ΕΝΑ ΣΤΑ ΧΙΛΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΔΙΑΓΙΓΝΩΣΚΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΕΝ ΛΟΓΩ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

Στην Κύπρο ολοένα και αυξάνονται τα περιστατικά, αλλά η ενημέρωση γύρω από το σύνδρομο αυτό εξακολουθεί να είναι ελλιπής

ΠΩΣ ΝΑ ΒΟΗΘΟΥΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΣΠΕΡΓΚΕΡ

· Διδάξτε το παιδί να περιμένει τη σειρά του και να ζητά βοήθεια

· Ενθαρρύνετε το παιδί να παρακολουθήσει ένα βιντεοσκοπημένο παιχνίδι παιδιών

· Παίξτε παιχνίδια προσποίησης

· Ενθαρρύνετε το παιδί να είναι φιλικό

· Χρησιμοποιήστε κοινωνικές ιστορίες για να το βοηθήσετε να κατανοήσει συγκεκριμένες κοινωνικές καταστάσεις

· Διδάξτε στο παιδί τι να μη λέει

· Ενθαρρύνετε τις φιλίες μεταξύ παιδιών

Το σύνδρομο Άσπεργκερ είναι μια ισόβια διαταραχή, που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το άτομο αντιλαμβάνεται τον κόσμο, επεξεργάζεται τις πληροφορίες που λαμβάνει και αλληλεπιδρά με άλλα άτομα. Αποτελεί, όπως και ο κλασικός αυτισμός, μια «διαταραχή φάσματος», επειδή επηρεάζει τα άτομα με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και σε ποικίλο βαθμό. Το σύνδρομο Άσπεργκερ είναι μια ήπια παραλλαγή αυτισμού, που επηρεάζει κυρίως την ικανότητα επικοινωνίας και τις κοινωνικές σχέσεις του ατόμου. Ανήκει στις διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές και για καιρό υπήρχαν διαφωνίες σχετικά με το αν αποτελεί ξεχωριστή διαταραχή ή πρόκειται για αυτισμό σε ελαφριά μορφή. Η ψυχολόγος σχολικής-εξελικτικής κατεύθυνσης, Δρ Αριστονίκη Θεοδοσίου Τρυφωνίδου, μίλησε στη «Σ» για το άγνωστο, για πολλούς ακόμη, σύνδρομο αυτό, τη σχέση του με τον αυτισμό και πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα άτομα που πάσχουν από αυτό.

Μια διαφορετική αντίληψη του κόσμου

Οι τελευταίες εξελίξεις στον τομέα της ταξινόμησης αναγνωρίζουν την ανάγκη για διαστασιακή προσέγγιση των διαταραχών του αυτιστικού φάσματος παρά για κατηγοριοποίηση. «Πρόκειται για χρόνιες, νευρολογικά καθοριζόμενες αναπτυξιακές διαταραχές. Μελέτες σε δίδυμα ανέδειξαν τη συμβολή των γενετικών παραγόντων στο 90% των περιπτώσεων. Ένα παιδί με Άσπεργκερ αντιλαμβάνεται και σκέφτεται τον κόσμο διαφορετικά απ' ό,τι τα άλλα παιδιά. Το σύνδρομο Άσπεργκερ ονομάζεται έτσι χάριν της οξυδέρκειας και ευαισθησίας του Δρος Άσπεργκερ, ενός χαρισματικού παιδιάτρου, που το 1944 παρατήρησε πως κάποια παιδιά παρουσίασαν παρόμοια χαρακτηριστικά προσωπικότητας.

»Το παιδί που παραπέμπεται για διαγνωστική αξιολόγηση έχει ασυνήθιστο αναπτυξιακό ιστορικό και προφίλ ικανοτήτων από την πρώιμη παιδική ηλικία. Όμως η μέση ηλικία διάγνωσης ενός παιδιού κυμαίνεται μεταξύ 8 με 11 ετών. Τα παιδιά με Άσπεργκερ παρουσιάζουν καθυστέρηση στην κοινωνική ωριμότητα και την κριτική ικανότητα σε κοινωνικά θέματα, παρουσιάζουν ελλειπτική ενσυναίσθηση, έχουν δυσκολία στο να κάνουν φίλους, δεν έχουν αυτοέλεγχο, δυσκολεύονται στην επικοινωνία, έχουν ασυνήθιστο ενθουσιασμό για ένα θέμα, ελλειπτική προσοχή, αδεξιότητα στη βάδιση, ασυνήθιστες γλωσσικές ικανότητες, παράξενο μαθησιακό προφίλ, ευαισθησία σε ήχους, υφές και αρώματα, δυσκολίες στην ερμηνεία κοινωνικών σημάτων, κοινωνικά και συναισθηματικά ακατάλληλη συμπεριφορά, εμμονή στην επανάληψη, μηχανική μάθηση, ιδιόρρυθμο βλέμμα».

Σύμφωνα με την ειδικό, η έγκαιρη διάγνωση βοηθά στην καλύτερη προσαρμογή του στο περιβάλλον αλλά και στην πρώιμη παρέμβαση.

Δυσκολότερη η διάγνωση στα κορίτσια

Ο όρος σύνδρομο Άσπεργκερ εδώ και ένα περίπου χρόνο δεν χρησιμοποιείται. Αντ’ αυτού χρησιμοποιείται ο όρος αυτισμός υψηλής λειτουργικότητας. Είναι όρος που εμφανίστηκε την ίδια χρονική περίοδο με τον Άσπεργκερ και χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει παιδιά που παρουσίαζαν τις κλασικές ενδείξεις του αυτισμού στην πρώιμη παιδική ηλικία, αλλά εμφάνιζαν υψηλότερο βαθμό νοητικής ικανότητας, υψηλότερες κοινωνικές και επικοινωνιακές δεξιότητες από παιδιά που είχαν διαγνωστεί με αυτισμό.

«Η κλινική εξέλιξη των παιδιών με υψηλής λειτουργικότητας αυτισμό είναι συνήθως καλύτερη. Υπάρχουν αρκετά διαγνωστικά διερευνητικά ερωτηματολόγια, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για παιδιά και ενήλικες. Η διάγνωση αυτού του είδους είναι πιο δύσκολη στα κορίτσια και στις γυναίκες αλλά και στα παιδιά που, λόγω της νοητικής τους ικανότητας, μπορούν να συγκαλύπτουν τις δυσκολίες τους. Σήμερα ανακαλύπτονται και διαγιγνώσκονται μόνο το 50% των παιδιών με τον αυτισμό υψηλής λειτουργικότητας. Η διάγνωση μπορεί να δοθεί σε ένα παιδί μετά την ηλικία των 5 ετών, αλλά δεν μπορεί να δοθεί με επαρκή βεβαιότητα στα παιδιά προσχολικής ηλικίας. Συνήθως τα παιδιά κατακτούν τις απαραίτητες κοινωνικές συνήθειες χωρίς να το συνειδητοποιούν, γιατί μαθαίνουν διαισθητικά. Τα παιδιά με το σύνδρομο πρέπει όμως να διδακτούν τις κοινωνικές δεξιότητες».

Αδυναμία στη θεωρία του νου

«Τα παιδιά με σύνδρομο Άσπεργκερ συνήθως δεν έχουν κατακτήσει τη θεωρία του νου. Η θεωρία του νου είναι ένας ψυχολογικός όρος, που αναφέρεται στην ικανότητα αναγνώρισης και κατανόησης των σκέψεων, των πεποιθήσεων, των επιθυμιών και των προθέσεων των άλλων ατόμων, η οποία επιτρέπει την κατανόηση της συμπεριφοράς τους και την πρόβλεψη γι' αυτά που κάνουν στη συνέχεια». Τα παιδιά μετά την ηλικία των 5 ετών είναι ικανά στην αντίληψη και κατανόηση των κοινωνικών σημάτων που δηλώνουν σκέψεις και συναισθήματα.

«Στα παιδιά με το σύνδρομο φαίνεται μια αδυναμία πρόσληψης της θεωρίας του νου. Θα μπορούσαν οι γονείς σε συνεργασία με τον ειδικό να βοηθήσουν τα παιδιά με το σύνδρομο, μέσα από την αφήγηση κοινωνικών ιστοριών, ειδικά διδακτικά προγράμματα για τη θεωρία του νου και συζητήσεις με κόμικς. Τα παιδιά αυτά υπολείπονται συναισθηματικής ωριμότητας συνήθως τρία χρόνια από την αντίστοιχη των συνομηλίκων τους». Η ψυχολόγος μάς ανέφερε ότι κάποια παιδιά μπορεί να ξεκινήσουν το σχολείο με ακαδημαϊκές ικανότητες ανώτερες από το επίπεδο της τάξης τους. Τα παιδιά αυτά μπορούν εύκολα να διασπαστούν στην τάξη και όταν επιλύουν προβλήματα φαίνεται να έχουν μια μονοδιάστατη λογική. Καθώς προχωρούν στην εκπαιδευτική βαθμίδα φαίνεται να έχουν θέματα οργάνωσης.

«Συνήθως παρουσιάζουν τις τέσσερεις ενδείξεις ελλειπτικής προσοχής. Δεν μπορεί να κρατήσει την προσοχή του, δεν μπορεί να δώσει προσοχή σε σχετικές πληροφορίες, δεν μπορεί να στρέψει εύκολα την προσοχή του αλλού και δεν μπορεί να κωδικοποιήσει. Μαθησιακά τα παιδιά προτιμούν να χρησιμοποιούν μια δική τους ιδιοσυγκρασιακή προσέγγιση στην επίλυση προβλημάτων. Συνήθως εστιάζουν στα λάθη. Μπορεί να λύνουν τις πιο πολύπλοκες μαθηματικές πράξεις, αλλά να μην είναι σε θέση να τις εξηγήσουν».

Αυξητική τάση στην Κύπρο

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Συνδέσμου για τα Άτομα με Αυτισμό, τα παιδιά που έχουν το σύνδρομο Άσπεργκερ αυξάνονται στον αριθμό. Δυστυχώς, όμως, αν και τα στοιχεία δείχνουν την αυξητική τάση, εντούτοις πολλοί γονείς που έχουν αυτιστικά παιδιά κλείνονται ακόμη περισσότερο στον εαυτό τους, αρνούμενοι κάποιας βοήθειας, στήριξης ή ενημέρωσης που μπορεί να παρέχει ο Παγκύπριος Σύνδεσμος. Ο Σύνδεσμος λειτουργεί από το 1990 και στόχο έχει την ευαισθητοποίηση, την ενημέρωση γύρω από όλα τα φάσματα του Αυτισμού αλλά και τη στήριξη των οικογενειών με κάθε δυνατό τρόπο, διεκδικώντας όλα τα δικαιώματα που έχουν τα άτομα με Αυτισμό. Ο Σύνδεσμος προσφέρει εξατομικευμένες θεραπείες και εκπαίδευση όπως λογοθεραπεία, ειδική αγωγή, αισθητηριακή ολοκλήρωση, εργοθεραπεία κ.λπ.