Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ «ΕΛΠΙΔΑΣ ΚΥΜΑΤΑ»

Ο δημοσιογράφος Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου, με αφορμή την προβολή του ντοκιμαντέρ με τους πρόσφυγες από τη Λέσβο, ανοίγει την καρδιά του στη «Σημερινή»

Όταν είσαι εκεί, πετάς και τα ρολόγια, δεν σκέφτεσαι ούτε τις ώρες που «πρέπει» να κοιμηθείς, ούτε ότι «πρέπει» να φας κ.λπ. Και όταν έρθει η ώρα να επιστρέψεις στη βολικότητά σου, τότε ένα άγχος εισβάλλει σε κάθε κύτταρό σου

Σκεφτείτε την απελπισία ενός γονιού που βάζει το παιδί του σε μια βάρκα μαζί με αγνώστους, απλώς γιατί εκεί που θα πάει θα είναι τουλάχιστον ασφαλές

«ΕΛΠΙΔΑΣ ΚΥΜΑΤΑ»
ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ - ΕΡΕΥΝΑ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
POST PRODUCTION: ANDREAS TOULOUMIS
ΜΙΞΗ ΗΧΟΥ: ΑΝΔΡΕΑΣ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
TEXNIKH ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: ARTCINEMATOGRAPHERS
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: ΠΑΜΠΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ

«Ελπίδας κύματα». Ένα συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ του δημοσιογράφου Κωνσταντίνου Κωνσταντίνου για τη μαρτυρική Λέσβο. Όλες οι πτυχές της προσφυγικής κρίσης ξεδιπλώνονται μέσα από μια εναλλαγή συναισθημάτων που τσακίζει ψυχές. Η αγωνία των προσφύγων που φτάνουν στο νησί μέσα από μια διαδρομή θανάτου, κινδύνων και εκμετάλλευσης. Οι δραματικές εικόνες και το μεγαλείο της ανθρωπιάς.

Συνεντεύξεις, προσωπικές ιστορίες και μαρτυρίες για εκείνους που χάθηκαν μεσοπέλαγα μαζί με την ελπίδα τους. Τετάρτη, 20 Ιανουαρίου, στις 22:15 και σε επανάληψη το Σάββατο, 23 Ιανουαρίου, στις 23:00, από το «Σίγμα». Με αφορμή την προβολή του ντοκιμαντέρ, ο Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου μιλά στη «Σ» για τις εμπειρίες και τα διδάγματα που αποκόμισε από τη συναναστροφή του με τους πρόσφυγες.

Κωνσταντίνε, πρόσφατα βρέθηκες στη Λέσβο. Ποια ήταν η αφορμή;

Μετά την εικόνα με τον μικρό Αϋλάν που ξεβράστηκε στα παράλια της Τουρκίας ένιωσα απίστευτη ντροπή για το κατάντημά μας. Ντροπή που κανονικά έπρεπε να νιώσουν όλοι όσοι οδήγησαν εκατομμύρια ανθρώπων στην προσφυγιά. Κοιτάζοντας την εικόνα του Αϋλάν έκανα παραλληλισμό ότι στη θέση του μπορούσε να βρισκόταν το οποιοδήποτε παιδί. Ακόμη και τα δικά μου. Προέρχομαι και από οικογένεια προσφύγων… Ο παππούς και η γιαγιά μου εγκατέλειψαν άρον-άρον τις ρίζες τους μαζί με 9 παιδιά και αυτό ήταν κάτι το οποίο επίσης παραλλήλισα με το σήμερα και όσα συμβαίνουν στη Λέσβο.

Επίσης το ναυάγιο της 28ης Οκτωβρίου στο νησί με 75 νεκρούς ήταν κάτι το οποίο με συγκλόνισε. Μικρά παιδιά, έγκυοι γυναίκες, οικογένειες ολόκληρες, πνίγηκαν στη θάλασσα μαζί με τα όνειρα και τις αγωνίες τους. Ένιωθα ένα βάρος μέσα μου και σιγά-σιγά άρχισα να ψάχνω στο διαδίκτυο περισσότερες λεπτομέρειες για το έργο των εθελοντών. Διαπίστωσα ότι άνθρωποι από όλο τον κόσμο άφηναν τα πάντα πίσω τους για να βρεθούν έστω για λίγες μέρες στο νησί, με στόχο να βοηθήσουν τους πρόσφυγες να ελπίζουν ξανά για ένα καλύτερο αύριο, αφού κάποιοι τους διέλυσαν το σήμερά τους.

Επίσης η χρονιά που πέρασε ήταν σε προσωπικό επίπεδο πάρα πολύ δύσκολη. Ήθελα να την κλείσω δίνοντας χαρά και βοήθεια σε κάποιους άλλους ανθρώπους, σαν ένα χρέος που έπρεπε να ξεπληρώσω και απέναντι στον εαυτό μου, που τόσο αδίκησα. Όλα τα πιο πάνω με οδήγησαν σε αυτή την απόφαση. Έκλεισα τα εισιτήριά μου και πήγα. Και δεν το μετάνιωσα.

Ποια διδάγματα αποκόμισες από την επαφή σου με τους πρόσφυγες;

Πάρα πολλά… Διαπίστωσα την έννοια του αληθινού. Αυτού του παρεξηγημένου όρου που χρησιμοποιείται για τόσα και τόσα συναισθήματα. Κάθε «ευχαριστώ» που ακούς από έναν πρόσφυγα δεν ανταλλάζεται με όλα τα λεφτά του κόσμου. Γιατί είναι μια λέξη βγαλμένη από την ψυχή τους. Θυμάμαι μια μέρα, που κρατούσα στα χέρια μου ένα παιδάκι μέχρι να βγουν και οι γονείς του από τη βάρκα… Ήρθε ο πατέρας και μόλις του το παρέδωσα ξέσπασε σε κλάματα, με αγκάλιασε και μου έλεγε συνεχώς «ευχαριστώ».

Αυτό το «ευχαριστώ» ήταν τόσο αληθινό. Όπως και οι ευχές ενός νέου από τη Νιγηρία. Τον μετέφερα από τον καταυλισμό στο λιμάνι. Μου είπε: «Δεν έχω περιουσία να σου δώσω, παρά μόνο να σου πω ένα "ευχαριστώ". Και ο Θεός να σε προστατεύει». Τέτοιες εμπειρίες σε βοηθούν να ξεχωρίζεις καλύτερα τους ανθρώπους. Γιατί βιώνεις κάτι τόσο αληθινό, που πλέον είναι πολύ πιο εύκολο να ξεχωρίζεις το ψεύτικο.

Πώς ένιωσες συναναστρεφόμενος μαζί τους;

Ένιωσα άνθρωπος. Ειλικρινά. Ένιωσα πλήρης μέσα μου. Η ψυχή σου γεμίζει κατά τρόπο ανεξήγητο. Όταν είσαι εκεί, πετάς και τα ρολόγια, δεν σκέφτεσαι ούτε τις ώρες που «πρέπει» να κοιμηθείς, ούτε ότι «πρέπει» να φας κ.λπ. Και όταν έρθει η ώρα να επιστρέψεις πίσω στη βολικότητά σου τότε ένα άγχος εισβάλλει σε κάθε κύτταρό σου. Γιατί, κακά τα ψέματα, η υποκρισία, η ανειλικρίνεια, η ζηλοφθονία και άλλα τόσα αρνητικά βρίσκονται για τα καλά στην καθημερινότητά μας. Στη Λέσβο βιώνεις όλα τα συναισθήματα μαζεμένα σε μιαν άτακτη εναλλαγή που μπορεί να τσακίζει ψυχές, αλλά προσθέτει πολλά στο μέσα του κάθε ανθρώπου που τη βιώνει. Πόνος, λύπη, χαρά, ελπίδα, αγωνία, πείνα, κρύο και πάλι από την αρχή. Είναι άνθρωποι που, όσο παρανοϊκό κι αν ακούγεται, θεωρούν «τη θάλασσα πιο ασφαλή από τη στεριά». Όμως αυτό που μένει, πιστεύω, στο τέλος είναι η ελπίδα.

Περίγραψέ μας μία από τις πιο συγκινητικές στιγμές που βίωσες.

Ήταν ένα βράδυ, όταν οι αφίξεις βαρκών δεν σταματούσαν. Θυμάμαι μέτρησα από τα μεσάνυχτα ώς το ξημέρωμα περίπου 11. Σε μια βάρκα βρισκόταν και ένας ηλικιωμένος γέροντας, ο οποίος καθόταν στην παραλία αμίλητος και με ένα βλέμμα απλανές. Κρύωνε και του αλλάξαμε κάλτσες γιατί είχαν βραχεί. Γύρισε και μου είπε με τρεμάμενη φωνή «ευχαριστώ» στα Αγγλικά. Μετά επιβιβάστηκε σε λεωφορείο για να μεταφερθεί μαζί με άλλους πρόσφυγες στους καταυλισμούς. Ρώτησα γι’ αυτόν τον άνθρωπο, αν συνοδευόταν από κάποιο συγγενή, για να πάρω την απάντηση ότι ήταν μόνος. Εκεί ξέσπασα, γιατί στην ουσία ήταν ένας άνθρωπος ο οποίος, αντί να απολαμβάνει τα τελευταία χρόνια της ζωής του, αναγκάστηκε να φύγει αφήνοντας προφανώς πίσω του νεκρούς για να κάνει μια νέα «αρχή».

Μια νέα αρχή λίγο πριν από το τέλος… Δεν ξέρω, αλλά αυτή η ιστορία θα με στοιχειώνει για μια ζωή. Με συγκλόνισαν επίσης οι ιστορίες με τα ασυνόδευτα παιδιά. Σκεφτείτε την απελπισία ενός γονιού, που βάζει το παιδί του σε μια βάρκα μαζί με αγνώστους, απλώς γιατί εκεί που θα πάει θα είναι τουλάχιστον ασφαλές. Αλλά και την αγωνία αυτών των παιδιών, τα οποία πιθανόν να άκουσαν υποσχέσεις τύπου «θα έρθουμε και εμείς». Και σε πολλές περιπτώσεις γονείς και παιδιά δεν ανταμώνουν ποτέ…

Οι περιγραφές από τα ΜΜΕ ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα που βιώνουν αυτοί οι άνθρωποι;

Δυστυχώς, στις πλείστες των περιπτώσεων τα ΜΜΕ δεν ασχολούνται με την ουσία. Δεν εμβαθύνουν στο πρόβλημα, για να αναδείξουν όλες τις πτυχές του. Γίνεται μια μάχη ποιος θα δείξει μέσα από ρεπορτάζ και φωτογραφίες περισσότερο πόνο, δράμα κ.λπ. Το θέμα δεν είναι οι βάρκες που καταφθάνουν, αλλά γιατί καταφθάνουν. Πρέπει να ασχοληθούμε, πιστεύω, με το πραγματικό πρόβλημα που γεννά το προσφυγικό ρεύμα. Και αυτό είναι προφανώς ο πόλεμος, αλλά και η υποκρισία των υπερδυνάμεων του πλανήτη. Λυπούμαι ειλικρινά, γιατί τα συμφέροντα οδηγούν κάποιους να συμπεριφέρονται με δύο μέτρα και δύο σταθμά.

Έχεις αναθεωρήσει κάποια πράγματα στη ζωή σου ύστερα από αυτό το ταξίδι;

Η μετάβαση στη Λέσβο για 10 μέρες με έκανε να αναθεωρήσω πάρα πολλά σε σχέση με το τι έχει αξία στις ανθρώπινες σχέσεις και κυρίως στο πόσο πρέπει να αφήνεις να σε επηρεάζουν μικρότητες της καθημερινότητας. Η ζωή είναι πολύ σύντομη για ν' αντέξει τόσες μικρότητες. Και η ζωή είναι στιγμές. Σε μια στιγμή γεννιέσαι και σε μια πεθαίνεις. Αν το κατανοήσουμε αυτό, τότε όλοι μας θα γίνουμε καλύτεροι.

Ενόσω ήσουν στη Λέσβο γεννήθηκε και η ιδέα για την παραγωγή ενός ντοκιμαντέρ…

Ναι… Όταν ήμουν στη Λέσβο κοινοποιούσα μέσα από τους λογαριασμούς μου στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης φωτογραφίες που περιέγραφαν το τι συμβαίνει εκεί. Αυτή είναι και η πρακτική των εθελοντών, με στόχο να ευαισθητοποιήσουν και άλλους, γιατί οι ανάγκες είναι πολλές. Κάποιοι φίλοι μού τηλεφώνησαν και με ρώτησαν γιατί δεν κάνω ένα ντοκιμαντέρ. Αρχικά το είδα αρνητικά, γιατί ήθελα να αποποιηθώ, έστω για λίγες μέρες, τον τίτλο του δημοσιογράφου.

Όμως μετά από ώριμη σκέψη αποφάσισα ότι ένα ντοκιμαντέρ, εάν και εφόσον γινόταν σωστά, θα εξυπηρετούσε τον σκοπό για τον οποίο βρέθηκα στο νησί. Έτσι επικοινώνησα με τους συνεργάτες και φίλους μου Πάμπο Χαραλάμπους και Γιώργο Βασιλείου. Ήρθαν με συνοτπικές διαδικασίες στο νησί και παράλληλα με την εθελοντική δράση έγιναν και τα γυρίσματα. Το ντοκιμαντέρ έχει ολοκληρωθεί και φέρει τον τίτλο «Ελπίδας κύματα». Είναι μια δουλειά για την οποία είμαστε περήφανοι πρώτα ως άνθρωποι και μετά ως επαγγελματίες.

Πιστεύω ότι αποτυπώνει πλήρως τις πραγματικότητες που αφορούν το δράμα των προσφύγων, τη δύναμη του εθελοντισμού και ευρύτερα το μεγαλείο της ανθρωπιάς. Η παραγωγή του έγινε για το Sigmalive το οποίο ήδη το έχει αναρτήσει, ενώ να πω ότι θα μεταδοθεί και από την τηλεόραση Sigma την Τετάρτη, 20 Ιανουαρίου, στις 22:15 και σε επανάληψη το Σάββατο στις 23:00.

Θα ξαναπήγαινες στη Λέσβο;

Πλέον είναι για μένα τρόπος ζωής. Όπως είπα ξανά από την πρώτη μέρα που έφυγα, ήξερα ότι άφηνα πίσω ένα κομμάτι της ψυχής μου που μου φώναζε να επιστρέψω. Στις 8 Φεβρουαρίου επιστρέφω στο νησί μαζί με κάποιους άλλους ανθρώπους που έχουν ευαισθητοποιηθεί και οι οποίοι θα επιστρέψουν ως σύγχρονοι «ευαγγελιστές». Αυτή την αποστολή την έχω ονομάσει «HOPE FOR REFUGΕES». Δηλαδή, ελπίδα για τους πρόσφυγες. Υπάρχει σε εξέλιξη μια εκστρατεία συλλογής χρημάτων και πάει πάρα πολύ καλά.

Οι ανάγκες στη Λέσβο είναι πάρα πολλές και συνεχώς προκύπτουν νέες, καθώς η ροή προσφύγων είναι αδιάκοπη παρά τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες. Και οι ανάγκες αφορούν κυρίως τόσο τους πρόσφυγες όσο και τους εθελοντές. Και σε πολλές περιπτώσεις οι ανάγκες έχουν σχέση με την ίδια την επιβίωση. Παρακαλώ όλους μαζί και κάθε έναν ξεχωριστά να συνεισφέρουν. Η διαχείριση των πόρων θα γίνει επί τόπου και σε συνεργασία με την συμπατριώτισσά μας Έλενα Μουστάκα, η οποία δίνει έναν αγώνα 24 ώρες το 24ωρο στον λόφο της Μόριας, θυσιάζοντας το ίδιο της το είναι.

Όλα όσα θα γίνουν με τα χρήματα που θα συλλέξουμε θα τα δημοσιοποιούμε με πλήρη λεπτομέρεια. Και είμαι σίγουρος πως όσοι προσφέρουν, έστω και από απόσταση, θα γίνουν κοινωνοί του μεγαλείου που λέγεται ΑΝΘΡΩΠΙΑ. Ο κόσμος μπορεί να συνεισφέρει με δύο τρόπους: Ο πρώτος είναι μέσω διαδικτύου στο πιο κάτω link: https://www.youcaring.com/lesvos-refugees-volunteers-498316
O δεύτερος τρόπος είναι η κατάθεση σε ειδικό λογαριασμό στην Τράπεζα Κύπρου. O αριθμός λογαριασμού είναι: 357021427549. (IBAN:CY26002001950000357021427549)