ΠΩΣ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΜΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΟΥΝ ΜΕ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΑΥΤΗ ΤΗ ΔΥΣΚΟΛΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

Η εξεταστική περίοδος πλησιάζει απειλητικά και το άγχος που προκαλεί στους μαθητές μπορεί να επηρεάσει την επίδοσή τους

Εν ολίγοις…

Οργανωμένο διάβασμα:

• Ιδιαίτερος χώρος για τη μελέτη, όπου ο μαθητής απερίσπαστος θα μελετά

• Οργανωμένο τραπέζι/θρανίο/γραφείο με όλα τα απαραίτητα, για να μην σηκώνεται ο μαθητής και να διακόπτει συνεχώς

• Χρόνος χαλάρωσης και ψυχαγωγίας

• Προσεγμένη διατροφή και ύπνος

• Σωστή ιεράρχηση θεμάτων και μαθημάτων που θέλουν προσοχή

• Υποστήριξη από γονείς. Ηρεμία στο σπίτι

• Καλή ψυχολογική κατάσταση

Ολοκληρώνεται σιγά-σιγά ακόμη μια σχολική χρονιά. Με τα πάνω της και τα κάτω της. Με τις επιτυχίες και τις αποτυχίες της, τις ανατροπές και τις ευχάριστες στιγμές. Όλοι οι μαθητές ανυπομονούν για το καλοκαίρι που κάνει δειλά την εμφάνισή του φέτος, να κλείσουν τα ρημαδοβιβλία, να βάλουν στην άκρη το σακίδιό τους και να αφεθούν στις παραλίες, στις εκδρομές και στις χαλαρές στιγμές. Πριν από αυτό όμως πρέπει να περάσουν από μια περίοδο διαβάσματος, συγκέντρωσης, αφοσίωσης και προσοχής.

Έρχεται αυτή η φάση στη ζωή του μαθητή, που πρέπει να κριθεί για την ολόχρονη σχολική του επίδοση. Η εξεταστική περίοδος είναι μια φάση για την οποία δεν ανυπομονούν οι μαθητές, αλλά σίγουρα πρέπει να τη διανύσουν. Τι γίνεται όμως με το άγχος που μπορεί να προκαλέσει η εξεταστική διαδικασία στα παιδιά; Η ψυχολόγος σχολικής-εξελικτικής κατεύθυνσης Δρ Αριστονίκη Θεοδοσίου μίλησε στη «Σ» και μας ανέφερε τρόπους ώστε να βοηθήσουμε τα παιδιά να αντιμετωπίσουν με επιτυχία τη δύσκολη αυτή περίοδο της ζωής τους.

Κατάλληλες συνθήκες στο σπίτι

Για αρκετά παιδιά, οι εξετάσεις αποτελούν πηγή έντονου άγχους με ανεπιθύμητες επιπτώσεις. Το άγχος κινητοποιείται κυρίως από κάποιες αρνητικές σκέψεις που μπορεί να έχουν τα παιδιά και σχετίζονται με τον φόβο τους ή την αγωνία τους για την επίδοσή τους στις εξετάσεις και στις περιπτώσεις αποτυχίας τους, την επίκριση που μπορεί να έχουν από γονείς, φίλους και το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο. Ένα πρώτο μέλημα είναι η απαλλαγή του άγχους, που ίσως να επιτυγχάνεται με την αλλαγή του τρόπου σκέψης του όσον αφορά τις εξετάσεις.

Για να γίνει αυτό θα πρέπει να αλλάξει πρώτα ο τρόπος σκέψης των γονιών. Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι οι εξετάσεις συνιστούν απλώς μια δοκιμασία και προετοιμάζουν το παιδί ώστε να ανταποκριθεί σε μελλοντικές απαιτήσεις της ζωής του. Αυτό που μπορούν να κάνουν οι γονείς είναι να βοηθήσουν τα παιδιά τους να προσαρμόζονται ψυχολογικά σε δύσκολες καταστάσεις, περιορίζοντας έτσι τις αρνητικές επιπτώσεις που συνδέονται με αυτές. Ένα βασικό που συστήνουν οι ειδικοί είναι η διατήρηση της ηρεμίας στο οικογενειακό περιβάλλον και η αποφυγή εντάσεων.

«Τα παιδιά έχουν ανάγκη από σταθερότητα και συμπαράσταση, αλλά και αποδοχή από την οικογένειά τους. Κάθε γονέας πρέπει να γνωρίζει τις δυνατότητες του παιδιού, τους στόχους του και τα κίνητρά του. Έτσι δεν μπορεί να ζητά από το παιδί να γίνει κάτι άλλο από αυτό που είναι, ειδικά τη δύσκολη αυτή περίοδο που διανύει. Οι γονείς είναι σημαντικό να ενθαρρύνουν τα παιδιά και να τα καθησυχάζουν, όταν εκφράζουν τους φόβους τους, να στηρίζουν το παιδί τους σε αυτό που κάνει με όση προσπάθεια καταβάλλει το ίδιο, να δημιουργούν ένα ήρεμο κλίμα στο σπίτι, παρέχοντας σωστή διατροφή και κατάλληλες συνθήκες για μελέτη».

Οργάνωση μελέτης

Για καλύτερη αντιμετώπιση του άγχους, καλό θα ήταν να οργανωθεί η μελέτη. «Πριν αρχίσει το διάβασμα είναι καλό να ξεκαθαριστεί πόσο χρόνο θα διαθέσει ο μαθητής για το διάβασμα, πόση ύλη θα καλύψει, τι γνωρίζει ήδη για το μάθημα, ποιοι θα είναι οι στόχοι του για το σημερινό διάβασμα και ποιες ερωτήσεις του κεφαλαίου θέλει να μπορεί να απαντά. Καθώς ξεκινήσει το διάβασμα καλό θα ήταν να φυλλομετρήσει πρώτα το βιβλίο. Ύστερα να μπορεί να διαβάσει με επιμέλεια τα σημεία ή τα κεφάλαια που αποτελούν την ύλη του. Θα θυμάται καλύτερα ό,τι διάβασε αν τα συνδέσει με υπάρχουσες γνώσεις.

» Αποτυπώνονται πολύ καλύτερα οι πληροφορίες ή τα γεγονότα που συνδυάζονται με τα συναισθήματα. Την ώρα του διαβάσματος ο μαθητής θα πρέπει να κάθεται σωστά και σε άνετη καρέκλα και να έχει μπροστά του ό,τι χρειάζεται. Το βιβλίο θα πρέπει να είναι μακριά από τα μάτια και να ξεκουράζει τα μάτια του κάθε τόσο, κοιτάζοντας μακριά. Ο μαθητής να προσπαθεί να συμμετέχει σε αυτό που διαβάζει, να το βλέπει σαν εικόνα, να το νιώθει, να το φαντάζεται σαν σε ταινία. Θα θυμάται καλύτερα αυτό που διαβάζει, αν φροντίσει να του δίνει προσοχή με πρόθεση να το θυμηθεί. Δεν θα προχωρά παρακάτω αν δεν καταλαβαίνει ό,τι διαβάζει. Να κάνει συχνά διαλείμματα και να πίνει νερό».

Σύμφωνα με την ψυχολόγο, είναι σημαντικό να μπορεί ο μαθητής να ξεχωρίζει ποια είναι τα σημαντικά σημεία και πληροφορίες. Αφού διαβάσει μια ενότητα, να μπορεί να πει όσα αποκόμισε με δικά του λόγια. «Αν δυσκολεύεται στη συγκέντρωση, καλύτερα να προσπαθεί να διαβάσει φωνακτά, δίνοντας χρώμα στη φωνή του και κάνοντας κινήσεις όπου χρειάζεται».

Επανάληψη μήτηρ πάσης μαθήσεως

Το γνωστό ρητό καταδεικνύει αναμφισβήτητα το όπλο για τη γνώση. «Χρειάζονται τακτικές επαναλήψεις. Η πρώτη επανάληψη είναι καλό να γίνεται 10 λεπτά μετά το διάβασμα, την επόμενη μέρα και μετά από μια βδομάδα. Για να γίνει η μελέτη πιο αποδοτική, χρειάζεται να την κατανέμεις σε μικρά τμήματα. Όταν ολοκληρωθεί η μελέτη, χρειάζεται να γίνονται επαναλήψεις σε όλο το κεφάλαιο. Καθ' όλη τη διάρκεια της μελέτης χρειάζεται να υπάρχει η στάση ‘είμαι ικανός/ή και θα τα καταφέρω’.

»Είναι καλό η μελέτη να γίνεται στον ίδιο χώρο. Την ώρα του διαβάσματος χρειάζεται ηρεμία. Ο μαθητής πρέπει να επιμένει στο διάβασμα ξανά και ξανά μέχρι να μάθει καλά την ύλη. Δεν προχωρά την ύλη αν δεν κατανοήσει καλά αυτό που διάβασε. Μετά το διάβασμα καλό θα ήταν να επιδιώξει να κοιμηθεί ή να χαλαρώσει λίγο. Στο τελευταίο δεκαπενθήμερο πριν από τις εξετάσεις ο μαθητής να υπολογίσει τον χρόνο που θα διαθέσει στο κάθε μάθημα».

Αν ο μαθητής είχε προσπαθήσει και ήταν συνεπής καθ' όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, οι εξετάσεις ενδεχομένως να του δημιουργούν λιγότερη ένταση. Σημαντικό ρόλο στην επιτυχία των εξετάσεων σίγουρα παίζει η καλή ψυχολογική κατάσταση του μαθητή. Γι' αυτό καλό θα είναι να ξεκαθαρίσουμε από την αρχή ότι οι εξετάσεις δεν είναι τίποτα παραπάνω από τον έλεγχο του ποσοστού γνώσης που έχουν αφομοιώσει. Δεν είναι αυτοσκοπός ο καλός βαθμός, ούτε θα λιγοστέψει η αγάπη των γονιών προς το παιδί. «Γονείς, αγκαλιάστε το παιδί σας πριν πάει να γράψει εξετάσεις και πείτε του: Ξέρεις τι είσαι για μένα; Είσαι ένα θαύμα! Σε ολόκληρο τον κόσμο δεν υπάρχει άλλο παιδί σαν εσένα. Έκανες την προσπάθειά σου και σου αξίζουν τα καλύτερα! Να έχεις την ευχή μου, παιδί μου, καλή σου επιτυχία!».

Σωστή διατροφή για καλύτερα αποτελέσματα

Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας στην επιτυχία είναι το θέμα της καλής διατροφής του μαθητή. Έχει μάλιστα αποδειχθεί ότι η σωστή διατροφή αποτελεί φυσικό «ντοπάρισμα» για τους μαθητές. Η πιο σωστή διατροφή περιλαμβάνει σίγουρα ένα καλό πρωινό, εφόσον αυτό φροντίζει για τη μεγαλύτερη απόδοση, καλύτερη συγκέντρωση και ευκολότερη απομνημόνευση. Μια μερίδα γαλακτοκομικών, δημητριακών ή πολύσπορο ψωμί, ένα φρούτο είναι ό,τι πρέπει. Καλό θα ήταν να αποφεύγουμε τα πολύ λιπαρά πρωινά όπως τυρόπιτες, κρουασάν κ.λπ. Καθ' όλη τη διάρκεια της εξεταστικής θα πρέπει να καταναλώνουν τα τρία βασικά γεύματα και αυτά τρεις-τέσσερεις φορές την εβδομάδα, καλό θα ήταν να περιλαμβάνουν καλής ποιότητας πρωτεΐνες, όπως είναι το άπαχο κρέας, τα λιπαρά ψάρια, τα πουλερικά και τα όσπρια.

Όσον αφορά στα ενδιάμεσα σνακ, αυτά θα μπορούσαν να είναι φρούτα, γιαούρτι, ξηροί καρποί, δημητριακά, μικρά σάντουιτς. Ένα άλλο μικρό μυστικό είναι το φαγητό στο τραπέζι και όχι στον χώρο όπου διαβάζουν τα παιδιά. Έτσι ξεφεύγουν για λίγο και τρώνε συνειδητά. Πριν από την εξέταση θα μπορούσαν να καταναλώσουν μια μικρή σοκολάτα που βελτιώνει τη συγκέντρωση και περιέχει αντιοξιδωτικά. Είναι επίσης σημαντικό να κάνουν κάποια σωματική άσκηση, που μειώνει το άγχος και βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου.