ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΠΟΥ ΚΡΑΤΑ ΑΚΡΙΒΟ ΦΥΛΑΚΤΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΟΥ

Αυτήν την εβδομάδα η «Σημερινή» σάς ταξιδεύει στον Ψεματισμένο της Επαρχίας Λάρνακας. Μια κοινότητα που συνεχίζει με πείσμα να παραμένει πιστή στις παραδόσεις

Αυτήν την εβδομάδα ταξιδεύουμε στο όμορφο και παραθαλάσσιο χωριό Ψεματισμένος. Η κοινότητα Ψεματισμένου βρίσκεται μεταξύ των τριών μεγάλων πόλεων της Κύπρου, Λευκωσίας - Λεμεσού - Λάρνακας. Οι αυτόχθονες κάτοικοι της κοινότητας είναι 200, αλλά υπάρχουν επίσης εκατόν οικογένειες ξένων και περίπου 100 οικογένειες Κύπριων παραθεριστών, που επισκέπτονται την κοινότητα τα Σαββατοκύριακα και το καλοκαίρι. Το χωριό είναι χωροθετημένο σε αμφιθεατρική διάταξη, δίπλα στον ποταμό του Αγίου Μηνά και η θέση της κοινότητας προσφέρει ένα άριστο ξηρό κλίμα. Το χωριό έχει επίσης και παραθαλάσσιο μέτωπο, όπου έχει κτιστεί τουριστική ζώνη με πολλά σπίτια και παραθεριστικά καταλύματα.

Στην πεδινή περιοχή μεταξύ της κοινότητας και της παραθαλάσσιας περιοχής υπάρχει μεγάλη έκταση γης και εδώ είναι που διεξάγεται η κύρια ασχολία των κατοίκων του χωριού με θερμοκήπια πρώιμων λαχανικών. Άλλες ασχολίες των κατοίκων είναι η δενδροκαλλιέργεια, κυρίως τα ελαιόδεντρα, καθώς επίσης και οι τεχνικές εργασίες. Ο πυρήνας του χωριού, που είναι κτισμένος στην πλαγιά λόφου, είναι λιθόκτιστος. Λιθόστρωτοι είναι και οι στενοί δρόμοι, που ανεβοκατεβαίνουν τον λόφο. Όλα τα σπίτια είναι με μπαλκόνια και ακολουθούν μια σχετικά ίδια αρχιτεκτονική. Ο επισκέπτης μπορεί να περπατήσει στα σοκάκια του χωριού, χωρίς να έχει ιδιαίτερη έγνοια, μιας και αυτοκίνητα στους περισσότερους δρόμους δεν χωράνε να περάσουν.

Ιστορία του χωριού

Η σημερινή θέση της κοινότητας χρονολογείται 600 περίπου χρόνια, καθότι προηγουμένως βρισκόταν ανατολικά και εγκαταλείφθηκε λόγω επιδρομών. Το όνομα Ψεματισμένος δόθηκε μάλλον γιατί επί τουρκοκρατίας οι κάτοικοι σκότωσαν τον φοροεισπράκτορα επειδή δεν είχαν λεφτά να πληρώσουν λόγω ανομβρίας και όταν ο Τούρκος στρατηγός της περιοχής μάζεψε όλους τους κατοίκους να ρωτήσει για τον φοροεισπράκτορα, όλοι είπαν ότι δεν ήξεραν τίποτε και τότε τους αποκάλεσε ψεύτες και την κοινότητα ψευτοχώρι. Μια άλλη εκδοχή είναι ότι στην κοινότητα λειτουργούσε δικαστήριο για τους ψεύτες της περιοχής.

Εκκλησίες του χωριού

Η κοινότητα του Ψεματισμένου σεμνύνεται και περηφανεύεται για τον ενοριακό της ιερό ναό της Αγίας Μαρίνας αλλά και για το εξωκκλήσι των Αγίων Ανδρονίκου και Αθανασίας. Πρόκειται για λατρευτικούς χώρους με μια βυζαντινή κληρονομία αιώνων, που σηματοδοτούν μια πλούσια παράδοση και μέγιστη αρχαιολογική αξία. Ιδιαίτερα το εξωκλήσι των Αγίων Ανδρονίκου και Αθανασίας κρατά και ορίζει την παλαιότερη θέση του χωριού.

Η Αγία Μαρίνα είναι η κύρια εκκλησία του χωριού και είναι παλαιό κτίσμα, πιθανόν του 16ου αιώνα, η οποία όμως ξανακτίστηκε σχεδόν εξολοκλήρου το 1886. Η εκκλησία της Αγίας Μαρίνας Ψεματισμένου έχει κηρυχθεί από το Τμήμα Αρχαιοτήτων ως Αρχαίο Μνημείο Β’ Πίνακα. Ιδιαίτερη ευλάβεια προς την Αγία Μαρίνα επιδεικνύουν οι μητέρες των μικρών παιδιών, εξ ου και το γνωστό σε όλους τραγούδι-νανούρισμα «Αγιά Μαρίνα τζιαι τζιυρά».

Στ’ ανατολικά του χωριού, εκεί που κάποτε ήταν η αρχική του θέση, στην όχθη του ποταμού, βρίσκεται το εξωκκλήσι του Αγίου Ανδρονίκου και της Αγίας Αθανασίας. Πρόκειται για ένα έργο τέχνης, ένα μνημείο βυζαντινού πολιτισμού, 600 περίπου χρόνων, που όμοιό του είναι δύσκολο να συναντήσει κανείς αλλού. Το όλο τοπίο δημιουργεί μια κατάνυξη, προκαλώντας στους πιστούς δέος και θαυμασμό, που εκπηγάζει από την ίδια τη φύση που ευλόγησαν οι άγιοι αυτοί. Είναι σημείο συνάντησης των πιστών κατά τη μεγάλη πανηγυρική γιορτή των Αγίων, τη Δευτέρα της Διακαινησίμου, θυμίζοντάς τους το χρέος προς τα όσια και ιερά της παράδοσης του τόπου μας. Το εξωκκλήσι αυτό αποτελεί για την κοινότητα του Ψεματισμένου έναν μοναδικό θησαυρό και ένα εκκλησιαστικό μνημείο βυζαντινής αίγλης. Κοσμεί και πλουτίζει την κοινότητα, με την αισθητική του ομορφιά, την ιστορική του αξία και τη μακρόχρονη χριστιανική του παρουσία στην περιοχή.

Ασχολίες των κατοίκων

Η γη του Ψεματισμένου έθρεψε γενιές και ανθρώπους του μόχθου και της δημιουργίας. Κάθε δέντρο, κάθε κομμάτι γης είναι για τους κατοίκους του χωριού στοιχείο ιερό και ευλογημένο.

Η ελιά παραμένει και σήμερα ένα από τα σημαντικά δέντρα του χωριού, μιας και προσφέρει γενναιόδωρα τον υπέροχο καρπό αλλά και το ευλογημένο λάδι, με τις μοναδικές θρεπτικές και θεραπευτικές του ιδιότητες.

Στον Ψεματισμένο θα συναντήσεις εκατοντάδες αιωνόβια ελαιόδεντρα, μερικά από τα οποία συμπεριλαμβάνονται στο «πάρκο φυσικής βλάστησης». Ένα πάρκο στο οποίο τα ελαιόδεντρα δέχονται τη φροντίδα που χρειάζονται για να επιβιώσουν. Γι’ αυτό και το κοινοτικό συμβούλιο έθεσε υπό την προστασία του και συντηρεί το πάρκο των ελαιόδεντρων, τις λεγόμενες Φραγκοελιές, ένα μοναδικό φυσικό μνημείο της κοινότητας, στη νότια άκρη του χωριού. Πρόκειται για ένα μοναδικό θαύμα της φύσης. Μόνο αν δεις από κοντά αυτά τα δένδρα θα μπορέσεις να καταλάβεις την αξία του πάρκου.

Η χαρουπιά, γνωστή και ως τερατσιά ή ξυλοκερατιά, μαζί με την ελιά, είναι δέντρα συνδεδεμένα με την ιστορία και την παράδοση του χωριού, αφού για αιώνες έθρεφαν και συντηρούσαν γενιές ολόκληρες με τους καρπούς τους και τα παράγωγα προϊόντα τους (το χαρουπόμελο, το παστέλι και το ελαιόλαδο). Τα χαρούπια για πολλές δεκαετίες αποτελούσαν την πιο αξιόλογη οικονομική εκμετάλλευση, γι’ αυτό και ονομάζονταν «μαύρος χρυσός». Η εμπορία τους αποτελούσε σημαντικό οικονομικό πόρο για την Κύπρο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Σήμερα το δέντρο αυτό βρίσκεται παραμελημένο κι εγκαταλειμμένο, γι’ αυτό και τέθηκε υπό την προστασία του Τμήματος Δασών.

Αγροτουριστικά καταλύματα

Στον Ψεματισμένο λειτουργούν σήμερα αρκετά αγροτουριστικά καταλύματα με δεκάδες κλίνες. Διάφορα παραδοσιακά σπίτια έχουν αναπαλαιωθεί γι’ αυτόν τον σκοπό. Σε αυτά τα καταλύματα προσφέρεται άνεση, ξεκούραση, γαλήνιο τοπίο και παράδοση και μέσα από σύγχρονες επεμβάσεις αναδεικνύεται το παλιό. Ένα κατάλυμα είναι το «Evkarpos House», που περιβάλλεται από μεσογειακές εκτάσεις πρασίνου, και διαθέτει διαμερίσματα 1 υπνοδωματίου με θέα στην πισίνα της ιδιοκτησίας με το ξύλινο κατάστρωμα. Παρόλο που προσφέρει ιδιωτικότητα και βρίσκεται σε απομονωμένη τοποθεσία, απέχει μόνο 10 λεπτά με το αυτοκίνητο από τη θάλασσα και την παραλία. Ακόμη ένα παραδοσιακό κατάλυμα, το οποίο έχει αναπαλαιωθεί και προσφέρεται για ενοικίαση, είναι το «Modus Vivendi», το οποίο είναι ένα συγκρότημα με μικρά διαμερίσματα με παραδοσιακό χαρακτήρα και όλα έχουν θέα στην πανέμορφη πισίνα. Επίσης υπάρχει χώρος για πρόγευμα.

Δυστυχώς στο χωριό έχει κλείσει πριν από λίγο καιρό το μοναδικό εστιατόριο που λειτουργούσε, όμως υπάρχουν πολλές επιλογές για φαγητό λίγα χιλιόμετρα έξω από το χωριό, στο Μαρώνι και στην Τόχνη. Όμως υπάρχει στο χωριό ένα καφενείο, το οποίο λειτουργεί καθημερινά και προσφέρει καφέδες και σνακ.