ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙΔΙ

Λήδα Κουρσουμπά: «Ακόμα αντιμετωπίζουμε ανθρώπους που λεν, “εμείς που φάγαμε ξύλο τι πάθαμε;”. Η γενιά που έφαε ξύλο, είναι η γενιά που σήμερα είναι μορφωμένη και έχει χρήματα, αλλά δεν έχει πρόβλημα να κακοποιεί τα παιδιά της μέσα στο σπίτι, ηθικά και ψυχολογικά»

Χριστίνα Ιωάννου: «Το Υπουργείο Παιδείας έχει διαπιστώσει ότι η καταπάτηση των δικαιωμάτων του παιδιού, όσον αφορά τις εκπαιδευτικές του ανάγκες, ή την προσαρμογή του στο σχολικό περιβάλλον, σχετίζεται πολλές φορές με μια μορφή κακοποίησης του παιδιού, που δυστυχώς ξεκινά από τους γονείς - είτε με τη μορφή της παραμέλησης είτε με τη μορφή της ψυχολογικής βίας»

Με μια συγκλονιστική παρέμβαση, ότι «η βία, είτε φυσική είτε ψυχολογική, με σεξουαλική διάσταση ή όχι, είναι ένα υπαρκτό φαινόμενο, μια μάστιγα ενάντια στα παιδιά μας», η Επίτροπος για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Λήδα Κουρσουμπά, σφράγισε τη συμμετοχή της στη συνεδρία της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων την περασμένη Δευτέρα (8 Φεβρουαρίου 2016), με θέμα την ανάγκη εθνικής στρατηγικής για αντιμετώπιση όλων των μορφών παιδικής κακοποίησης.

Όπως είπε χαρακτηριστικά, «ακόμα αντιμετωπίζουμε ανθρώπους που λεν, “εμείς που φάγαμε ξύλο τι πάθαμε;”. Η γενιά που έφαε ξύλο, είναι η γενιά που σήμερα είναι μορφωμένη και έχει χρήματα, αλλά δεν έχει πρόβλημα να κακοποιεί τα παιδιά της μέσα στο σπίτι, ηθικά και ψυχολογικά. Για ν’ αλλάξουν ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πρέπει ν’ αλλάξει η κουλτούρα και ν’ αρχίσει ο κόσμος να καταλαβαίνει ότι δεν είναι αποδεκτή, καμιάς μορφής βία. Πέρα από τη σεξουαλική βία, όπου έγιναν σημαντικά βήματα για την αντιμετώπισή της, υπάρχουν άλλες μορφές βίας, για τις οποίες δεν έγινε τίποτε, διαχρονικά και εδώ σας καλώ να εγκύψετε», είπε απευθυνόμενη στους βουλευτές και τους παρευρισκόμενους εκπροσώπους αρμόδιων τμημάτων και οργανισμών, κυβερνητικών και μη κυβερνητικών. «Ασκήστε πίεση να αντιμετωπιστούν και άλλες μορφές βίας, όπως η ψυχολογική, που είναι δύσκολο να στοιχειοθετηθεί στο δικαστήριο και είναι δύσκολο να την καταλάβει και πολύς κόσμος», πρόσθεσε.

Εντοπίζονται μόνο τα μισά περιστατικά

Το θέμα ενέγραψε για συζήτηση ο βουλευτής του ΑΚΕΛ, Πανίκος Σταυριανός, που τόνισε εμφαντικά ότι «ενώ έχουμε την υποδομή και την καλή θέληση, κάθε μέρα συμβαίνουν περιστατικά παιδικής κακοποίησης - και τα περιστατικά που εντοπίζουν οι γιατροί, μπορεί να είναι τα μισά από αυτά που υφίστανται». Είναι πάντως σοκαριστική η αποκάλυψη του εκπροσώπου του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου Χρίστου Ξενοφώντος στη συνεδρία, ότι φτάνουν στα δικαστήρια 100 υποθέσεις βίας σε βάρος παιδιών τον χρόνο, με το 25% των καταγγελιών, να αφορούν σεξουαλική βία».

Να σημειωθεί ότι η βουλευτίνα του ΔΗΣΥ Στέλλα Κυριακίδου ανακοίνωσε ότι έχει ληφθεί πολιτική απόφαση και θα λειτουργήσει το πρώτο Σπίτι του Παιδιού στη Λευκωσία, μέσα στο 2017, όπου θα συστεγάζονται όλες οι υπηρεσίες, με ειδικούς, και όπου τα παιδιά θύματα σεξουαλικής κακοποίησης θα αντιμετωπίζονται διαγνωστικά και θεραπευτικά.

Όταν η ιστορία δεν συνάδει με το τραύμα…

«Η βία ενάντια στα παιδιά», είπε η Λήδα Κουρσουμπά, «συναντάται σε όλα τα πλαίσια όπου υπάρχουν παιδιά - οικογένεια, σπίτι, κοινότητα, σχολείο, κέντρα απασχόλησης και προστασίας παιδιών, αθλητικά κέντρα, χώροι διασκέδασης και ψυχαγωγίας, κρατητήρια, φυλακές. Υπάρχει βία μέσα στο σπίτι από τους γονείς, φυσική και ψυχολογική, υπάρχει βία στο σχολείο, υπάρχει βία στους χώρους αθλητισμού ή στους χώρους που βρίσκονται ταλέντα, ακόμα και σε χώρους που τα παιδιά προωθούνται στη μουσική».

Κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στην ψυχολογική βία στους χώρους αθλητισμού, είπε ότι «πιέζονται τα παιδιά και ζητούν συχνά μετεγγραφή γιατί νιώθουν ψυχολογική βία από τον προπονητή τους και αυτό είναι γνωστό και μεταξύ των γονέων. Είχαμε καταγγελίες από ένα παιδί, που έφτασε σχεδόν στο σημείο να προχωρήσει σε αυτοκτονία, λόγω της πίεσης που δεχόταν στον χώρο όπου αθλείτο. Ναι, τα παιδιά πρέπει να αθλούνται, αλλά για το ευ αγωνίζεσθαι... Πάντως έχουμε εποικοδομητικό διάλογο με τον ΚΟΑ και γίνεται προσπάθεια από κοινού, για να βρεθούν λύσεις. Πειθαρχία δεν σημαίνει να κτυπούμε, να προσβάλλουμε, ν’ ασκούμε ψυχολογική βία και μια από τις εισηγήσεις μας, που αποδέχεται ο ΚΟΑ, είναι ότι οι προπονητές πρέπει να τυγχάνουν ειδικής κατάρτισης, για το πώς να χειρίζονται τα παιδιά και να θέτουν όρια στα παιδιά - αυτό που αποκαλείται πειθαρχία».

Η Επίτροπος για το Παιδί περιέγραψε τις προσπάθειες του Γραφείου της από το 2008 μέχρι σήμερα, για δημιουργία, όπως είπε, μιας οριζόντιας στρατηγικής για όλες τις μορφές βίας, αλλά επεσήμανε ότι ακόμα και τώρα «παρατηρείται δυστοκία συντονισμού των αρμόδιων υπηρεσιών, όταν γίνει μια καταγγελία κακοποίησης παιδιού και δεν υπάρχει επιστημονική βάση δεδομένων». Πρόσθεσε ότι «δεν υπάρχουν στατιστικά στοιχεία, ούτε για τη σεξουαλική, ούτε για τις άλλες μορφές κακοποίησης και είναι ένα θέμα που πρέπει να θεραπεύσουμε. Γιατροί μού είπαν πολλές φορές σε κοινωνικές συναντήσεις ότι τους επισκέπτονται γονείς και παιδιά και λένε μια ιστορία που δεν συνάδει με το τραύμα του παιδιού. Ξέρουν οι γιατροί ότι κάτι άλλο πρέπει να έγινε, αλλά δεν ξέρουν τι πρέπει να κάνουν, για να καταγγείλουν μιαν ενδεχόμενη κακοποίηση του παιδιού».

Δεν καταγγέλλουν, για να μην… μπλέξουν

Η Λήδα Κουρσουμπά τόνισε τη σημασία της εφαρμογής μέτρων πρόληψης που, όπως είπε, «είναι δουλειά όλων των υπηρεσιών - όχι μόνο του Υπουργείου Υγείας, αλλά και της Αστυνομίας και των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας. Οι επαγγελματίες το αντιλαμβάνονται, αλλά υπάρχει αντίσταση, γιατί δεν υπάρχει επαρκές προσωπικό. Στο πλαίσιο της πρόληψης, πρέπει να καταρτισθούν πρωτόκολλα για περιπτώσεις βίας σε βάρος παιδιών, να γίνεται επιμόρφωση εκπαιδευτικών, ώστε να μπορούν να αντιλαμβάνονται, ν’ αναγνωρίζουν τα παιδιά θύματα βίας και να γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν, όταν εντοπίσουν τέτοιες περιπτώσεις. Μας λένε συχνά ότι οι διευθύνσεις των σχολείων τούς αποθαρρύνουν να καταγγείλουν περιπτώσεις κακοποίησης παιδιών, λέγοντάς τους ότι θα μπλέξουν, αν οι υποθέσεις δεν αποδειχτούν.

Άρα πρέπει να δίνουμε εργαλεία σε αυτούς τους ανθρώπους, για να είναι καλυμμένοι όταν τα χρησιμοποιήσουν. Επαναλαμβάνω αυτό που γράφω στο σημείωμά μου, ότι σύμφωνα με έρευνα του Περιφερειακού Γραφείου της Ευρώπης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, για κάθε δολάριο που ξοδεύεται στην πρόληψη της κακοποίησης - παραμέλησης των παιδιών, οι κοινωνίες θα πρέπει να αναμένουν την εξοικονόμηση 19 δολαρίων από τις ιατρικές, ψυχιατρικές και ψυχολογικές αλλά και κοινωνικές και νομικές επιπτώσεις του φαινομένου».

Η κυρία Κουρσουμπά επεσήμανε, τέλος, ότι στο θέμα της σεξουαλικής βίας ενάντια στα παιδιά έχει παραχθεί αξιόλογο έργο απ' όλους τους φορείς, κυβερνητικούς και μη, που καταλήγει σύντομα με την ολοκλήρωση και παρουσίαση της εθνικής στρατηγικής για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίηση, από τη Σύμβουλο της αρμόδιας διϋπουργικής επιτροπής, νομικό Αναστασία Παπαδοπούλου. Έκανε επίσης αναφορά στον «πολύ σημαντικό νόμο του 2014 ενάντια στην κακοποίηση και την εκμετάλλευση ανηλίκων και στην κύρωση από την Κύπρο, της Σύμβασης Λανζαρότε του Συμβουλίου της Ευρώπης, για την Προστασία των Παιδιών από τη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Κακοποίηση».

Ενιαίο αρχείο συλλογής δεδομένων

Η Σουσάνα Παύλου, Πρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής για Πρόληψη και Καταπολέμηση της Βίας στην Οικογένεια, συμφώνησε με τη Λήδα Κουρσουμπά ότι, «από τα πιο σημαντικά κενά στο θέμα της βίας στην οικογένεια και της κακοποίησης παιδιών, είναι η καταγραφή και συλλογή δεδομένων» και υπέμνησε ότι η Επιτροπή «για χρόνια προωθεί ένα ενιαίο αρχείο καταγραφής και συλλογής δεδομένων». Ανακοίνωσε σε σχέση με αυτό ότι θα προωθηθεί και στην Κύπρο το σύστημα που το Ινστιτούτο Υγείας Παιδιού στην Ελλάδα εφαρμόζει τώρα σε πιλοτική βάση, για όλες τις μορφές κακοποίησης και παραμέλησης παιδιών. Είπε, επίσης, ότι «είναι στην τελική φάση το γενικό σχέδιο δράσης για πρόληψη και καταπολέμηση της βίας στην οικογένεια, που συμπεριλαμβάνει την κακοποίηση και παραμέληση παιδιών, για το 2016-2018, το οποίο θα υποβληθεί τέλος Φεβρουαρίου, στο αρμόδιο Υπουργείο».

Μετά την τοποθέτηση της Σουσάνας Παύλου, ο Πρόεδρος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Σοφοκλής Φυττής, την προέτρεψε να συγκαλέσει σε συνεδρία όλους τους φορείς που λαμβάνουν καταγγελίες και παράπονα, για να συμφωνήσουν ποιος από αυτούς θα αναλάβει τη δημιουργία ενός αξιόπιστου, ενιαίου αρχείου καταγραφής και συλλογής δεδομένων, για τη βία σε βάρος παιδιών». Ο κ. Φυττής κάλεσε τη Σ. Παύλου να γνωστοποιήσει στην Επιτροπή, πριν από τη διάλυση της παρούσας Βουλής στις 22 Απριλίου 2016, τις εισηγήσεις τής Συμβουλευτικής Επιτροπής για Πρόληψη και Καταπολέμηση της Βίας στην Οικογένεια, προς το κράτος, για συντονισμό των υπηρεσιών.

Μη αναγνωρίσιμη η ψυχολογική βία

Εκ μέρους του Συνδέσμου για την Πρόληψη και την Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια, η Νάσια Σάββα υπενθύμισε ότι «εδώ και 20 χρόνια, ο ΣΠΑΒΟ καταγράφει στατιστικά δεδομένα για θέματα βίας σε βάρος ανηλίκων και ενηλίκων, μέσω της γραμμής 1440 και της γραμμής 116111, στήριξης παιδιών και εφήβων. Αυτά τα δεδομένα τα αναφέρουμε στο Γραφείο Ευημερίας ώστε να διερευνηθούν, ενώ συνεργαζόμαστε και με την Αστυνομία. Παρατηρούμε ότι συχνά είναι δύσκολη η διερεύνηση περιστατικών ψυχολογικής βίας σε βάρος παιδιών, καθώς υπάρχουν αναφορές από ανώνυμες πηγές και το Γραφείο Ευημερίας δεν είναι εύκολο να διερευνήσει τέτοια περιστατικά. Είναι δύσκολο ν’ αναγνωριστεί η ψυχολογική βία. Εμείς, ως Σύνδεσμος, οργανώνουμε εργαστήρια σε σχολεία, για παιδιά αλλά και για ειδικούς που έρχονται σ’ επαφή με παιδιά, ώστε να τους βοηθήσουμε στην αναγνώριση θυμάτων».

Για παιδιά κάτω των δύο χρονών

Από το Υπουργείο Υγείας η Μυρτώ Αζίνα είπε ότι τα θέματα βίας είναι θέματα δημόσιας υγείας και ότι το Υπουργείο «συνεργάζεται πολύ στενά με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και παρακολουθεί όσα τεκταίνονται σε παγκόσμια βάση. Είμαστε από τους βασικούς συνεργάτες της διϋπουργικής επιτροπής για τον καταρτισμό της στρατηγικής κατά της σεξουαλικής βίας σε βάρος των παιδιών και, εκτός αυτού, έχουμε στο Υπουργείο την Επιτροπή Βίας, που καταγράφει διάφορες δράσεις. Πρόσφατα έχουμε λάβει μελέτη από τον Π.Ο.Υ. που επισημαίνει ότι οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να εστιάσουν στα παιδιά κάτω των δύο χρονών.

Αν παιδιά μέχρι δύο χρόνων υπέστησαν κάποιας μορφής κακοποίηση στο σπίτι τους, αργότερα θα γίνουν ενήλικες βίαιοι, ή αλκοολικοί, ή αυτοκτονικοί, ή ασθενείς με χρόνια νοσήματα. Μέσα από τους εμβολιασμούς και τις παιδιατρικές υπηρεσίες, πρέπει να περιλάβουμε στο πλαίσιο της στρατηγικής μας και αυτά τα παιδιά.

Αν μπορέσουμε ν’ ανιχνεύσουμε και να ψυχογραφήσουμε αυτά τα παιδιά και να προλάβουμε αυτήν την κακοποίηση, θα έχουμε ως ενήλικες, 40% λιγότερες αυτοκτονίες και αλκοολισμό και υψηλότερο δείκτη νοημοσύνης, γιατί μια μονάδα του δείκτη νοημοσύνης που χάνει κάποιο άτομο λόγω της κακοποίησης στην παιδική του ηλικία, ισοδυναμεί με απώλεια 25 χιλιάδων δολαρίων από τον μισθό του. Είναι λοιπόν πολύ σημαντικό να προλάβουμε αυτά τα παιδιά και αυτό θα το καταφέρουμε με συμβουλευτικές υπηρεσίες, ακόμα και σε άτομα που προτίθενται να γίνουν γονείς».

Από τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο, ο Χρίστος Ξενοφώντος τόνισε ότι «χρειάζεται όντως μια εξειδικευμένη οδηγία για τη σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών και μια γενικότερη, για την κακοποίηση των παιδιών και πρέπει να δούμε τι έκαναν άλλες χώρες με περισσότερη τεχνογνωσία από τη δική μας, ώστε να εφαρμόσουμε μια πολιτική αρμόζουσα στην κυπριακή πραγματικότητα. Μπορούμε να κινητοποιήσουμε τον ιατρικό κόσμο με βάση τις αποφάσεις της πολιτείας, ώστε να υπάρχει μια συγκεκριμένη πολιτική αντιμετώπισης από τους επαγγελματίες υγείας, περιστατικών κακοποίησης και παραμέλησης παιδιών και είμαστε στη διάθεση της πολιτείας».

Η κακοποίηση από τους γονείς

Αποκαλυπτική ήταν και η παρέμβαση της Χριστίνας Ιωάννου για το Υπουργείο Παιδείας, το οποίο, όπως είπε, «έχει εντοπίσει περιπτώσεις όπου υπάρχει καταπάτηση των δικαιωμάτων του παιδιού, όσον αφορά τις εκπαιδευτικές του ανάγκες, ή τη μαθησιακή του πορεία, ή τη συμπεριφορά και την προσαρμογή του στο σχολικό περιβάλλον. Έχουμε διαπιστώσει ότι η καταπάτηση αυτή σχετίζεται πολλές φορές με μια μορφή κακοποίησης του παιδιού, που δυστυχώς ξεκινά από τους γονείς - είτε με τη μορφή της παραμέλησης είτε με τη μορφή της ψυχολογικής βίας.

Επίσης διαπιστώνουμε ένα κενό στο άρθρο του νόμου περί κηδεμονίας των παιδιών, ο οποίος προνοεί ότι ένας εκ των γονιών μπορεί να προχωρήσει σε δράση - το κενό διαπιστώνεται στις περιπτώσεις όπου κανένας εκ των δυο γονιών δεν θέλει να προχωρήσει σε κάποιου είδους δράση, αξιολόγηση ή θεραπεία του παιδιού. Αυτό συμβαίνει όταν οι γονείς αρνούνται, ή απλά διαφωνούν, στο πλαίσιο ενός διαζυγίου. Η δική μας εισήγηση, που αφορά και την πρόληψη, είναι η αυτόματη παραπομπή των παιδιών, είτε για αξιολόγηση είτε για θεραπεία, μετά από μια πολυθεματική αξιολόγηση της κατάστασης των παιδιών.

Αυτό σημαίνει την εμπλοκή όλων των υπουργείων και των υπηρεσιών, αλλά με λύπη μας διαπιστώνουμε την έλλειψη συντονισμού και το πρόβλημα μένει στα χέρια μας, στον χώρο του σχολείου, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται το ίδιο το παιδί και όλα τα παιδιά. Θέλουμε λοιπόν να προωθήσουμε την πολυθεματική εργασία, η οποία θα διευκόλυνε όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες και την εθνική στρατηγική προστασίας του παιδιού, η οποία θα εμπεριέχει τις βασικές αρχές για αντιμετώπιση των περιστατικών βίας».

«Κατέρρευσε ο μηχανισμός διερεύνησης βίας»

Λάρης Βραχίμης, Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος: «Η εμπλοκή μας ως δικηγόροι, αρχίζει όταν υπάρχουν υπόνοιες για κακοποίηση κάποιου παιδιού, οπότε ξεκινά διεργασία διερεύνησης και άλλων μέτρων, στη βάση των υπονοιών ή καταγγελιών. Έχει καταρρεύσει πλήρως ο μηχανισμός διερεύνησης και χειρισμού υποθέσεων βίας στην οικογένεια, που προνοείται στον νόμο για τη βία στην οικογένεια και προβλέπει την ύπαρξη και λειτουργία οικογενειακών συμβούλων, οι οποίοι, μεταξύ άλλων, έχουν την ευθύνη της διερεύνησης των καταγγελιών.

Υπάρχει πλήρης κατάρρευση, ή άρνηση από τους αρμόδιους λειτουργούς να εφαρμόσουν τον νόμο, σε βαθμό που να μιλούμε για ενδεχόμενη διάπραξη ποινικού αδικήματος, για αμέλεια καθήκοντος. Υπό κανονικές συνθήκες, οι καταγγελίες για βία στην οικογένεια θα πρέπει να απευθύνονται στον οικογενειακό σύμβουλο, που έχει αρμοδιότητα διερεύνησης των καταγγελιών και παραπομπής εκεί που χρειάζεται, για αξιολόγηση από πολυθεματική ομάδα.

Εφόσον ολοκληρωθεί αυτή η διερεύνηση και διαπιστώνεται ότι δικαιολογείται η ανάθεσή τους από την Αστυνομία, οι υποθέσεις καταλήγουν στην Αστυνομία. Αλλά αυτός ο μηχανισμός δεν λειτουργεί, λόγω μιας παράνομης άρνησης των αρμόδιων λειτουργών να εφαρμόσουν τον νόμο, με αποτέλεσμα να παραπέμπουν και να υποχρεώνουν τους γονείς που ανησυχούν και τα παιδιά τους, στην Αστυνομία. Έτσι, ξεκινά η διαδικασία διερεύνησης από την Αστυνομία και σε πολλές περιπτώσεις επιχειρείται να ληφθεί κατάθεση των παιδιών από την Αστυνομία, η οποία από μόνη της είναι καταστροφική για οποιαδήποτε περαιτέρω διερεύνηση της υπόθεσης. Χρειάζεται σοβαρή παρέμβαση από τους αρμόδιους για εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας, η οποία βοήθησε πολύ να αλλάξει η νοοτροπία στην αντιμετώπιση της βίας».

Ειρήνη Λόρδου, παιδοψυχίατρος, Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων: «Υπάρχει διαδικασία, για ν' αναλάβουμε διερεύνηση θυμάτων οποιασδήποτε μορφής βίας. Πρώτα η καταγγελία πρέπει να γίνεται στο Γραφείο Ευημερίας, μετά θα γίνει κατάθεση στην Αστυνομία και μετά αναλαμβάνουμε εμείς ως Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας, την ψυχολογική αξιολόγηση του υποτιθέμενου θύματος. Υπάρχουν περιπτώσεις που ο θύτης προέρχεται από την ίδια την οικογένεια, είναι ο πατέρας ή η μητέρα και δεν μπορούμε να δούμε ένα παιδί χωρίς τη συγκατάθεση και των δύο γονέων. Εδώ χρειάζεται ο οικογενειακός σύμβουλος, που είναι λειτουργός των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, ο οποίος μπορεί να αναλάβει την ευθύνη για να προχωρήσει μια υπόθεση».

Λάρης Βραχίμης: «Η θέση μας είναι ότι αρμοδιότητα για να παραπέμπει για αξιολόγηση, έχει ο οικογενειακός σύμβουλος και όχι η Αστυνομία».

Ειρήνη Λόρδου: «Εμείς, ως Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας, έχουμε προγραμματίσει συγκεκριμένη εκπαίδευση των λειτουργών μας, γιατρών και ψυχολόγων, για θεραπεία θυτών σε διάφορα στάδια, είτε είναι υποτιθέμενοι θύτες είτε είναι κατηγορούμενοι ως θύτες είτε είναι φυλακισμένοι ή αποφυλακισμένοι και για εκπαίδευσή τους για θέματα θεραπείας παιδιών θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης. Ως Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων, έχουμε συνεργαστεί με το Πανεπιστήμιο Κύπρου ώστε να δημιουργηθεί ένα ερωτηματολόγιο ανίχνευσης για οποιαδήποτε μορφή βίας, σε βάρος παιδιών μέχρι 3 ετών».