ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΚΥΣΥΦ, Η ΧΡΗΣΗ ΕΧΕΙ ΞΕΠΕΡΑΣΕΙ ΤΟ 20%

Αυξάνεται δραματικά η χρήση παράνομων σκευασμάτων, θέτοντας σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον

* Η έξαρση του φαινομένου οφείλεται κυρίως στην ευκολία με την οποία οι γεωργοί μπορούν να προμηθεύονται τα παράνομα σκευάσματα

* Η συντριπτική πλειοψηφία των προϊόντων αυτών προέρχονται από τις κατεχόμενες περιοχές

* Οι αγρότες φαίνεται να αγνοούν τους κινδύνους που ελλοχεύουν από τη χρήση των παράνομων φυτοφαρμάκων

* Το πρόβλημα απασχολεί ιδιαίτερα τις Αρχές αλλά, όπως φαίνεται, δεν έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για την αποτελεσματική αντιμετώπισή του

Η χρήση παράνομων φυτοφαρμάκων περικλείει κινδύνους για:

* την υγεία του καταναλωτή
* την υγεία των αγροτών
* το περιβάλλον
* τη φήμη του κυπριακού προϊόντος

4 ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ

ΚΑΝΟΝΑΣ 1 - ΑΓΟΡΑΣΤΕ φυτοφάρμακα με ετικέτα μόνο στην ελληνική γλώσσα, με αριθμό έγκρισης στην Κύπρο, που πωλούνται σε αδειούχα καταστήματα

ΚΑΝΟΝΑΣ 2 - ΜΗΝ ΕΜΠΙΣΤΕΥΕΣΤΕ φυτοφάρμακα των οποίων οι τιμές είναι σημαντικά χαμηλότερες του μέσου όρου

ΚΑΝΟΝΑΣ 3 - ΕΝΗΜΕΡΩΣΤΕ άμεσα τις αρμόδιες Αρχές όταν εντοπίσετε πρόσωπα που προτείνουν την αγορά παράνομων φυτοφαρμάκων

ΚΑΝΟΝΑΣ 4 - ΘΥΜΗΘΕΙΤΕ ότι με βάση τη νομοθεσία, όποιος κατέχει, διακινεί, εμπορεύεται και χρησιμοποιεί παράνομα φυτοφάρμακα διαπράττει ποινικό αδίκημα που επισύρει ποινές μέχρι 2 χρόνια φυλάκιση και €20.000 πρόστιμο

Σε μάστιγα εξελίσσεται η ανεξέλεγκτη χρήση παράνομων φυτοπροστατευτικών προϊόντων αφού η εισαγωγή και διάθεσή τους στην αγορά φαίνεται να οξύνεται, λόγω και της οικονομικής κρίσης. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο Κυπριακός Σύνδεσμος Φυτοπροστασίας (ΚΥΣΥΦ), σε ημερίδα που πραγματοποίησε, σε συνεργασία με το Τμήμα Γεωργίας του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, η χρήση παράνομων γεωργικών φαρμάκων έχει ξεπεράσει το 20%, προσλαμβάνοντας πλέον διαστάσεις επιδημίας.

Η έξαρση του φαινομένου αγοράς και χρήσης παράνομων φυτοφαρμάκων οφείλεται κυρίως στην ευκολία με την οποία οι γεωργοί μπορούν να προμηθεύονται τα παράνομα σκευάσματα, αφού η συντριπτική πλειοψηφία των προϊόντων αυτών προέρχονται από τις κατεχόμενες περιοχές. Παρά το γεγονός όμως πως το μείζον αυτό πρόβλημα απασχολεί ιδιαίτερα τις Αρχές τα τελευταία χρόνια, δεν φαίνεται να έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για την αποτελεσματική αντιμετώπισή του. Την ίδια ώρα οι αγρότες φαίνεται να αγνοούν τους κινδύνους που ελλοχεύουν από τη χρήση των παράνομων φυτοφαρμάκων. Η κατάσταση χαρακτηρίζεται ανησυχητική και οι κίνδυνοι για τη γεωργία, τη δημόσια υγεία και την οικονομία αυξάνονται.

Κίνδυνοι και επιπτώσεις

* Σε αντίθεση με τα νόμιμα και καταχωρισμένα προϊόντα που υποβάλλονται σε ελέγχους τόσο από τις εταιρείες εισαγωγής, όσο και από τις επίσημες Αρχές του κράτους, για τα παράνομα προϊόντα δεν πραγματοποιείται κανένας έλεγχος ως προς το πραγματικό περιεχόμενό τους. Έτσι ενδέχεται να περιέχουν δραστικές ουσίες, τοξικές προσμίξεις και ρύπους που τελούν υπό καθεστώς απαγόρευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω αυξημένης επικινδυνότητας.

* Δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία για τις πιθανές επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία. Ως εκ τούτου, τα υπολείμματα των άγνωστων και μη δοκιμασμένων ουσιών, που είναι δυνατόν και πιθανόν να εντοπιστούν στα παράνομα γεωργικά προϊόντα, θέτουν σε κίνδυνο την υγεία όχι μόνο των καταναλωτών αλλά και των ίδιων των αγροτών που τα χρησιμοποιούν, αφού τα σκευάσματα αυτά συνήθως δεν φέρουν ετικέτα στην ελληνική γλώσσα, με αποτέλεσμα ο χρήστης να μην γνωρίζει και να μην μπορεί να πληροφορηθεί για τις οδηγίες χρήσης, για τις προφυλάξεις, για το αντίδοτο σε περίπτωση ατυχήματος.

* Η μειωμένη ποιότητα των παράνομων προϊόντων μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα σημαντικές επιβλαβείς επιπτώσεις τόσο σε καλλιέργειες, όσο και στη βιοποικιλότητα και το περιβάλλον. Καλλιέργειες από αγρότες που χρησιμοποιούν παράνομα φυτοπροστατευτικά προϊόντα είναι πιθανό να υποστούν σημαντικές βλάβες, έχοντας ως αποτέλεσμα είτε σημαντική μείωση της σοδειάς, είτε ακόμη και την παντελή καταστροφή της συγκομιδής.

* Η πιθανή εξεύρεση υπολειμμάτων απαγορευμένων δραστικών ουσιών σε γεωργικά προϊόντα θέτει σε κίνδυνο τις εξαγωγές κυπριακών γεωργικών προϊόντων, καθώς αυξάνει τις πιθανότητες απόρριψής τους από εταιρείες τροφίμων του εξωτερικού, γεγονός που ίσως οδηγήσει σε δυσφήμηση των κυπριακών προϊόντων και μείωση των εξαγωγών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση της Αλμερίας στην Ισπανία, η οποία φημίζεται για τις πιπεριές της, όταν πριν από κάποια χρόνια στα προς εξαγωγή προϊόντα εντοπίστηκαν υπολείμματα απαγορευμένων φυτοφαρμάκων. Οι εισαγωγές πιπεριάς από την Αλμερία από άλλες χώρες μειώθηκαν δραματικά, οι καλλιεργητές έχασαν τα εισοδήματά τους και η οικονομία της περιοχής κόντεψε να καταρρεύσει.

* Οι συνέπειες από τη μακροχρόνια χρήση παράνομων φυτοπροστατευτικών προϊόντων χαμηλής ποιότητας φαίνονται στο πιάτο μας. Ως εκ τούτου η συνεχιζόμενη χρήση τους από μια μερίδα ασυνείδητων παραγωγών υπονομεύει την εμπιστοσύνη του Κύπριου καταναλωτή στα ντόπια γεωργικά προϊόντα.

Απώλεια εσόδων για το κράτος

Μια ακόμη σοβαρή παράμετρος του προβλήματος είναι, όπως ανέφερε ο Πρόεδρος του ΚΥΣΥΦ κ. Μιχάλης Κυθραιώτης, οι επιπτώσεις στην οικονομία. Η εισαγωγή και το εμπόριο παράνομων φυτοπροστατευτικών προϊόντων έχουν ως αποτέλεσμα τη σημαντική απώλεια εσόδων για το κράτος, αφού δεν εισπράττονται οι απαραίτητοι δασμοί κατά την εισαγωγή τους, αλλά ούτε και ο ΦΠΑ κατά τη διακίνησή τους.

Εκτιμάται, μάλιστα, ότι με το εμπόριο παράνομων και πλαστών προϊόντων υπάρχουν απώλειες στη φορολογία της τάξης των €20-30 εκατ. ετησίως σε ολόκληρη την Ευρώπη. Επιπλέον, οι έμποροι φυτοπροστατευτικών προϊόντων δεν υπόκεινται στα έξοδα συμμόρφωσης, όπως στελέχωση με γεωπόνους, νόμιμα εξοπλισμένα καταστήματα και αποθήκες, έτσι ανταγωνίζονται αθέμιτα τους νομοταγείς εμπόρους, με αποτέλεσμα οι εταιρείες και τα καταστήματα εμπορίας φυτοφαρμάκων να οδηγούνται στον οικονομικό μαρασμό.

Εντατικοποίηση ελέγχων

Η χρήση μη εγκεκριμένων προϊόντων είναι παράνομη δραστηριότητα και διώκεται ποινικά. Η νομοθεσία που βρίσκεται σε ισχύ προβλέπει αυστηρές ποινές για τη χρήση παράνομων φυτοφαρμάκων. Όποιος κατέχει, διακινεί, εμπορεύεται και χρησιμοποιεί παράνομα φυτοφάρμακα διαπράττει ποινικό αδίκημα που επισύρει ποινές μέχρι 2 χρόνια φυλάκιση και €20.000 πρόστιμο. Παρ' όλα αυτά, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται συνεχόμενη αύξηση στη χρήση και εμπορία τους. Η μη αποφασιστική αντιμετώπιση και καταστολή του φαινομένου από τις αρμόδιες υπηρεσίες, εκλαμβάνεται ως αδυναμία και σιωπηρή ανοχή της παρανομίας, συμβάλλοντας έτσι στην απαξίωση των νόμων και των θεσμών.

Κατά τη διάρκεια της Ημερίδας που διοργάνωσε ο ΚΥΣΥΦ και το Τμήμα Γεωργίας, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Σύνδεσμου Φυτοπροστασίας (ECPA), του Ελληνικού Σύνδεσμου Φυτοπροστασίας (ΕΣΥΦ), του ΚΟΑΠ, του ΚΕΒΕ, της Αστυνομίας Κύπρου, του Τμήματος Τελωνείων, των Ομάδων Παραγωγών και του Συμβουλίου Γεωπόνων, συζητήθηκαν τρόποι αντιμετώπισης του προβλήματος. Μεταξύ των εισηγήσεων που υποβλήθηκαν περιλαμβάνονται:

* Συστηματικοί και αιφνίδιοι έλεγχοι από λειτουργούς του Τμήματος Γεωργίας σε υποστατικά γεωργών

* Έλεγχος των αρχείων ψεκασμού, ουσιαστικότερη και πιο αποφασιστική εμπλοκή της Αστυνομίας και του Τμήματος Τελωνείων για εντοπισμό και σύλληψη των εμπόρων παράνομων ΦΠ

* Καλύτερος έλεγχος κατά μήκος της πράσινης γραμμής

* Αναθεώρηση ή/και αυστηρότερη επιβολή των υφιστάμενων ποινών

* Μείωση των κρατικών επιδοτήσεων για τους γεωργούς που κάνουν χρήση παράνομων φυτοπροστατευτικών προϊόντων

Ο Κυπριακός Σύνδεσμος Φυτοπροστασίας έχει διεξάγει αρκετές εκστρατείες μέχρι στιγμής, με στόχο την ενημέρωση του αγροτικού κόσμου για την ασφαλή και ορθολογική χρήση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων, τη διασφάλιση της παραγωγής τροφίμων υψηλής ποιότητας και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.