ΕΦΤΑ ΣΤΟΥΣ ΔΕΚΑ ΞΕΚΙΝΟΥΝ ΤΗ ΣΕΞΟΥΛΙΚΗ ΕΠΑΦΗ ΠΡΙΝ ΤΑ 16

Η γενική εικόνα, σύμφωνα με έρευνα, είναι ότι οι νέοι της Κύπρου υστερούν σε γνώσεις, αντιμετωπίζουν προβλήματα και χρήζουν περιεκτικής και εντατικής επιμόρφωσης. Επιτακτική η ανάγκη για εισαγωγή της σεξουαλικής αγωγής στα σχολεία

Μέσω του ερωτηματολογίου, που δόθηκε στους μαθητές, οι ερευνητές εξέτασαν εις βάθος γνώσεις για τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία, πηγές πληροφόρησης, εκπαιδευτικές ανάγκες, σεξουαλικές συμπεριφορές και αντιλήψεις, και συνεπακόλουθα προβλήματα

Την ανάγκη ύπαρξης μαθήματος σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στα κυπριακά σχολεία καταδεικνύουν τα ευρήματα πρόσφατης έρευνας, που διενεργήθηκε από τον Οργανισμό Νεολαίας Κύπρου, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Αναπαραγωγικής Ιατρικής Κύπρου, με τίτλο «Υγεία στις Διαφυλικές Σχέσεις και Σεξουαλικότητα», τα οποία είναι -ομολογουμένως- ιδιαίτερα ανησυχητικά.

Σημειώνεται ότι η έρευνα απευθύνθηκε σε ένα μεγάλο δείγμα εφήβων (1670 μαθητών) από τη Β’ Γυμνασίου μέχρι τη Γ’ Λυκείου, και κύριος σκοπός της ήταν να διερευνήσει τις γνώσεις, αντιλήψεις και στάσεις των μαθητών γύρω από τα θέματα της σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας (ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα, ψυχικές διαταραχές και άλλα). Εκτός αυτού, οι ερευνητές επεδίωξαν να διαπιστώσουν την ικανότητα των μαθητών να αναγνωρίζουν κινδύνους, να αντιδρούν και να συμπεριφέρονται σωστά ώστε να προλαμβάνουν σοβαρά προβλήματα όπως τα πιο πάνω, που σημαδεύουν τη ζωή τους.

Μέσω του ερωτηματολογίου, που δόθηκε στους μαθητές, οι ερευνητές εξέτασαν εις βάθος γνώσεις για τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία, πηγές πληροφόρησης, εκπαιδευτικές ανάγκες, σεξουαλικές συμπεριφορές και αντιλήψεις, και συνεπακόλουθα προβλήματα.

Υστερούν σε γνώσεις

Η γενική εικόνα είναι ότι οι νέοι της Κύπρου υστερούν σε γνώσεις, αντιμετωπίζουν προβλήματα, και χρήζουν περιεκτικής και εντατικής επιμόρφωσης. Λαμβάνοντας επομένως υπόψη όλα τα πιο πάνω, οι ερευνητές έκριναν απαραίτητο να δημιουργηθεί ένα ευρείας κλίμακας πρόγραμμα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στα δημόσια σχολεία της Κύπρου, που να περιέχει έγκυρη και αντικειμενική πληροφόρηση και να προσφέρει την κατάλληλη εκπαίδευση για τα ακόλουθα θέματα:

· Αναπαραγωγικό σύστημα
· Υγιεινή σώματος
· Σεξουαλική και συναισθηματική ανάπτυξη
· Υγιείς σχέσεις
· Ισότητα φύλων
· Αντισύλληψη
· Εγκυμοσύνη και σχετικές προφυλάξεις
· Εκτρώσεις
· Σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα
· Σεξουαλική κακοποίηση ή παρενόχληση
· Ψυχική υγεία

Συμπεράσματα

Τα παιδιά έχουν δείξει με τις απαντήσεις τους ότι διαθέτουν τις γνώσεις, πάνω στις οποίες μπορούν με την κατάλληλη διαπαιδαγώγηση να κτιστούν γερές βάσεις. Θεωρούν την τιμιότητα και την αξιοπρέπεια ως τις πιο σημαντικές αξίες και δηλώνουν ότι επιζητούν πληροφόρηση και καθοδήγηση για θέματα όπως η υγιής συμπεριφορά στον ερωτικό τομέα, τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα και η εγκυμοσύνη.

Διαπιστώνεται, επίσης, ότι οι νέοι της Κύπρου έχουν ανάγκη σε αρκετά μεγάλο βαθμό να διευρύνουν τις γνώσεις τους για τα θέματα αυτά, πράγμα που σημαίνει ότι και οι ίδιοι έχουν προσέξει την έλλειψη αυτή στην παιδεία. Για το θέμα αυτό της παιδείας η απόλυτη πλειοψηφία λέει ότι το μάθημα της σεξουαλικής αγωγής πρέπει να αρχίζει τουλάχιστον από το γυμνάσιο, και περίπου το ένα τέταρτο λέει ότι θα πρέπει να αρχίζει νωρίτερα, ακόμα και από το νηπιαγωγείο.

Δύσκολη μετάβαση

Σύμφωνα με τον Οργανισμού Νεολαίας Κύπρου είναι ιδιαίτερα δύσκολη η μετάβαση από το δημοτικό στο γυμνάσιο ως περίοδος προσαρμογής στα μηνύματα με τα οποία τα παιδιά κατακλύζονται από το περιβάλλον. Οι δυσκολίες αυτές επιβεβαιώνονται με τα αποτελέσματα της έρευνας, και χρειάζεται να ληφθούν μέτρα για τη στήριξη των παιδιών. Τα παιδιά είναι ήδη ευαισθητοποιημένα στις λεπτές διαφορές μεταξύ των ειδών σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στο σπίτι και στο σχολείο, αφού ζητούν την ελεύθερη συζήτηση περισσότερο από την οικογένεια και την ενημέρωση περισσότερο από το σχολείο.

Υγεία στις διαφυλικές σχέσεις

Ανησυχία προκαλεί το γεγονός, ωστόσο, ότι οι γνώσεις των μαθητών όσον αφορά τη σεξουαλική υγεία είναι πολύ περιορισμένες, αφού απαντούν απογοητευτικά όσον αφορά το πότε πρέπει να χρησιμοποιείται το προφυλακτικό, πότε είναι η πιο γόνιμη μέρα της γυναίκας, πότε είναι πιο πιθανή η μετάδοση των σεξουαλικά μεταδιδόμενων νοσημάτων, ενώ εμφανίζουν άγνοια και γύρω από τα χαρακτηριστικά των σεξουαλικά μεταδιδόμενων νοσημάτων.

Βέβαια είναι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι μια μεγάλη μερίδα πιστεύει πως η σεξουαλική επαφή πρέπει να αποσκοπεί στην ολοκλήρωση μιας σχέσης όπου υπάρχει αλληλοσεβασμός και αγάπη, μια καλή βάση για περαιτέρω καλλιέργεια. Υπάρχει όμως ένα σημαντικό ποσοστό που χρειάζεται επιμόρφωση. Γενικά παρατηρείται η έλλειψη του συναισθηματικού στοιχείου σε μερικές από τις απαντήσεις, αντί αυτού υπάρχει περισσότερο η αντίληψη του σεξ ως σωματική ανάγκη, ειδικά στα αγόρια.

Σεξουαλική ζωή πριν τα 16

Τα πιο ανησυχητικά αποτελέσματα, όμως, βγαίνουν από τις απαντήσεις των παιδιών σχετικά με τις σεξουαλικές τους δραστηριότητες και συνήθειες. Όσον αφορά την ηλικία έναρξης σεξουαλικών σχέσεων, η πλειοψηφία των παιδιών (73,3% των αγοριών και 68,2% των κοριτσιών) πιστεύουν ότι οι νέοι ξεκινούν σεξουαλική σχέση πριν από την ηλικία των 16. Το 11,1% πιστεύουν ότι ξεκινούν από τα 13 χρόνια ή ενωρίτερα. Αυτές οι αντιλήψεις δημιουργούν άγχος και ψυχολογικές πιέσεις ότι καθυστέρησαν.

Αυτό όμως είναι ένας μύθος, η πραγματικότητα είναι διαφορετική και πρέπει να μεταδοθεί στα παιδιά για να ηρεμήσουν και να αφεθούν να ωριμάσουν δίνοντας τον αναγκαίο χρόνο στη σωματική και ψυχική τους ανάπτυξη. Στην πραγματικότητα το ένα τέταρτο έχουν σεξουαλικές σχέσεις (στο συνολικό δείγμα) ενώ στη Γ’ Λυκείου το ποσοστό είναι 46,5% για τα αγόρια και 21,2% για τα κορίτσια. Αυτά τα ποσοστά παρ' όλα αυτά προβληματίζουν, πολύ περισσότερο δε αφού η απόλυτη πλειοψηφία άρχισε τη σεξουαλική επαφή πριν από την ηλικία των 16 ετών.

Τρεις στους πέντε

Παρατηρείται επομένως σήμερα μια αύξηση στο ποσοστό των παιδιών που ξεκινούν τη σεξουαλική τους ζωή πριν από την ηλικία των 16. Ενώ το 2000, βάσει προηγούμενης έρευνας, το ποσοστό παιδιών που είχαν σεξουαλικές σχέσεις πριν από την ηλικία των 16 ήταν στο 54,7%, είναι εμφανές στην παρούσα έρευνα ότι υπάρχει μια αύξηση σε αυτήν την κατηγορία αφού το σημερινό ποσοστό είναι 68%.

Είναι, λοιπόν, σημαντικό, οι αλλαγές που θα γίνουν στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών να γίνουν το συντομότερο δυνατό, ώστε να προστατευθούν από τα προβλήματα που εμπεριέχονται στην πρόωρη έναρξη σχέσεων.

1 στους 10 είχε ομοφυλοφιλική επαφή

Τα περισσότερα παιδιά λένε επίσης ότι κατά τη γνώμη τους οι πιο πολλοί νέοι έχουν σεξουαλικές σχέσεις με πολλούς συντρόφους πριν από την ηλικία των 18, ενώ περίπου το 10% όλων των παιδιών είχαν ομοφυλοφιλική σχέση τουλάχιστον μια φορά, κάτι που τα εκθέτει σε αυξημένο κίνδυνο για σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα και ψυχικές διαταραχές.

Όσον αφορά τα παιδιά που δεν είναι ήδη ενεργά σεξουαλικά, αναπόφευκτα εκτίθενται σε μηνύματα σεξουαλικού περιεχομένου μέσω της κοινωνικοποίησης με τον περίγυρό τους. Είναι αναγκαίο, λοιπόν, να προσφερθεί στα παιδιά η κατάλληλη διαπαιδαγώγηση που να συμπεριλαμβάνει βιολογικούς και συναισθηματικούς παράγοντες και να συντείνει στην πρόληψη ανεπιθύμητων συνεπειών. Να μπορούν να παίρνουν σωστές αποφάσεις, να αναγνωρίζουν κινδύνους, να αυτοπροστατεύονται.

Άγνοια γύρω από τη σεξουαλική υγεία

Δυστυχώς τα παιδιά υστερούν και στη φροντίδα της σεξουαλικής τους υγείας. Το 1/5 όσων έχουν σχέσεις δεν χρησιμοποιούν ποτέ προφυλακτικό και περίπου οι μισοί το χρησιμοποιούν πάντα. Ένα μεγάλο ποσοστό μένει έτσι εκτεθειμένο σε σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα και εγκυμοσύνες. Ένας σεβαστός αριθμός δεν απολαμβάνουν το σεξ, ενώ περίπου το 1/10 των παιδιών έχουν ή είχαν πρόβλημα σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Και τα δυο προβλήματα σχετίζονται άμεσα με τη σωστή πληροφόρηση και την ψυχολογία του ατόμου.

Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι αρκετά παιδιά (περίπου το 7%) έχουν προσβληθεί από σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα, και το 12,5% περίπου των παιδιών που έχουν σχέσεις έχουν αντιμετωπίσει ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Μάλιστα, η απόλυτη πλειοψηφία (51,8%) απ' όλο το δείγμα γνωρίζει κοπέλα κάτω των 18 ετών που έχει κάνει έκτρωση. Σοκάρει, επίσης, το γεγονός ότι το 64,8% των μαθητών που γνωρίζουν τέτοιες περιπτώσεις δηλώνουν ότι αφορούν κορίτσια κάτω των 16 χρονών (σχεδόν 20% είναι 14 ετών και κάτω). Πρέπει να ληφθεί βέβαια υπόψη ότι τα ποσοστά αυτά μπορεί να είναι στην πραγματικότητα λίγο διαφορετικά, μιας και είναι πιθανό αρκετά παιδιά να γνωρίζουν την ίδια κοπέλα που έκανε έκτρωση.

Πηγές επιμόρφωσης

Όσον αφορά τις πηγές επιμόρφωσης που χρησιμοποιούν οι νέοι, γενικά τα κορίτσια φαίνεται ότι χρησιμοποιούν πιο αξιόπιστες πηγές για το σεξ από τα αγόρια, όπως για παράδειγμα γιατρό ή ειδικό σύμβουλο και σε βιβλία αντί από το διαδίκτυο ή τους φίλους, επομένως τα αγόρια πρέπει να καθοδηγηθούν ως προς την επιλογή κατάλληλων πηγών.

Η ελλιπής διαπαιδαγώγηση και τα επακόλουθα προβλήματα στη σεξουαλική υγεία των παιδιών σχετίζονται άμεσα και με τις συνήθειες χρήσης ή κατάχρησης ουσιών. Ένα σεβαστό ποσοστό καπνίζουν, καταναλώνουν οινοπνευματώδη ποτά και κάνουν χρήση ναρκωτικών ουσιών, και όπως δηλώνουν τα ίδια τα παιδιά ένας λόγος που καταφεύγουν σε αυτές τις «λύσεις» είναι τα ψυχολογικά ή τα προσωπικά προβλήματα. Πολλά από αυτά τα προβλήματα σχετίζονται με την ερωτική ζωή τη δική τους ή τις σχέσεις στην οικογένεια.

Είναι φανερό επίσης ότι η χαμηλή ποιότητα στις σχέσεις των δύο φύλων στην οικογένεια, το σχολείο, την κοινωνία, αποτέλεσμα και της ανεπαρκούς σεξουαλικής αγωγής σε όλους αυτούς τους χώρους, αυξάνει τα ποσοστά των δυσλειτουργικών οικογενειών, σχολικής αποτυχίας, και ψυχικών διαταραχών που αναπόφευκτα οδηγούν και στην αύξηση της χρήσης ουσιών. Το αντίθετο μπορεί να συμβεί με μια σωστή αγωγή που καλλιεργεί τη γνώση, την ωριμότητα, τον αλληλοσεβασμό και την αγάπη και οδηγεί σε υγιείς διαφυλικές σχέσεις. Έτσι, λοιπόν, οι νέοι μας χρειάζονται βαθύτερη υποστήριξη και θωράκιση από τους κίνδυνους που συνεπάγεται η χρήση των ουσιών αυτών, ώστε να είναι και λιγότερο επιρρεπείς στις προσταγές της μόδας ή τις συνήθειες των φίλων τους.