε μια κρατική στέγη χωρίς χρήματα, που δεν ξέρει τη χώρα, να μην είναι σε θέση να ενοικιάσει ένα χώρο, παρουσιάζοντας το συμβόλαιο ενοικίου στις ΥΚΕ, για να κρατήσει το μωρό της. Πολλά κορίτσια σαν τις δύο αυτές κοπέλες, βρίσκονται σε πολύ άσχημη ψυχολογική κατάσταση, πριν ακόμα καταλήξουν στην Κύπρο. Μου είπε η 18χρονη, "φαντάσου να κοιμάσαι στο κρεβάτι σου, να μυρίζει σπιτικό φαγητό και όλη η οικογένεια να είναι γύρω σου και την άλλη μέρα να ξυπνάς σε ένα άλλο μέρος, χωρίς κανένα δικό σου, ανάμεσα σε ξένους που μιλούν διαφορετική γλώσσα και σε κοιτάζουν λες και είσαι σκουπίδι"…

»Πρέπει να καταλάβουμε ότι οι γυναίκες αυτές έχουν πένθος, πιθανόν να έχουν δολοφονηθεί όλα τα μέλη της οικογένειάς τους κι όμως οι κρατικές υπηρεσίες στην Κύπρο τούς συμπεριφέρονται με πλήρη αδιαφορία και ως αιτήτριες ασύλου, τις στέλνουν να εργαστούν σε… κτηνοτροφικές φάρμες».

Η κλειτοριδεκτομή και η Υπηρεσία Ασύλου

Η Gade Sims ανέφερε ότι η 24χρονη Σομαλή, που γέννησε πριν από 3 μήνες στις ελεύθερες περιοχές, «άφησε πίσω στη Σομαλία, άλλα δύο μικρά παιδιά. Δεν έχει καμιά επαφή με την οικογένειά της από τότε που ήρθε κι αυτό το ξέρω γιατί στη διαδικασία αναγνώρισής της ως θύματος trafficking από την Αστυνομία, την προέτρεψα να τηλεφωνήσει στην οικογένειά της και στάθηκε αδύνατο, αφού όλοι οι τηλεφωνικοί αριθμοί που κάλεσε, είναι αποσυνδεδεμένοι. Είχε έρθει στην Κύπρο έγκυος, από τον άντρα της, όπως μας είπε, με τον οποίο την πάντρεψαν από τα 15 της - αυτός έμεινε πίσω στη Σομαλία, γιατί δεν είχε χρήματα για να φύγουν μαζί.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, που λόγω έλλειψης χρημάτων δεν μπορούν να φύγουν όλα τα μέλη της οικογένειας, η οικογένεια πληρώνει γύρω στις 6 χιλιάδες ευρώ, για να φύγει ένα άτομο - στην περίπτωσή της, προτίμησαν να φύγει αυτή, για ν’ αποφύγει τους κινδύνους του πολέμου, επειδή ήταν έγκυος».

Σύμφωνα με την κυρία Sims, το Cyprus Stop Trafficking φιλοξενεί αυτήν την περίοδο, άλλες δύο κοπέλες από την Αφρική, θύματα σωματεμπορίου στα κατεχόμενα. Αναφέρθηκε και στην περίπτωση άλλης 16χρονης από τη Σομαλία, που όταν είπε ότι είναι θύμα κλειτοριδεκτομής (ακρωτηριασμού γεννητικών οργάνων), η Υπηρεσία Ασύλου την έστειλε για ιατρική εξέταση σε κρατικό νοσοκομείο. «Αυτή η απαίτηση της Υπηρεσίας Ασύλου είναι ντροπή για την Κύπρο, γιατί άλλες χώρες δεν ζητούν τέτοια απόδειξη», είπε η Gade Sims. «Πήγε κλαίγοντας η κοπέλα στο νοσοκομείο, με ένα χαρτί από την Υπηρεσία Ασύλου, που έγραφε στα ελληνικά, απλώς ότι είναι παρθένα, αλλά που δεν ανέφερε ότι είναι πιθανό θύμα κλειτοριδεκτομής, με αποτέλεσμα να μην τύχει της κατάλληλης ιατρικής εξέτασης».

Είπε «όχι» στους Τούρκους σωματέμπορους

Πρόξενος αφρικανικής χώρας στη Λευκωσία μάς είπε ότι προφανώς, οι πιο πάνω περιπτώσεις, αφορούν τη δράση οργανωμένου εγκλήματος. «Υπάρχει», πρόσθεσε, «ατζέντης στη χώρα της οποίας είμαι πρόξενος, που υπόσχεται στις κοπέλες να τις βοηθήσει να ταξιδέψουν στην Κύπρο και από εκεί στην Ευρώπη για μια καλή δουλειά και καταλήγουν σε κύκλωμα σωματεμπορίου στα κατεχόμενα. Μόλις πριν από ένα μήνα, μια από αυτές τις κοπέλες, γύρω στα 35, μητέρα ενός παιδιού, ήρθε στο γραφείο μου από τα κατεχόμενα, χωρίς νόμιμα έγγραφα και ζήτησε κλαίγοντας τη βοήθειά μου, για να πάει πίσω στη χώρα της. Μου είπε ότι στον βορρά τής ζήτησαν να κάνει σεξ με πελάτες, αφού της πήραν το διαβατήριο, αλλά αρνήθηκε και κατάφερε και πέρασε στις ελεύθερες περιοχές. Σε μιαν άλλη περίπτωση, παλαιότερα, άλλη συμπατριώτισσά της, εξαναγκάστηκε να πουλά το σώμα της σε ξενοδοχείο στα κατεχόμενα, πριν περάσει στις ελεύθερες περιοχές και ζητήσει πολιτικό άσυλο».

Δύσκολα τα πράγματα και στην Ευρώπη

Ενώ τα κυκλώματα σωματεμπορίου στην Κύπρο αλλάζουν τη μορφή και τα μέσα δράσης τους, ανάλογα με τις κοινωνικές και τις πολιτικές συνθήκες που επικρατούν και ενώ το κράτος αδυνατεί να παρακολουθήσει τις εξελίξεις και τις νέες πρακτικές του οργανωμένου εγκλήματος και συνεπώς να προστατεύσει έγκαιρα τα θύματα και να εντοπίσει τους εγκληματίες, στις Βρυξέλλες το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναγνωρίζει ότι και στην υπόλοιπη Ευρώπη, τα πράγματα είναι δύσκολα. Σε ψήφισμα που υιοθέτησε η ολομέλεια του Κοινοβουλίου στις 12 Mαΐου 2016, τονίζεται ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προστασία των θυμάτων της εμπορίας ανθρώπων δεν εφαρμόζεται σωστά και καλούνται τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τις προσπάθειες για την προστασία των θυμάτων της εμπορίας ανθρώπων, ιδίως των γυναικών, και να λάβουν μέτρα για την πρόληψη και την παροχή βοήθειας και στήριξης.

«Έχει επιτευχθεί πρόοδος στην καταπολέμηση των διεθνών συμμοριών εμπορίας ανθρώπων, αλλά συχνά δεν δίνεται στα θύματα η βοήθεια που δικαιούνται βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας», δήλωσε η εισηγήτρια Catherine Bearder (Φιλελεύθεροι, Ηνωμένο Βασίλειο). «Χρειάζεται να υπάρξει καθολική εφαρμογή πανευρωπαϊκών μέτρων από όλες τις εθνικές κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένης της ορθής συλλογής στατιστικών στοιχείων και της ταυτοποίησης των θυμάτων, ώστε να έχουμε μια σαφέστερη εικόνα της πραγματικής κατάστασης», πρόσθεσε η ίδια.

Στο κείμενο του ψηφίσματος τονίζεται ότι η μείωση της ζήτησης μπορεί να επιτευχθεί μέσω νομοθεσίας, η οποία μετακυλίει το ποινικό βάρος στα πρόσωπα που αγοράζουν σεξουαλικές υπηρεσίες και όχι σε εκείνους που τις πωλούν (σ. σ. μια τέτοια νομοθεσία ποινικοποίησης του πελάτη του trafficking ψηφίστηκε στην Κύπρο τον Απρίλη 2014, χωρίς όμως καμιά καταδίκη μέχρι σήμερα).

Οι ευρωβουλευτές καλούν τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι η Αστυνομία, το δικαστικό σώμα, το ιατρικό προσωπικό και οι κοινωνικοί λειτουργοί λαμβάνουν την κατάλληλη κατάρτιση, ώστε να μπορούν να εντοπίζουν γρήγορα τα ευάλωτα θύματα και να τους προσφέρουν τη στήριξη που χρειάζονται. Η στήριξη περιλαμβάνει την πρόσβαση σε ασφαλή στέγαση, ιατρική περίθαλψη, υπηρεσίες μετάφρασης και διερμηνείας, ένδικα μέσα, μεταξύ άλλων και για την απαίτηση αποζημίωσης, και μια περίοδο ανάρρωσης, τουλάχιστον 30 ημερών. Οι ευρωβουλευτές ζητούν ακόμη να παρέχεται στα θύματα άδεια διαμονής και πρόσβασης στην αγορά εργασίας στο κράτος μέλος στο οποίο έπεσαν θύματα εμπορίας.