ΜΕΓΑΛΩΝΕΙΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΟΥ ΠΟΥ ΚΑΠΟΤΕ ΘΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΔΙΚΑ ΤΟΥΣ ΦΤΕΡΑ

Έρχεται εκείνη η ώρα που ξαφνικά μένεις σε ένα σπίτι άδειο… Μια φωλιά άδεια… και τότε έρχεται και η συνειδητοποίηση. Το κενό και η θλίψη…

· Η μητέρα νιώθει τη φυγή των παιδιών της ως απώλεια. Σε πολλές περιπτώσεις, μητέρες που τα ενήλικα παιδιά τους έφυγαν από το σπίτι ένιωθαν θλίψη και δυσφορία

· Στην ουσία η μητέρα πενθεί, γιατί θεωρεί το μεγάλωμα των παιδιών της και την ανεξαρτητοποίησή τους ως απώλεια

· Κυρίαρχα είναι τα συναισθήματα θλίψης και δυσφορίας, που συχνά συνοδεύονται από καταθλιπτικές αντιδράσεις

Με τον ερχομό ενός παιδιού, όλη η ζωή μας γεμίζει με ευθύνες, ανασφάλειες, υποχρεώσεις, χαρές, ανησυχίες… Ανυπομονούμε να το δούμε να μεγαλώνει, να κάνει τις δικές του επιλογές, να πάρεις τις δικές του αποφάσεις, να κάνει τα δικά του μεγάλα βήματα… εκτός σπιτιού. Όταν όμως γίνει αυτό, ξαφνικά συνειδητοποιούμε ότι έχουμε μείνει μόνοι! Με λίγα λόγια, παθαίνουμε αυτό που ονομάζουν οι ειδικοί το σύνδρομο της άδειας φωλιάς. Αλήθεια, τι είναι αυτό το σύνδρομο και πώς μπορούμε να το αποφύγουμε; Η ψυχολόγος δρ Αριστονίκη Θεοδοσίου Τρυφωνίδου μίλησε στην κυριακάτικη «Σ» για το σύνδρομο αυτό, που απ' ό,τι φαίνεται είναι πολύ κοινό ειδικά σε Κύπριους γονείς, αλλά πρέπει να είμαστε προσεκτικοί, ώστε να το καταπολεμήσουμε και να μη μας ρίξει στην κατάθλιψη.

Όταν αδειάζει το σπίτι

Όταν κανείς αποκτήσει παιδιά, όλη του η σημασία και η προσοχή στρέφεται στην ανατροφή των παιδιών του. Να μεγαλώσει τα παιδιά του, να τους δώσει την αγάπη και τη φροντίδα του. Όμως φτάνει κάποια στιγμή που τα παιδιά μεγαλώνουν και φεύγουν από το σπίτι. Και τότε οι γονείς, κυρίως η μητέρα, βιώνει οδυνηρά συναισθήματα. Η δρ Τρυφωνίδου αναφέρει ότι «η μητέρα νιώθει τη φυγή των παιδιών της ως απώλεια. Σε πολλές περιπτώσεις μητέρες που τα ενήλικα παιδιά τους έφυγαν από το σπίτι ένιωθαν θλίψη και δυσφορία. Στην ουσία η μητέρα πενθεί, γιατί θεωρεί το μεγάλωμα των παιδιών της και την ανεξαρτητοποίησή τους ως απώλεια. Κυρίαρχα είναι τα συναισθήματα θλίψης και δυσφορίας, που συχνά συνοδεύονται από καταθλιπτικές αντιδράσεις.

»Η μητέρα «πενθεί» την απώλεια της κοινής καθημερινότητας με το παιδί της, καθώς και την απώλεια του ρόλου και της ταυτότητάς της, ειδικά εάν έχει υπερεπενδύσει στον γονεϊκό της ρόλο, παραγκωνίζοντας άλλους ρόλους και τις ανάγκες της. Οπότε χρειάζεται αφενός να αναζητήσει νέους τρόπους για να σχετιστεί με τα παιδιά της και αφετέρου να επαναπροσδιορίσει την ταυτότητά της πέραν του γονεϊκού ρόλου. Οι πατέρες αναπτύσσουν και αυτοί πολύ στενές σχέσεις με τα παιδιά τους. Οι σχέσεις πατέρα και παιδιών τυγχάνουν στην εποχή μας περισσότερης προσοχής απ' όσο ποτέ άλλοτε. Έτσι το σύνδρομο της άδειας φωλιάς προκαλεί δυσκολίες και προβλήματα με αυξανόμενη συχνότητα και σοβαρότητα και στους πατέρες».

Να ξαναβρεί το ζευγάρι τον ρόλο του

Πολλά ζευγάρια χάνουν την ουσία της σχέσης τους, εφόσον αναλαμβάνουν εξ ολοκλήρου και αποκλειστικά τον ρόλο του γονέα και παραμένουν πιστοί μόνο σε αυτόν. «Συχνά οι άνδρες αναφέρουν ότι για τόσα χρόνια, όλα περιστρέφονταν στο σπίτι γύρω από τα παιδιά και έτσι είναι αναγκαίο να ξαναβρούν κοινά σημεία με τη σύζυγό τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι συζυγικές σχέσεις περιέρχονταν σε μια κατάσταση όπου βασικά περιορίζονταν μόνο στον ρόλο μητέρας και πατέρα.

»Πλέον θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν και το ζευγάρι να βρει τη δική του δυναμική. Είναι γεγονός ότι οι μητέρες υποφέρουν και έχουν εντονότερες αντιδράσεις του ψυχολογικού και συναισθηματικού τους κόσμου, λόγω της αποχώρησης και του τελευταίου παιδιού από το σπίτι». Είναι σημαντικό, όπως μας εξήγησε η ψυχολόγος, ο άντρας να γνωρίζει τις αλλαγές και τις δύσκολες συναισθηματικές καταστάσεις που η σύζυγός του διέρχεται, λόγω του συνδρόμου της άδειας φωλιάς. Στο μέτρο του δυνατού, είναι καλό να προσπαθεί να τη βοηθά. Οι συναισθηματικές καταστάσεις που δημιουργούνται μετά την αποχώρηση και του τελευταίου παιδιού από το σπίτι, το σύνδρομο της άδειας φωλιάς, μπορεί να είναι μια δύσκολη περίοδος για τον πατέρα, με ιδιαίτερες προκλήσεις.

Στήριξη από ειδικό

Η μελαγχολία και το συναίσθημα ότι κάτι μας λείπει είναι απόλυτα φυσιολογικό αλλά, εάν η κατάσταση επιδεινώνεται σε σοβαρό βαθμό, όπως ανέφερε και η δρ Τρυφωνίδου, τότε η βοήθεια από ειδικό ψυχολόγο μπορεί να βοηθήσει. «Η γνώση του προβλήματος, η προετοιμασία για την αντιμετώπιση της φυσιολογικής αυτής εξέλιξης, μειώνει την ψυχική καταπόνηση, βοηθά στην ανάπτυξη νέων ευκαιριών για προσωπική και συζυγική ικανοποίηση, όπως επίσης και για προσφορά στην κοινωνία.

Η αποχώρηση των παιδιών από το σπίτι, που είναι ένα φυσιολογικό στάδιο στην εξέλιξη της ζωής, επιβάλλει μια νέα δυναμική και επαναπροσδιορισμό των σχέσεων μεταξύ των δύο. Ταυτόχρονα με τη θλίψη και τον πόνο που επιφέρει η απουσία των παιδιών από την καθημερινότητα των γονέων, αναδύονται και συναισθήματα υπερηφάνειας και ικανοποίησης. Όταν ένα παιδί φεύγει από το σπίτι ως ενήλικας, αυτό σημαίνει πως κινείται προς την αυτονομία, προς την επίτευξη των στόχων του και προς την ολοκλήρωσή του ως άνθρωπος, αναλαμβάνοντας τα ηνία της ζωής του. Τότε οι γονείς, αν και αισθάνονται περήφανοι, αρχίζουν να αγωνιούν για το αν τελικά θα τα καταφέρει μόνο του και κάνουν τον απολογισμό τους, για το αν του έδωσαν τα απαραίτητα εφόδια προκειμένου να είναι αύταρκες και αποτελεσματικό στην ενήλικη ζωή του. Σε αυτήν τη φάση του απολογισμού, είναι πιθανό να αναδυθούν και ενοχικά συναισθήματα, ειδικά εάν πιστεύουν πώς δεν ήταν όσο παρόντες όσο θα ήθελαν στην ανατροφή του παιδιού τους».

Φτου ξελευθερία

Καθώς η στιγμή του αποχαιρετισμού είναι κάτι που όλοι οι γονείς προσδοκούν ότι θα συμβεί, πολύ συχνά είναι προετοιμασμένοι γι' αυτήν τη φάση και την προσμένουν. Τότε, αναδύονται συναισθήματα ανακούφισης και ελευθερίας, καθώς έχουν την ευκαιρία να οργανώσουν εκ νέου τη ζωή τους, σύμφωνα με τις δικές τους ανάγκες και επιθυμίες. Έχουν πλέον περισσότερο ελεύθερο χρόνο για να διαθέσουν σε επαγγελματικούς στόχους, στη σχέση με τον σύντροφό τους, σε φίλους και συγγενείς, καθώς και σε νέες ασχολίες και δραστηριότητες. «Βέβαια, αυτό το αίσθημα ελευθερίας πολύ συχνά προκαλεί ενοχές, ειδικά στη μητέρα, η οποία έχει μάθει να παραγκωνίζει τον εαυτό της έναντι των αναγκών και των επιθυμιών των παιδιών της.

Τέλος, όταν τα παιδιά φεύγουν από το σπίτι, οι γονείς καλούνται να βρουν νέους τρόπους να σχετιστούν με τα παιδιά τους και να έρχονται σε επαφή με αυτά, καλούνται δηλαδή να προσαρμόσουν τον γονεϊκό τους ρόλο στις ανάγκες του ενήλικου πλέον παιδιού τους. Πολύ συχνά οι γονείς βιώνουν την αυτονομία και την αυτάρκεια του παιδιού τους ως απόρριψη, ότι δηλαδή το παιδί τους δεν τους χρειάζεται και δεν τους «υπολογίζει».

Το ενήλικο παιδί, ωστόσο, χρειάζεται να νιώσει ότι οι γονείς του αναλαμβάνουν έναν πιο υποστηρικτικό ρόλο στη ζωή του, και σέβονται την αυτονομία και την ανεξαρτησία του, καθώς και τις επιλογές και τις αποφάσεις του. Ταυτόχρονα, θέλει να αισθάνεται ότι θα αποτελούν πάντα ένα σταθερό σημείο αναφοράς, στο οποίο θα προστρέχει όποτε το ίδιο το παιδί το χρειαστεί».

Όλοι το βιώνουν

Το σύνδρομο της «άδειας φωλιάς» είναι κάτι που όλοι οι γονείς βιώνουν, ο καθένας με τον δικό του τρόπο, όταν τα παιδιά τους φεύγουν από το σπίτι για να ξεκινήσουν την ενήλικη ζωή τους, και εξαφανίζεται με την πάροδο του χρόνου και τη δημιουργική προσαρμογή των γονέων στα νέα δεδομένα. «Εάν, όμως, νιώσετε ότι τα συναισθήματα της 'απώλειας' επιδεινώνονται με τον χρόνο αντί να μαλακώνουν, καθώς και ότι επηρεάζουν τη λειτουργικότητά σας σε όλους τους υπόλοιπους τομείς της ζωής σας, τότε χρειάζεται να συζητήσετε με κάποιον ειδικό, προκειμένου να δώσετε ένα νέο νόημα σε αυτήν την περίοδο. Όλες οι περίοδοι της ζωής μας είναι σημαντικές και χρειάζεται να τις απολαμβάνουμε νοηματοδοτώντας τες όπως εμείς επιθυμούμε και έχουμε ανάγκη, ανάλογα πάντα με τις συνθήκες.

»Θα μπορούσε το ζευγάρι, έχοντας πια περισσότερο χρόνο, να κάνει όλα όσα ήθελε να κάνει αυτά τα χρόνια και δεν μπορούσε, γιατί δεν τους το επέτρεπαν τα παιδιά και οι υποχρεώσεις».

Ωστόσο, συνηθίζεται από τους μεσήλικες να πιστεύουν πως λόγω ηλικίας δεν μπορούν πλέον να κάνουν όσα θέλουν. Έρευνες όμως υποστηρίζουν πως οι μεσήλικές (από 40-68) έχουν πολλές γνωστικές δεξιότητες γιατί:

-Το μεσήλικο μυαλό χειρίζεται πιο ήρεμα τα συναισθήματα και τις πληροφορίες.

-Είναι πιο εύκαμπτο, πιο ευέλικτο, ακόμα και πιο «ευδιάθετο».

-Σε τέσσερεις από έξι διανοητικές ικανότητες, η κορύφωση έρχεται στη μέση ηλικία.

- Ο μεσήλικας αναγνωρίζει καλύτερα τις λεπτές αποχρώσεις και τα διφορούμενα.

-Μπορεί να συλλάβει με μεγαλύτερη ακρίβεια καταστάσεις, πράγμα που επιτρέπει την καλύτερη κρίση.

Ακόμη η μυελίνη, η λευκή λιπαρή ουσία που κάνει τις συνδέσεις στην εγκεφαλική λειτουργία, εξακολουθεί να αυξάνεται κατά τη μέση ηλικία, συχνά και μετά τα 65.

Το πιο αξιοπρόσεκτο εύρημα είναι, όμως, ότι ο νους του μεσήλικα είναι πιο χαρούμενος από των νέων ανθρώπων. Το συμπέρασμα είναι ότι η ικανοποίηση από τη ζωή αυξάνεται και φτάνει στο απόγειό της στα χρόνια της όψιμης ωριμότητας. Μπορεί η μνήμη να αρχίζει να εξασθενεί, ωστόσο η σοφία του μεσήλικου μυαλού βοηθά στον επαναπροσδιορισμό των στόχων, τη σύσφιγξη της σχέσης του ζευγαριού και την αλληλοστήριξή του.