Η «ΣΗΜΕΡΙΝΗ» ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

Κατά τη διάρκεια αυτής της 40χρονης πορείας της, ωστόσο, πολλά πράγματα έχουν αλλάξει. Δημοσιογράφοι, σελιδοποιοί, διορθωτές, αλλά και ο τρόπος σελιδοποίησης και έκδοσης

Φεβρουάριος 1876. Η «Σημερινή» κάνει τα πρώτα της βήματα. Φεβρουάριος 2016. 40 χρόνια μετά η εφημερίδα, με μότο το «Όποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά», συνεχίζει την πορεία της. Κατά τη διάρκεια αυτής της 40χρονης πορείας της, ωστόσο, πολλά πράγματα έχουν αλλάξει. Δημοσιογράφοι, σελιδοποιοί, διορθωτές, αλλά και ο τρόπος σελιδοποίησης και έκδοσης.

Αποτελεί, μάλιστα, κοινά παραδεκτό ανάμεσα στους νεότερους δημοσιογράφους της εφημερίδας, μεταξύ των οποίων και ο γράφων, πως όσο εξωπραγματικές φαίνονταν πριν από μερικές δεκαετίες οι σκέψεις για τα σημερινά επιτεύγματα της τεχνολογίας, άλλο τόσο εξωπραγματικά προβάλλουν, για τους νεότερους, τα μέσα με τα οποία η «Σημερινή» έκανε τότε τα πρώτα της βήματα. Έτσι, με αφορμή τα 40ά γενέθλια της «Σ», κάνουμε αναδρομή στο παρελθόν και θυμόμαστε όλες αυτές τις στιγμές, για να θυμηθούν οι παλιοί και να μάθουν οι νέοι. Στήριγμα σε αυτή μας την προσπάθεια βρήκαμε σε δυο παλαιές «καραβάνες». Τον Πέτρο Ρούσο, που από την πρώτη μέρα ιδρύσεως της εφημερίδας βρίσκεται επί των επάλξεων και τον Χριστάκη Ιωάννου, που αφυπηρέτησε προ τετραετίας.

Τα πρώτα βήματα

Αρχικά αναφέρουμε πως τα πρώτα φύλλα της «Σημερινής» τυπώθηκαν στα «Τυπογραφεία Κυριακίδη», στην παλιά Λευκωσία, ενώ λίγες μέρες αργότερα μετακόμισε στα «Τυπογραφεία Κυριαζή», σ' ένα υπόγειο στη Λεωφόρο Γρίβα Διγενή, στη Λευκωσία. Ακολούθως εγκαταστάθηκε στην οδό Ζήνας Κάνθερ και μετέπειτα στην οδό Άννης Κομνηνής, πάροδος λεωφ. Στασίνου. Τον Αύγουστο του 1990, η εφημερίδα απέκτησε το δικό της... σπίτι και μετεγκαστάθηκε στα σημερινά γραφεία της, στη Λεωφόρο Αρχαγγέλου 31 και Άντη Χατζηκωστή γωνία, στον Στρόβολο. Ένα τριώροφο οικοδόμημα, στο οποίο συστεγάζεται το «Ράδιο Πρώτο».

Το χειρόγραφο και οι λινοτυπικές

Από ιδρύσεώς της μέχρι και τον Αύγουστο του 1982, η έκδοση της «Σ» γινόταν δυνατή με το παραδοσιακό χειρόγραφο του δημοσιογράφου, τις λινοτυπικές, τις μολυβένιες ράβδους, τα μεταλλικά στοιχεία, τα επίσης μεταλλικά καλούπια των σελίδων, τις φωτογραφίες αποτυπωμένες σε χαρτί, τον κλισογράφο, κ.ά. παρόμοια μέσα. Εργαλεία και αντικείμενα τα οποία εμείς μάθαμε και γνωρίσαμε μέσα από περιγραφές παλαιών συναδέλφων μας, καθώς και παλαιές μαυρόασπρες φωτογραφίες.

Οι λινοτυπικές, σήμερα σπάνιο μουσειακό υλικό -δυο τέτοιες μηχανές κοσμούν την είσοδο του κτηρίου όπου στεγάζεται σήμερα η εφημερίδα-, ήταν οι μηχανές στις οποίες έφθανε το χειρόγραφο του δημοσιογράφου, για να αποτυπωθεί σε μικρές πλάκες από μολύβι. Οι λινοτυπίστες δακτυλογραφούσαν το κείμενο στις λινοτυπικές, από τις οποίες, μέσα από μια πολύπλοκη διαδικασία, το κείμενο αποτυπωνόταν σε μικρές πλάκες από μολύβι. Κάθε πλάκα και μια αράδα. Έτσι σχηματιζόταν, κομμάτι-κομμάτι, η πρόταση και στη συνέχεια ολόκληρα κείμενα. Για να γίνει αυτό, όμως, απαιτείτο πολύς χρόνος, αλλά και μεγάλη προσοχή γι' αποφυγή λαθών, αφού για τη διόρθωσή του έπρεπε να επαναληφθεί η ίδια διαδικασία από την αρχή, έστω κι αν ήταν για μια αράδα.

Η σελιδοποίηση

Οι σελιδοποιοί ήταν ο επόμενος πολύτιμος και εξίσου σημαντικός με τους λινοτυπίστες κρίκος για την έκδοση της εφημερίδας. Έπαιρναν τα κείμενα, αποτελούμενα από μικρές πλάκες από μολύβι και αποτύπωναν το περιεχόμενό τους σε λευκό χαρτί, το οποίο ακολούθως έπαιρνε τον δρόμο της διόρθωσης. Στη διόρθωση, έστω κι αν επρόκειτο για την πρόσθεση μιας οξείας, απαιτείτο και πάλι δακτυλογράφηση ολόκληρης της γραμμής στην οποία εντοπίστηκε το συγκεκριμένο λάθος. Και η διορθωμένη πλάκα από μολύβι θα ΄πρεπε να αντικαταστήσει εκείνη στην οποία εντοπίστηκε το λάθος. Εργασία που και πάλι απαιτούσε μεγάλη προσοχή και γι' αποφυγή νεότερων λαθών.

Οι τίτλοι

Κι αν όλα τα πιο πάνω σας κούρασαν μόνο και μόνο από την ανάγνωση, φανταστείτε τι σήμαινε για όλους όσοι σε καθημερινή βάση έκαναν όλα αυτά. Ειρήσθω εν παρόδω δεν είναι τα μόνα, αφού η διαδικασία που ακολουθείτο για τους τίτλους, το μέγεθος των οποίων ξεπερνούσε κάποια μέτρα (στιγμές), ήταν ακόμη πιο δύσκολη και πολύπλοκη. Ο σελιδοποιός θα ΄πρεπε να φτιάξει τον τίτλο με μεταλλικά στοιχεία. Για κάθε στοιχείο και ένα μέταλλο. Ένα-ένα το μέταλλο, στο οποίο αντιστοιχούσε ένα γράμμα ή ένας αριθμός, σχημάτιζαν τη λέξη. Έτσι σχηματιζόταν σταδιακά και ο τίτλος. Η συνέχεια ανήκε και πάλι στον σελιδοποιό, αφού οι τίτλοι και τα κείμενα θα ΄πρεπε να τοποθετηθούν στο μεταλλικό καλούπι, που είχε το σχήμα της εφημερίδας.

Οι κλισογράφοι

Η κάθε σελίδα είχε πέραν από κείμενα και χώρο για φωτογραφίες, η χρήση των οποίων γινόταν με ειδική επεξεργασία σε κλισογράφους, ειδικά μηχανήματα που αποτύπωναν την εικόνα από το χαρτί, αρχικά σε ειδικό τσίγκο. Μόνο έτσι ήταν δυνατή η τοποθέτηση της φωτογραφίας στη σελίδα με τις πλάκες από το μολύβι, στις οποίες ήταν χαραγμένα τα κείμενα με τα μεταλλικά ψηφία, που αποτελούσαν τους τίτλους. Όταν η σελίδα έπαιρνε την τελική της μορφή, ακολουθούσε η αποτύπωση σε λευκό χαρτί και πάλι, για να περάσει εκ νέου από το τμήμα διόρθωσης και σε περίπτωση λάθους, επαναλαμβανόταν η προαναφερθείσα διαδικασία για κάθε στάδιο.

Το ταχυπιεστήριο

Το ταχυπιεστήριο ήταν το τελευταίο στάδιο πριν από την εκτύπωση της εφημερίδας στην τελική της μορφή. Η κάθε σελίδα θα ΄πρεπε να περάσει από ειδική πρέσα, για να βγει ανάγλυφη σε ειδικό χαρτόνι, με τη βοήθεια του οποίου το περιεχόμενο της σελίδας θα αποτυπωνόταν, σε ανάγλυφη μορφή, σε κυλινδρικές πλάκες από μολύβι, οι οποίες τοποθετούνταν στο ταχυπιεστήριο. Μετά την τύπωση όλων των φύλλων, έμπαιναν οι τελευταίες πινελιές με τη δίπλωση της εφημερίδας και διανομή της σε εφημεριδοπώλες και πρακτορεία διανομής εφημερίδων σε περίπτερα ανά το παγκύπριο.

Η σύγχρονη εποχή

Τα πιο πάνω επισυνέβαιναν μέχρι και τον Αύγουστο του 1982, χρονιά κατά την οποία η «Σημερινή» πέρασε σε μια νέα εποχή. Τις λινοτυπικές, τα μολύβια και τα μεταλλικά ψηφία αντικαθιστούν επάξια σύγχρονα μηχανήματα, οι φωτοσυνθετικές, που αποτέλεσαν στην ουσία τον καλό προάγγελο των σημερινών ηλεκτρονικών υπολογιστών. Επίσης, οι κλισογράφοι έδωσαν τη θέση τους σε σύγχρονα φωτογραφικά μηχανήματα, από τα οποία περνούσαν πλέον και οι φωτογραφίες αλλά και η κάθε σελίδα.

Έτσι βελτιώθηκε η ποιότητά τους ακόμη περισσότερο. Δέκα χρόνια μετά, η εφημερίδα εισέρχεται πλήρως στη σύγχρονη τεχνολογία. Το 1992 «εισέβαλαν» στα γραφεία της «Σ» οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και έτσι καταργήθηκαν τα χειρόγραφα, που αποτελούσαν αναντίλεκτα για 26 χρόνια μαρτύριο για πολλούς, αφού ο κάθε δημοσιογράφος είχε τον δικό του τρόπο γραφής και σε αρκετές περιπτώσεις τα γράμματά του ήταν δυσανάγνωστα. Με αυτόν τον τρόπο η εποχή της ψηφιακής τεχνολογίας αρχίζει για τα καλά και όλο το έργο, από τη συγγραφή, τη διόρθωση, τη σελίδωση και την εκτύπωση της εφημερίδας έγινε πολύ πιο εύκολο και κυρίως γρήγορο.

Η «Σ» στο διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Εξάλλου, μια ξεχωριστή ημερομηνία στην ιστορική πορεία της εφημερίδος υπήρξε η 16η Νοεμβρίου 1997. Τότε, πριν από 19 περίπου χρόνια, η «Σ», πρώτη απ' όλες τις κυπριακές εφημερίδες, δημιούργησε την δική της ιστοσελίδα στο διαδίκτυο (www.simerini.com). Αρχικά σε εβδομαδιαία και στη συνέχεια σε καθημερινή βάση, διοχετεύονταν στην ιστοσελίδα επιλεγμένα άρθρα και ειδήσεις. Σήμερα η ενημέρωση της ιστοσελίδας καλύπτει ολόκληρη την ύλη της έντυπης έκδοσης. Επίσης, το 2015 η «Σ» μπήκε και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου μέσω αυτών προβάλλονται όλα τα σημαντικά θέματα που παρουσιάζει η εφημερίδα καθημερινά.