Επίκεντρο των φετινών εορτασμών θα αποτελέσει ο ιερός ναός Παναγίας Αγίας Νάπας
Στην Κύπρο και σε όλη την Ελλάδα αναβιώνουν έθιμα και παραδόσεις σχετικά με τα Φώτα, που αντανακλούν τόσο την πεποίθηση του διωγμού των καλικαντζάρων όσο και τη θρησκευτική διάσταση

Με μεγαλοπρέπεια οι ορθόδοξοι χριστιανοί θα γιορτάσουν σήμερα τα Θεοφάνια σε ολόκληρη την Κύπρο. Επίκεντρο των εορτασμών θα αποτελέσει ο ιερός ναός της Παναγίας Αγίας Νάπας, όπου της Θείας Λειτουργίας θα προστεί ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Χρυσόστομος, συμπαραστατούμενος από τον Μητροπολίτη Κωνσταντίας-Αμμοχώστου Βασίλειο. Θα παραστεί ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης. Θα ακολουθήσει η Κατάδυσις του Τιμίου Σταυρού και ο Καθαγιασμός των Υδάτων στο Λιμανάκι Αγίας Νάπας.

Θα συμμετέχει η Φιλαρμονική και Άγημα της Εθνικής Φρουράς, καθώς επίσης η Φιλαρμονική της Αστυνομικής Δύναμης Κύπρου. Θα βραβευθεί ο πρώτος κολυμβητής και μετά στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο του Λιμανιού θα ακολουθήσουν παραδοσιακά Κάλαντα Θεοφανίων και κυπριακοί - ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί και τραγούδια από τον Μουσικό-Χορευτικό Όμιλο Δήμου Αγίας Νάπας.

Σε άλλες πόλεις κι επαρχίες
Στη Λάρνακα, η ακολουθία για τη γιορτή των Θεοφανίων θα τελεστεί στη Βυζαντινή και Βασιλική Εκκλησία του Αγίου Λαζάρου, από τον Επίσκοπο Αρσινόης Νεκτάριο. Θα ακολουθήσει πομπή προς τη μεγάλη αποβάθρα για την καθιερωμένη Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού. Στην Πάφο, ο επίσημος εορτασμός θα γίνει στην εκκλησία Αγίων Αναργύρων, προϊσταμένου του Μητροπολίτη Πάφου Γεωργίου. Μετά τη Λειτουργία θα σχηματιστεί πομπή, υπό τους ήχους της φιλαρμονικής του Δήμου Πάφου, με κατεύθυνση το Λιμανάκι Κάτω Πάφου, όπου στο πλαίσιο ειδικής τελετής θα γίνει ο Αγιασμός των Υδάτων.

Ο Αγιασμός θα γίνει στις 9:30 π.μ. Η Ιερά Μητρόπολις Τριμυθούντος και το Κοινοτικό Συμβούλιο Ζυγίου οργανώνουν επίσημο Αγιασμό των Υδάτων και Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού στο αλιευτικό καταφύγιο Ζυγίου, μετά το πέρας της αρχιερατικής Θείας Λειτουργίας στον ιερό ναό Αποστόλου Βαρνάβα Ζυγίου. Στις 10.30 π.μ. θα ξεκινήσει πομπή, προεξάρχοντος του Μητροπολίτη Τριμυθούντος Βαρνάβα και θα καταλήξει στο αλιευτικό καταφύγιο Ζυγίου για τον Αγιασμό των Υδάτων.

Και στα κατεχόμενα
Τα Θεοφάνια θα εορταστούν και φέτος στα κατεχόμενα και δη στον Άγιο Γεώργιο Εξορινό, για πρώτη φορά μετά την τουρκική εισβολή και στην Αγία Τριάδα, για τρίτη συναπτή φορά. Της Θείας Λειτουργίας στον ιερό ναό Αγίας Τριάδος Αιγιαλούσης θα προστεί ο Επίσκοπος Καρπασίας Χριστοφόρος και ακολούθως θα πραγματοποιηθεί ο Καθαγιασμός των Υδάτων στη θάλασσα, δίπλα από τον ιερό ναό του Αγίου Θύρσου στη Γιαλούσα.

Για όσους πιστούς επιθυμούν να παρευρεθούν θα υπάρχουν λεωφορεία, που θα αναχωρήσουν από όλες τις επαρχίες. Σε ό,τι αφορά τη Λειτουργία στον Άγιο Γεώργιο Εξορινό, αυτή θα αρχίσει στις 7:30 το πρωί και μετά το πέρας της, στις 11:30 π.μ., θα γίνει η τελετή Κατάδυσης του Τιμίου Σταυρού και ο Καθαγιασμός των Υδάτων στη Γλώσσα. Και σε αυτήν την περίπτωση πιστοί θα μπορούν να μεταβούν με λεωφορεία απ' όλες τις πόλεις.

Από τις αρχαιότερες γιορτές
Σημειώνεται πως σήμερα η Εκκλησία μας γιορτάζει μιαν από τις αρχαιότερες και σημαντικότερες γιορτές της, τη φανέρωση της Αγίας Τριάδας κατά τη Βάπτιση του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο (ή Βαπτιστή). Θεοφάνια, Φώτα ή Επιφάνια, χαρούμενα, θριαμβευτικά και ελπιδοφόρα, κλείνουν το Δωδεκαήμερο, που «άνοιξε» την παραμονή των Χριστουγέννων. Στα πρώτα χριστιανικά χρόνια η γιορτή αυτή κάλυπτε μαζί τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά. Το όνομα της εορτής προκύπτει από τη φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας που, σύμφωνα με τις Γραφές, συνέβη κατά τη βάπτιση του Ιησού. Στις δυτικές Εκκλησίες, τα Θεοφάνια είναι περισσότερο συνδεδεμένα με την προσέλευση και την προσκύνηση των τριών μάγων στη Φάτνη της Γέννησης του Ιησού.

«Ούτος εστί ο Υιός του Θεού»
Όταν ο Ιησούς έγινε 30 ετών βαπτίστηκε στον Ιορδάνη ποταμό από τον Ιωάννη, που ήταν έξι μήνες μεγαλύτερός του και ασκήτευε στην έρημο, κηρύσσοντας το βάπτισμα της μετανοίας. Τη στιγμή της Βάπτισης, κατέβηκε από τον ουρανό το Άγιο Πνεύμα υπό μορφήν περιστεράς στον Ιησού και ταυτόχρονα ακούστηκε φωνή εξ ουρανού, που έλεγε: «Ούτος εστί ο Υιός του Θεού ο αγαπητός, διά του οποίου ευδόκησε ο Θεός να σώσει τους αμαρτωλούς». Το γεγονός αυτό έχουν καταγράψει οι τρεις από τους τέσσερεις Ευαγγελιστές, ο Μάρκος, ο Ματθαίος και ο Λουκάς. Αυτή δε είναι η πρώτη και μοναδική εμφάνιση στη Γη της Αγίας Τριάδας, σύμφωνα με τις Γραφές.

Το πότε καθιερώθηκε να εορτάζονται τα Θεοφάνια δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς αναφέρει ότι κάποιοι αιρετικοί Γνωστικοί γιόρταζαν από τις αρχές του δεύτερου αιώνα τη Βάπτιση του Ιησού, κατ' άλλους στις 6 Ιανουαρίου και κατ' άλλους στις 10 Ιανουαρίου. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος παραδέχεται και περιγράφει την εορτή ως αρχαία πανήγυρι στην Αντιόχεια τη Μεγάλη και ότι από εκεί την παρέλαβαν οι Γνωστικοί. Κατά τον τέταρτο αιώνα, τα Θεοφάνια γιορτάζονται πλέον με λαμπρότητα σε όλη την Εκκλησία ως εορτή του φωτισμού της ανθρωπότητας διά του Αγίου Βαπτίσματος, απ' όπου και το όνομα «Τα Φώτα» ή εορτή «των Φώτων».

Έθιμα με παραλλαγές
ΤΑ ΕΘΙΜΑ της ημέρας τελειώνουν αργά το βράδυ, καθώς τα μεσάνυκτα πιστεύεται ότι ανοίγουν οι ουρανοί. Την ώρα εκείνη, λέει η παράδοση, όποιος ευχηθεί κάτι με όλη του την καρδιά, θα πραγματοποιηθεί. Στην Κύπρο και σε όλη την Ελλάδα αναβιώνουν έθιμα και παραδόσεις σχετικά με τα Φώτα, καθώς γιορτάζεται τόσο ο διωγμός των καλικαντζάρων όσο και η Βάφτιση του Χριστού. Ωστόσο, εκτός από τον Αγιασμό των Υδάτων, κάθε περιοχή διατηρεί τα δικά της, ιδιαίτερα έθιμα. Το πιο κοινό έθιμο όλων των περιοχών είναι η ψαλμωδία από τα παιδιά κατά την παραμονή της εορτής σε πολλές παραλλαγές. Οι περισσότερες αρχίζουν με τους στίχους: «Σήμερα είν' τα Φώτα και ο φωτισμός / και χαρά μεγάλη και αγιασμός…».

Στην Κύπρο την παραμονή των Φώτων όλες οι νοικοκυρές έκαναν ξεροτήγανα και έριχναν μερικά στη στέγη του σπιτιού, για να φάνε οι καλικάντζαροι. Έριχναν επίσης και μερικά λουκάνικα, γιατί τα αγαπούσαν και τα ζητούσαν οι καλικάντζαροι, λέγοντας τη φράση: «Τιτσίν, τιτσίν λουκάνικον, κομμάτιν ξεροτήανον, να φάμεν τζιαι να φύουμεν». Ανήμερα τα Φώτα τα παιδιά γύριζαν στις γειτονιές και στους συγγενείς τους και τους τραγουδούσαν: «Καλημέρα και τα Φώτα και την Πουλουστρίνα πρώτα», ώστε να τους πλουμίσουν (να τους δώσουν δηλαδή χρήματα).