ΔΕΚΑΔΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΟΠΛΩΝ ΥΠΟ ΤΟ ΣΚΕΠΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ

Έγκυρες πηγές αποκαλύπτουν στη «Σ» τα μεγάλα και διαχρονικά εμπόδια στη διερεύνηση υποθέσεων κακοδιαχείρισης/ διαφθοράς σε σχέση με την προμήθεια οπλικών συστημάτων. Αναδρομή στις υποθέσεις Ντίνου Μιχαηλίδη, Mi-35P και Agusta

· Δεν έχει την τεχνογνωσία η Βουλή για να αμφισβητήσει τους στρατιωτικούς

· Η ροή πληροφοριών και προσβασιμότητα σε στοιχεία είναι πολύ περιορισμένη, ακόμη και για τις ανακριτικές Αρχές

· Πηγές αναφέρουν ότι η διερεύνηση υποθέσεων του παρελθόντος είναι σχεδόν αδύνατη και αυτό επειδή για δεκαετίες, οι διαδικασίες που τηρούνταν ήταν αδιαφανείς

Ο βουλευτής Γιώργος Περδίκης αποκάλυψε πρόσφατα στο «Σίγμα» ότι «ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, σε μια κλειστού τύπου σύσκεψη το καλοκαίρι του 2013, ανέφερε στους πολιτικούς αρχηγούς ότι η οικονομική πτυχή του σκανδάλου των εξοπλισμών της Εθνικής Φρουράς ενδεχομένως να είναι μεγαλύτερη από το σκάνδαλο που κατέστρεψε τις τράπεζες» και ότι τα χρήματα που «φαγώθηκαν» για την αγορά αχρείαστων οπλικών συστημάτων ουδέποτε αναζητήθηκαν από την Κυπριακή Δημοκρατία. Λίγες ημέρες μετά, επανήλθε στο προσκήνιο η υπόθεση αγοράς των πέντε ιταλικών ελικοπτέρων Agusta και σήμερα διεξάγεται ποινική έρευνα.

Οι εξελίξεις δημιούργησαν την προσδοκία ότι θα ανοίξει ο ασκός του Αιόλου για την άμυνα και ότι θα βγουν στην επιφάνεια μεγάλα σκάνδαλα ως συνέχεια των σκανδάλων στα αποχετευτικά, στα σκουπίδια και στις τράπεζες. Αναζητώντας την απάντηση η «Σημερινή» επικοινώνησε με διάφορες πηγές που γνωρίζουν τα θέματα άμυνας.

Γιατί είναι δύσκολη η διερεύνηση

Διαφαίνεται μέσα από την έρευνα ότι ο δείκτης δυσκολίας σε σχέση με τη διερεύνηση των υποθέσεων αγοράς οπλικών συστημάτων είναι υψηλότερος ίσως και από τον δείκτη διερεύνησης των υποθέσεων για την καταστροφή της οικονομίας. Αυτό δεν σημαίνει φυσικά πως δεν μπορούν να στοιχειοθετηθούν υποθέσεις, κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Κατ' αρχήν, για να διεξαχθεί μια έρευνα, είτε από την Ελεγκτική Υπηρεσία είτε από τη Νομική Υπηρεσία, θα πρέπει κάποιος να βγει μπροστά και να υποβάλει καταγγελία που να συνοδεύεται με στοιχεία... Εφόσον συμβεί αυτό και αρχίσει έρευνα, όπως μας λέχθηκε, είναι εξαιρετικά δύσκολο να στοιχειοθετηθεί υπόθεση. Πρώτον, οι αγορές οπλικών συστημάτων ως γνωστόν είναι απόρρητες, και έτσι θα έπρεπε να είναι… Συνεπώς, η ροή πληροφοριών και προσβασιμότητα σε στοιχεία είναι πολύ περιορισμένη, ακόμη και για τις ανακριτικές Αρχές.

Δεν υπήρχε νομοθεσία για χρόνια

Πηγές αναφέρουν ότι η διερεύνηση υποθέσεων του παρελθόντος είναι σχεδόν αδύνατη, και αυτό επειδή για δεκαετίες οι διαδικασίες που τηρούνταν ήταν αδιαφανείς. Μέχρι και πριν από τρία χρόνια περίπου, το αρμόδιο Συμβούλιο που χειριζόταν τους διαγωνισμούς προσφορών δεν ήταν θεσμοθετημένο. Μόλις το 2013 ψηφίστηκε νομοθεσία, βάσει των ευρωπαϊκών προδιαγραφών, η οποία να δημιουργεί σοβαρές νομικές υποχρεώσεις σε όλους εμπλεκομένους κατά τη διαδικασία προμήθειας στρατιωτικού εξοπλισμού.

Θα πρέπει να ληφθεί επίσης υπόψη ότι διαχρονικά, κατά την επιλογή των προμηθευτών, πέραν των οικονομικών όρων και της αποτελεσματικότητας του προϊόντος, η Κυπριακή Δημοκρατία ελάμβανε σοβαρά υπόψη και τον διπλωματικό παράγοντα και τις επιρροές ξένων χωρών. Με την υφιστάμενη νομοθεσία, την ετοιμασία των προδιαγραφών για την αγορά ενός οπλικού συστήματος αναλαμβάνουν αξιωματούχοι του ΓΕΕΦ. Στη συνέχεια, αναλαμβάνει το Συμβούλιο Προσφορών να προκηρύξει τον διαγωνισμό και να επιλέξει τον καλύτερο προσφοροδότη. Σημειώνεται ότι ένα από τα μέλη του Συμβουλίου Προσφορών προέρχεται από την Ελεγκτική Υπηρεσία, αλλά έχει ρόλο παρατηρητή.

Δεν έχει την τεχνογνωσία η Βουλή

Η συμφωνία του κράτους με τον προμηθευτή δύναται να προχωρήσει μόνο εάν εγκριθεί το απαιτούμενο κονδύλι από τη Βουλή. Μπορούν, όμως, οι βουλευτές να ελέγξουν αποτελεσματικά αν τηρήθηκαν σωστά οι νενομισμένες διαδικασίες; Μπορούν να γνωρίζουν αν τα ελικόπτερα ή τα τανκς που θα αγοραστούν είναι αποτελεσματικά ή αν αξίζουν τα ζητούμενα χρήματα; Είναι σε θέση οι βουλευτές να αμφισβητήσουν τους τεχνοκράτες του ΓΕΕΦ; Όχι, φυσικά… Δεν έχουν την τεχνογνωσία οι βουλευτές, ούτε και οφείλουν να την έχουν. Επομένως, το βάρος της ευθύνης για την άσκηση ουσιαστικού ελέγχου στις στρατιωτικές συμβάσεις βαραίνει αποκλειστικά την Ελεγκτική Υπηρεσία, η οποία, όπως προαναφέραμε, απέκτησε τα αναγκαία νομοθετικά «όπλα» μόλις πριν από τρία χρόνια...

Εντούτοις, παρά την ανυπαρξία για χρόνια νομοθεσίας που να διέπει την προμήθεια εξοπλιστικών συστημάτων, κατά καιρούς έχουν αποκαλυφθεί μεγάλα σκάνδαλα. Ακολουθούν τα σημαντικότερα από αυτά.

Οι βαλίτσες του Ντίνου Μιχαηλίδη

Μεγάλη αίσθηση είχε προκαλέσει στην κοινή γνώμη η υπόθεση ξεπλύματος μαύρου χρήματος επί υπουργίας Άκη Τσοχατζόπουλου στην Ελλάδα. Τα αδικήματα αφορούσαν την περίοδο 1997-2001. Το κυπριακό ενδιαφέρον προέκυπτε από την εμπλοκή του πρώην Υπουργού Εσωτερικών, Ντίνου Μιχαηλίδη. Είχε καταδικαστεί για την ίδια υπόθεση, μαζί με τον γιο του Μιχάλη, σε κάθειρξη 15 ετών, για νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (ξέπλυμα μαύρου χρήματος) στην αγορά στρατιωτικών εξοπλισμών. Του καταλογίστηκε πως ήταν αυτός που κουβαλούσε τις βαλίτσες με τις μίζες του Άκη στην Αθήνα. Γράφτηκαν διάφορες εικασίες σε σχέση με την προέλευση των βαλιτσών, αλλά ουδέποτε έγινε κάποια έρευνα στην Κύπρο, η οποία μάλιστα διαθέτει μέχρι σήμερα οπλικά συστήματα από τις ίδιες εταιρείες.

Η ασύμφορη συντήρηση των Mi-35P

Εδώ και ένα χρόνο περίπου βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα του Γενικού Ελεγκτή, Οδυσσέα Μιχαηλίδη, σχετικά με τις πρόνοιες της σύμβασης αγοράς των ρωσικών ελικοπτέρων της Εθνικής Φρουράς Mi-35P. Υπήρξαν ενδείξεις για αυτοεγκλωβισμό της Κυπριακής Δημοκρατίας σε μια πολύ δαπανηρή σύμβαση σε σχέση με τη συντήρηση αυτών των ελικοπτέρων. Για τη δεύτερη χρονικά συντήρησή τους και, παρά τις ενστάσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, του Γενικού Λογιστηρίου και του Υπουργείου Οικονομικών, πληρώθηκαν στην εταιρεία €28 εκατ., παρόλο που η προηγούμενη αντίστοιχη συντήρηση είχε κοστίσει στο κράτος πολύ λιγότερα, περίπου €12 εκατ.!

Η Βουλή όμως αποδέσμευσε το κονδύλι για να μη μείνουν ανενεργά τα ελικόπτερα, κάτι που θα έθετε σε κίνδυνο την Δημοκρατία. Η Ελεγκτική Υπηρεσία ζήτησε από το Υπουργείο Άμυνας να μελετήσει τρόπους απεγκλωβισμού από τη συγκεκριμένη σύμβαση. Η Κύπρος διαθέτει δώδεκα ελικόπτερα Mi-35P, τα οποία αγοράσθηκαν το 2001. Στις 5 Ιουλίου 2006 ένα από αυτά καταστράφηκε λόγω ατυχήματος.

Ποινική έρευνα για τα Agusta

Στον Γενικό Εισαγγελέα μεταβιβάστηκε την περασμένη Τρίτη η έκθεση του Γενικού Ελεγκτή για την πολύκροτη υπόθεση της αγοράς από το κράτος των πέντε ιταλικών ελικοπτέρων Agusta. Η έκθεση του Οδυσσέα Μιχαηλίδη περιλαμβάνει τα ονόματα όλων των αξιωματούχων που εμπλέκονται στην υπόθεση, διάφορα έγγραφα, μεταξύ των οποίων και τα σημειώματα του Διευθυντή Τεχνικού Ελέγχου της Ελεγκτικής Υπηρεσίας Αντρέα Χασαπόπουλου. Η Νομική Υπηρεσία, κατά τη διεξαγωγή της ποινικής διερεύνησης, αναμένεται να μελετήσει και τα απόρρητα πρακτικά της επίμαχης συνεδρίας της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Άμυνας, που πραγματοποιήθηκε το 2008.

Η υπόθεση επανήλθε πρόσφατα στο προσκήνιο, όταν ο Διευθυντής Τεχνικού Ελέγχου της Ελεγκτικής Υπηρεσίας Αντρέας Χασαπόπουλος έκρινε σκόπιμο να ενημερώσει τον Προϊστάμενό του, Οδυσσέα Μιχαηλίδη, ότι το 2008 ο ίδιος διενήργησε έρευνα αγοράς και ετοίμασε σημείωμα προς την τότε προϊσταμένη του, Χρυστάλλα Γιωρκάτζη, καταγγέλλοντας πως οι τιμές που θα αγοράζονταν τα πέντε ελικόπτερα ήταν αδικαιολόγητα υψηλές. Συγκεκριμένα, θα αγοράζονταν έναντι 45 εκ. ευρώ, αντί 12 εκ. ευρώ που ήταν η εκτιμώμενη αξία αγοράς από το ΓΕΕΦ.

Ο κ. Χασαπόπουλος υποστήριζε, ουσιαστικά, ότι οι προδιαγραφές ήταν «φωτογραφικές», με αποτέλεσμα να περιοριστούν οι συμμετοχές εταιρειών και να ανέβει η τιμή αγοράς. Ο λειτουργός καταγγέλλει στο σημείωμά του προς τον Οδυσσέα Μιχαηλίδη ότι, στην κρίσιμη συνεδρίαση της Επιτροπής Άμυνας, η πρώην Γενική Ελέγκτρια παραπλάνησε τους βουλευτές και δεν τους ενημέρωσε για τα ακριβή συμπεράσματα της έρευνάς του. Πλέον, η υπόθεση βρίσκεται στα χέρια του Γενικού Εισαγγελέα, ο οποίος, ως γνωστόν, έχει διατάξει τη διεξαγωγή αστυνομικής έρευνας.

Διερευνώνται και άλλες υποθέσεις…

Κάτω από το μικροσκόπιο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας βρίσκεται και η προμήθεια εξοπλισμού και λογισμικού για τη δημιουργία κέντρου αεροπορικών επιχειρήσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ελεγκτική Υπηρεσία έχει υποβάλει παρατηρήσεις προς το Συμβούλιο Προσφορών Άμυνας ότι, παρόλο που το ΓΕΕΦ έχει εκτιμήσει την τιμή αγοράς του εν λόγω εξοπλισμού στα 5,6 εκ. ευρώ, το συμβούλιο, με ομόφωνη απόφασή του, έχει υπογράψει συμβόλαιο με συγκεκριμένη εταιρεία -γαλλικών συμφερόντων- με τιμή αγοράς στα δέκα εκατ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν τα διπλάσια! Πάντως, η καταβολή του ποσού στην εταιρεία εκκρεμεί εδώ και μερικούς μήνες, καθώς -λόγω των ενστάσεων της Ελεγκτικής Υπηρεσίας- δεν έχει ακόμη υποβληθεί αίτημα στη Βουλή για αποδέσμευση του απαιτούμενου κονδυλίου, όπως προνοούν οι σχετικοί κανονισμοί. Συνεπώς, η υπογραφείσα σύμβαση παραμένει ανενεργή.