ΑΠΟ ΤΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ, ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Πώς δεκάδες άτομα με ψυχικές δυσκολίες βοηθούνται, από τη διεύθυνση και το προσωπικό αυτού του χώρου διαμονής στο κέντρο της Λευκωσίας, ώστε να προχωρήσουν προς την έξοδο του ψυχικού τους λαβύρινθου…

Γιώτα Ευσταθίου: «Ουσιαστικά, την “Αριάδνη” τη νιώθουν σαν το σπίτι τους. Μου έρχεται τώρα στο μυαλό ένας ασθενής μας που είχε καρκίνο και ήταν στο νοσοκομείο και του είχε πει η μητέρα του να τον πάρει για λίγες μέρες στο σπίτι, να τον φροντίσει. Της είπε “όχι, θέλω να πάω σπίτι μου” και εννοούσε την “Αριάδνη”. Αυτό είναι το σπίτι τους, το σημείο αναφοράς που μπορεί να μην είχαν ποτέ»

«Μαρία»: «Η “Αριάδνη” είναι πεντάστερο ξενοδοχείο και δεν μας λείπει τίποτε! Εμένα με σύναξε η κυρία Γιώτα από τον θάλαμο 21 της Αθαλάσσας, σαν το σκυλί. Από 7 χρονών μπαινοβγαίνω στο ψυχιατρείο. Αν δεν με έπιανε η κυρία Γιώτα, θα γερνούσα εκεί μέσα. Ποτέ της δεν μου είπε ψέματα, ερχόταν κάθε μέρα και με έβλεπε. Τώρα ευτυχώς έφυγα για καλά από εκεί»

Τον μίτο της «Αριάδνης», του χώρου διαμονής στο κέντρο της Λευκωσίας για άτομα με ψυχικές δυσκολίες που προέρχονται από το νοσοκομείο Αθαλάσσας, προσπαθούμε να ξετυλίξουμε με αυτό το ρεπορτάζ - δίνοντας μια εικόνα για το πώς οι ένοικοί του, βοηθούνται από τη διεύθυνση και το προσωπικό ώστε να προχωρήσουν προς την έξοδο του ψυχικού τους λαβύρινθου, να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους, ακόμα και να αυτονομηθούν και κάποιοι από αυτούς να καταφέρουν να έχουν μιαν ανεξάρτητη διαβίωση στην κοινότητα. Δεν υπάρχει γι’ αυτό καμιά μυστική συνταγή, πέρα από την ανάγκη να νιώσουν την «Αριάδνη» σαν το σπίτι τους.

«Είναι το σπίτι τους, το σημείο αναφοράς που, οι περισσότεροι από αυτούς, μπορεί να μην είχαν ποτέ», μας είπε η διευθύντρια του ξενώνα Γιώτα Ευσταθίου, ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεύτρια (M.A. Κλινική Ψυχολογία). «Πρόκειται», πρόσθεσε, «για ένα περιβάλλον σταθερό, όσον αφορά το προσωπικό και τα προγράμματα και είναι η σταθερότητα που τους βοήθησε και τους προσφέρει ασφάλεια. Το σταθερό πλαίσιο είναι από μόνο του θεραπευτικό». Η «Αριάδνη» είναι ο πρώτος χώρος στον τομέα φιλοξενίας και αποκατάστασης ενήλικων ψυχικά πασχόντων, καθώς σήμερα λειτουργούν και άλλοι χώροι που φιλοξενούν ψυχικά ασθενείς, ανάμικτους, όμως, με ηλικιωμένους.

Απουσία προτύπου, σε άγνωστα νερά

Η Γιώτα Ευσταθίου, μας ανέφερε ότι δημιούργησε την «Αριάδνη» το 2001-2002, η οποία μέχρι σήμερα φιλοξένησε περίπου 200 ασθενείς: «Μπήκα στα 26 μου χρόνια σε άγνωστα νερά, αφού δεν υπήρχε πρότυπο στην Κύπρο, για ν’ ακολουθήσω. Την περίοδο εκείνη είχε αρχίσει η απο-ιδρυματοποίηση του ψυχιατρικού νοσοκομείου Αθαλάσσας - είχε δημιουργηθεί μια “ομάδα αποκατάστασης”, με ψυχίατρους και ψυχολόγους που προετοίμαζαν κάποιους ασθενείς για να βγουν έξω στην κοινότητα. Όμως φάνηκε ότι χρειαζόταν ένας ενδιάμεσος χώρος πριν την κοινωνική επανένταξη, αφού υπήρχαν πολλοί χρόνιοι ασθενείς στο νοσοκομείο Αθαλάσσας, που ήταν αδύνατο να ζήσουν μόνοι τους.

Αυτοί δεν είχαν έναν χώρο προσαρμοσμένο στις ανάγκες τους και κατέληγαν σε ιδρύματα για ηλικιωμένους, που δεν πληρούσαν τις προδιαγραφές για άτομα με ψυχικές ασθένειες. Ανάμεσά τους ήταν και πολλοί νέοι άνθρωποι 30, 40 ή 50 χρονών. Το όραμά μου ήταν να δημιουργήσω αυτόν τον ενδιάμεσο χώρο με ομάδες στήριξης και με δραστηριότητες - και πρέπει να πω ότι εκείνα τα πρώτα χρόνια, παρόλο τον ζήλο μου και τα ακαδημαϊκά μου προσόντα, συνάντησα ως νεαρή γυναίκα μεγάλες δυσκολίες, μέχρι να κερδίσω την εμπιστοσύνη των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, που είναι οι κυριότεροι συνεργάτες μας, μαζί με τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας και άλλους κυβερνητικούς φορείς. Έβαλα όμως πείσμα να πετύχω το εγχείρημα και στάθηκα θα έλεγα και τυχερή, γιατί είχα καλούς συνεργάτες, οι οποίοι είναι μαζί μου μέχρι σήμερα - όπως για παράδειγμα η Γιώτα Κουρουφέξη, υπεύθυνη λειτουργίας του ξενώνα.

Το σημείο αναφοράς που δεν είχαν ποτέ

Η «Αριάδνη» φιλοξενεί τώρα περίπου 30 άτομα, από τα οποία περίπου τα 10 είναι νεαροί κάτω των 35 χρονών, όπως μας είπε η Γιώτα Ευσταθίου, «που έχουν τη δυνατότητα ν’ αποκατασταθούν πλήρως στην κοινότητα. Κάποιοι από τους μεγαλύτερους σε ηλικία είναι χρόνιοι ασθενείς, οι οποίοι δεν μπορούν να μείνουν μόνοι τους, δεν το αντέχουν και βρίσκονται στην “Αριάδνη” από την αρχή της λειτουργίας της. Αυτοί που ήταν ιδρυματοποιημένοι για πολλά χρόνια, στην καλύτερη περίπτωση μπορούν να ζουν πιο φυσιολογικά, σε έναν προστατευμένο χώρο όπως η “Αριάδνη”.

Εδώ νιώθουν πραγματικά προστατευμένοι, αν και είναι ανοιχτός χώρος, μπορούν να βγουν έξω και να βρουν δουλειά, να μείνουν έξω για ένα βράδυ, αφού πάρουν άδεια. Ουσιαστικά, την “Αριάδνη” τη νιώθουν σαν το σπίτι τους. Μου έρχεται τώρα στο μυαλό ένας ασθενής μας που είχε καρκίνο και ήταν στο νοσοκομείο και του είχε πει η μητέρα του να τον πάρει για λίγες μέρες στο σπίτι, να τον φροντίσει. Της είπε “όχι, θέλω να πάω σπίτι μου” και εννοούσε την “Αριάδνη”. Αυτό είναι το σπίτι τους, το σημείο αναφοράς που μπορεί να μην είχαν ποτέ.

Είναι ένα περιβάλλον σταθερό, με το ίδιο προσωπικό, τα ίδια προγράμματα και είναι η σταθερότητα που τους βοήθησε και τους προσφέρει ασφάλεια. Το σταθερό πλαίσιο είναι από μόνο του θεραπευτικό. Το προσωπικό μας είναι εκπαιδευμένο ώστε να κατανοεί τις ανάγκες τους και να χειρίζεται αποτελεσματικά τα περιστατικά της καθημερινότητας. Είναι προσοντούχα άτομα, τα οποία υπόκεινται σε συνεχή ευαισθητοποίηση σε θέματα προσέγγισης και δεοντολογίας, με ξεχωριστές ομάδες προσωπικού και εξωτερική εποπτεία».

Η κυρία Ευσταθίου πρόσθεσε ότι «αρχικά, οι Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας παρέπεμψαν κοντά μου πολύ δύσκολους ασθενείς, με έντονες ψυχικές ασθένειες, οι οποίοι δεν μπορούσαν να μείνουν εκτός ψυχιατρικού νοσοκομείου για πολύ καιρό. Παρόλο τούτο, καταφέραμε να διαχειριστούμε το πρόβλημά τους, σε σημείο που να καταφέρουν να παρακολουθούν προγράμματα σε κρατικό “κέντρο ημέρας”, που δέχεται κάποιους μη χρόνιους ασθενείς και να επανενταχθούν στην κοινότητα, όπως είναι ο στόχος μας. Υπάρχει επίσης μια άλλη δομή του κράτους, μονάδα εργασιακής αποκατάστασης για ασθενείς με σταθεροποιημένη κατάσταση, που τους προετοιμάζει ώστε να βρουν μια δουλειά που ανταποκρίνεται στις δυνατότητές τους».

Ένα περιβάλλον για τον φόβο και άγχος

«Βασική φιλοσοφία του χώρου», σύμφωνα με τη διευθύντρια κυρία Ευσταθίου, «είναι η ανάπτυξη ενός προστατευμένου περιβάλλοντος που να περιέχει τις ανάγκες, τους φόβους, το άγχος των ατόμων με ψυχικές δυσκολίες. Με τη διαρκή ανθρώπινη παρουσία και στήριξη, να επιτρέπει και να ενθαρρύνει την περαιτέρω ανάπτυξη και αυτονομία, που μπορεί για κάποιους να φτάσει και στην ανεξάρτητη διαβίωση. Οι θεραπευτικές ομάδες βοηθούν τους ασθενείς να προσαρμοστούν σταδιακά, ώστε να βγουν στην κοινότητα. Τους μαθαίνουμε να κυκλοφορούν με λεωφορεία, να διαχειρίζονται τα λεφτά τους, να βρουν δουλειά εκείνοι που έχουν τη δυνατότητα, ενώ είναι στον ξενώνα. Έχουν ιατροφαρμακευτική κάλυψη, με διαρκή συνεργασία με την κοινοτική ψυχιατρική των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, όπως και με την ιδιωτική ψυχιατρική, ενώ γίνονται στον ξενώνα τακτικές επισκέψεις από παθολόγο γιατρό».

Ανάμεσα στα προγράμματα και τις δραστηριότητες της “Αριάδνης” περιλαμβάνονται, ομάδα ψυχολογικής στήριξης, ομάδα λειτουργίας, ατομικές συναντήσεις στήριξης, (κυρίως σε καταστάσεις κρίσης), εργοθεραπεία, ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, χοροθεραπεία, εικαστική θεραπεία, ομάδα θεατρικής έκφρασης, συνεργασία με άλλους φορείς για απασχόληση και επαγγελματική αποκατάσταση, εκδρομές και ψυχαγωγικές εκδηλώσεις. Αξίζει στο σημείο αυτό να υπενθυμίσουμε την πολύ επιτυχημένη έκθεση ζωγραφικής έργων ενοίκων της “Αριάδνης”, μελών της ομάδας εικαστικής θεραπείας, η οποία έγινε πριν λίγα χρόνια στο πολιτιστικό κέντρο “Μύλοι” στο Καϊμακλί. «Σε αυτές τις ομάδες γίνεται κατάλυση αρνητικών συναισθημάτων, βελτιώνεται η αυτοπεποίθηση, παίρνουν το μήνυμα ότι μπορούν να κάνουν κάτι με νόημα. Αυτό φαίνεται στη ζωή τους ολόκληρη, βλέπουμε την αλλαγή, είναι μεγάλη η διαφορά», παρατήρησε η Γιώτα Ευσταθίου.

Από το μοναχικό «εγώ», στη συνύπαρξη

Είχε πει τότε, μεταξύ άλλων, η εικαστική ψυχοθεραπεύτρια Γεωργία Λοΐζου (Expressive Art Therapist and Mental Health Counselor), καλωσορίζοντας τους καλεσμένους στην έκθεση ζωγραφικής των ενοίκων της «Αριάδνης»: «Η εικαστική θεραπεία στηρίζεται στην πεποίθηση ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν μέσα τους τη δύναμη της δημιουργίας και κατ’ επέκταση τη δύναμη για ζωή. Μέσα από έναν φακό που κοιτάζει τον άνθρωπο στην ψυχή, η τέχνη δεν μπορεί να είναι το αποτέλεσμα, αλλά η διαδικασία. Η τέχνη δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ούτε για τους λίγους και τους εκλεκτούς. Είναι το ανθρώπινο δικαίωμα που ανήκει σε όλους. Η ομάδα εικαστικής θεραπείας προσφέρει έναν ασφαλή χώρο, όπου χτίζεται, φτιάχνεται η δυνατότητα της δημιουργίας.

»Μέσα από την τέχνη μπορούμε να δούμε τον άνθρωπο και να πιστέψουμε σ’ αυτόν. Δίνεται αξία στην κάθε παρουσία, στην κάθε προσπάθεια, στην κάθε πινελιά, στο κάθε άτομο, γι’ αυτό που είναι. Τα μέλη της ομάδας νίκησαν το “δεν μπορώ”, το “δεν ξέρω”, το “δεν είμαι καλός”. Τα αφήσανε πίσω, και με μικρά λιθαράκια εμπιστοσύνης χτίσανε κάτι καινούργιο, ξεκινώντας ο καθένας από τον εαυτό του. Σιγά-σιγά η εμπιστοσύνη μεγάλωσε. Γεννήθηκαν τα πρώτα χαμόγελα, όπως το πρώτο χαμόγελο που περιμένει η μάνα απ’ το νεογέννητο παιδί της.

» Η ομάδα μπήκε πια στη φάση επικοινωνίας. Δημιουργώντας πάνω στον καμβά, κατάφεραν να χτίσουν κάτι δικό τους. Τα έργα έγιναν ένας καθρέφτης για να κοιτάξει ο καθένας μέσα του. Μέσα στην ομάδα χτίστηκε πρώτα η αίσθηση του υπάρχω και στη συνέχεια χτίστηκε η δυνατότητα της συνύπαρξης. Μέσα από μια μακροπρόθεσμη πορεία, τα μέλη της ομάδας βγήκαν από το μοναχικό εγώ και δημιούργησαν το μαζί. Η έκθεση αυτή είναι το αποτέλεσμα αυτού του κοινού χώρου επικοινωνίας, σε αντίθεση με τον κενό χώρο της μοναξιάς».

Παιδιά που «δεν ανήκουν» πουθενά

Όπως μας πληροφόρησε η διευθύντρια του ξενώνα, τα τελευταία 4-5 χρόνια έπεσε ο μέσος όρος ηλικίας των φιλοξενουμένων στην «Αριάδνη». Διευκρίνισε ότι «ενώ παλαιότερα ο μέσος όρος ήταν 45-50 και αφορούσε χρόνιους ασθενείς, τώρα είναι 20-30 και αφορά άτομα με ανικανοποίητες πρώιμες ανάγκες, που τους είναι δύσκολο να συνεχίσουν μιαν ομαλή ανάπτυξη. Γιατί συμβαίνει αυτό; Δεν υπάρχει επίσημη εκδοχή, αλλά η δική μου εξήγηση είναι ότι τα παλιά χρόνια που η οικογένεια ήταν πιο στενά συνδεδεμένη οι άνθρωποι με ψυχικά προβλήματα τύγχαναν πιο καλής φροντίδας και έμεναν στην οικογένεια και στο χωριό, έστω κι αν ήταν διαφορετικοί από τους άλλους.

»Όμως η σύγχρονη οικογένεια, λόγω των επαγγελματικών και άλλων υποχρεώσεων, δεν είναι εύκολο να κρατήσει στους κόλπους της τα παιδιά που έχουν ψυχικό πρόβλημα και, πιο εύκολα και γρήγορα, τα στέλνει στις Κρατικές Υπηρεσίες. Πρόκειται για παιδιά με διαταραχές προσωπικότητας, που δεν τα θέλει κανείς, που προκαλούν μεγάλη αναστάτωση και, κατά κάποιο τρόπο, δεν ανήκουν πουθενά. Είναι βέβαια παιδιά οργισμένα… Πρέπει κάποιος να πάρει όλη αυτή την οργή, να τη μεταβολίσει μέσα του και να τη δώσει πίσω, με καλύτερο τρόπο. Αυτό είναι δύσκολο, απαιτεί πολλή υπομονή και αυτό προσπαθεί να κάνει η “Αριάδνη” - όχι ατομικά, με τον καθένα, αλλά πιο ομαδικά.

»Ταυτόχρονα, σε αρκετές περιπτώσεις, έγιναν στην “Αριάδνη” ομάδες με τους γονείς και στενούς συγγενείς, για να υπάρξει προσέγγιση με το παιδί τους, ή παραπέμφθηκαν οι γονείς πρώτα σε θεραπεία ζεύγους και μετά σε ομαδική θεραπεία, με τη συμμετοχή του δικού μας ασθενή. Μια μητέρα, μας είπε χαρακτηριστικά ότι το παιδί της πέρασε από πολλές ψυχιατρικές κλινικές και ότι είμαστε η μόνη δομή που αντιλήφθηκε και τον δικό της πόνο και τη δική της ανάγκη για βοήθεια. Ο σκοπός μας είναι να τους φέρουμε κοντά, άρα χρειάζεται πολλή δουλειά με την οικογένεια, ιδιαίτερα των νεαρών ασθενών μας».

«Το κράτος μάς εγκατέλειψε και μας δυσκολεύει»

Το κόστος παραμονής των περισσότερων φιλοξενουμένων στην “Αριάδνη» καταβάλλουν οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, όπως μας ανέφερε η κυρία Ευσταθίου, επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι, «τα τελευταία δύο χρόνια, η ανάληψη της διαχείρισης του δημοσίου βοηθήματος από το Υπουργείο Οικονομικών μάς δημιούργησε πολλά προβλήματα, αφού δεν τα βρίσκει με το Υπουργείο Εργασίας, με αποτέλεσμα τα δύο Υπουργεία να δίνουν στους δικαιούχους, το καθένα από ένα ποσόν, να υπάρχει σύγχυση και να έχουμε ανθρώπους που παίρνουν το μισό, ή καθόλου επίδομα, για πολλούς μήνες, χωρίς να ξέρουμε αν θα μας πληρώσουν ποτέ. Ο ξενώνας μένει απλήρωτος, οι ασθενείς θυμώνουν γιατί δεν έχουν χρήματα, ούτε για pocket money και είναι, γι’ αυτόν τον λόγο, συνεχώς αναστατωμένοι.

»Νιώθουμε ότι το κράτος μάς εγκατέλειψε, δεν μας προσφέρει καμιά βοήθεια, ούτε καν επισκέψεις από κοινωνικούς λειτουργούς όπως παλαιότερα, κι αυτό δυσκολεύει την κατάσταση. Να σημειώσω ότι με αφορμή την Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το κράτος παρουσίασε την “Αριάδνη” στην ΕΕ ως μοντέλο κοινοτικής δομής για στήριξη και ενθάρρυνση ατόμων με ψυχικά προβλήματα. Είχαν τότε επισκεφθεί την Κύπρο μια ομάδα ειδικών από τις Βρυξέλλες, για να διερευνήσουν το ζήτημα των ψυχικά ασθενών, και το κράτος τους έφερε στην “Αριάδνη”.

»Ήρθαν οι άνθρωποι, μας είδαν, συνομίλησαν μαζί μας και με τους ασθενείς και έμειναν τόσο πολύ ικανοποιημένοι που έχουν, μέχρι σήμερα, ηλεκτρονική επικοινωνία μαζί μας. Μας έκαναν τότε μια ερώτηση, με ποιον τρόπο συμπαρίσταται το κράτος στην “Αριάδνη», εκτός από το να βοηθά οικονομικά τους ασθενείς. Η απάντηση είναι ότι το κράτος, και η ευρύτερη πολιτεία, όχι μόνο δεν μας προσφέρει, αλλά έχουμε την αίσθηση ότι δεν κατανοεί τον τρόπο λειτουργίας αυτής της δομής. Αυτή εδώ δεν είναι κερδοσκοπική επιχείρηση, είναι ίδρυμα με κοινωνικό έργο που δεν κάνει το κράτος - σκεφτείτε μόνο ότι, αν οι 30 ασθενείς μας πάνε πίσω στις κρατικές δομές θα στοιχίζουν πολύ περισσότερα στο κράτος. Τι θα γίνει αν κλείσει η “Αριάδνη”; Τι θα γίνουν αυτοί οι άνθρωποι; Περιμένουμε ότι το κράτος και ο Δήμος Λευκωσίας θα μας συμπεριφερθούν με μεγαλύτερη κατανόηση της φύσης της δουλειάς μας και της κοινωνικής προσφοράς μας».

«Σαν το σκυλί το ξαπόλυτο»…

Η «Μαρία», 20 χρονών, είναι η νεοφερμένη στην «Αριάδνη», αφού έχει λίγους μόνο μήνες φιλοξενίας εδώ, προερχόμενη από το νοσοκομείο Αθαλάσσας, όπου μπαινοβγαίνει από την παιδική της ηλικία. Πριν εγκατασταθεί στην «Αριάδνη» προηγήθηκε μια περίοδος, όπως μας είπε η Γιώτα Ευσταθίου, που την επισκεπτόταν στο νοσοκομείο, τη μετέφερε για λίγες ώρες στον ξενώνα, για να εξοικειωθεί με τους άλλους ασθενείς και το προσωπικό και τη μετέφερε πίσω στην Αθαλάσσα. «Αυτό κάνουμε με όλους, για να προσαρμοστούν, πριν φιλοξενηθούν μόνιμα στον ξενώνα», μας είπε. «Οπότε, έχει μεγάλη σημασία η σταθερότητα του πλαισίου, η δημιουργία σχέσης εμπιστοσύνης και η τήρηση των υποσχέσεων προς τον ασθενή. Αν του πεις ότι θα πας να τον δεις την τάδε μέρα, πρέπει να πας τη συγκεκριμένη μέρα, ή πρέπει να του τηλεφωνήσεις τη συγκεκριμένη ώρα που του υποσχέθηκες, ώστε να κτίσεις την εμπιστοσύνη μαζί του».

Η «Μαρία», μας μίλησε με προθυμία, στην παρουσία της κυρίας Ευσταθίου, επισημαίνοντας ενθουσιασμένη ότι η “Αριάδνη” «είναι πεντάστερο ξενοδοχείο και δεν μας λείπει τίποτε! Εμένα με σύναξε η κυρία Γιώτα από τον θάλαμο 21 της Αθαλάσσας, σαν το σκυλί. Από 7 χρονών μπαινοβγαίνω στο ψυχιατρείο. Αν δεν με έπιανε η κυρία Γιώτα, θα γερνούσα εκεί μέσα. Ποτέ της δεν μου είπε ψέματα, ερχόταν κάθε μέρα και με έβλεπε. Στην αρχή ήμουν φοβισμένη, έμενα μέχρι το μεσημέρι στην “Αριάδνη” και με έπαιρνε πίσω στην Αθαλάσσα. Τώρα ευτυχώς έφυγα για καλά από εκεί. Όταν ήμουν στο θάλαμο 24, με κλείδωναν στην απομόνωση άμα έκανα κάτι που δεν τους άρεσε - για παράδειγμα, αν άλλαζα το κανάλι της τηλεόρασης και φώναζε ο άλλος και εγώ τσιριλλούσα, με τραβούσαν με τη βία στην απομόνωση. Μια μέρα, μου είπαν να γονατίσω, ένιωσα άσχημα και ήθελα να πεθάνω, να μην είμαι σε αυτόν τον κόσμο. Με έκαναν να νιώθω όπως ένιωθα στο σπίτι μου, που με πετούσαν παντού σαν το σκυλί το ξαπόλυτο - ακόμα και χειρότερα από αυτό, αφού το σκυλί, το έχουν μέσα στο σπίτι»...