Ευδοκιμεί μόνο σε μια συγκεκριμένη περιοχή
Υπάρχει πλησίον και ύπερθεν της οικίας του Απόστολου Κωνσταντίνου ένα μέτριο σε μέγεθος δένδρον Απανιάς, ορατόν από τον δρόμο, όπως επίσης και στη γειτονική κοιλάδα «Κηπιά», δεν τα έχουμε συναντήσει πουθενά αλλού...

Ανάμεσα στις διάφορες μοναδικότητες που έχει να παρουσιάσει το μικρό χωριό της Πιτσιλιάς, ο Ασκάς, είναι και τα δέντρα του, οι Απανιές - ενδημικόν είδος και υπάρχει μόνον στον Ασκάν. Κατά μία πλροφορίαν του κ. Παύλου Παπαδοπούλου, που ήταν δασικός το επάγγελμα, απαντά και σε μια περιοχή στη Μονή Κύκκου, ανατολικά της Μονής χαμηλά, εκεί που ήταν κάποτε, απ’ ό,τι θυμάμαι, οι μάντρες για το κοπάδι της Μονής. Αυτό πρέπει να ερευνηθεί εάν αληθεύει.

Τι δείχνει η έρευνα
Από τις έρευνες που έκανα δεν υπάρχουν ούτε στα γειτονικά χωριά, ούτε σε άλλες περιοχές, σε άλλα χωριά. Το πλέον παράδοξον είναι ότι και στον Ασκά δεν βλαστάνει και δεν αναπτύσσεται παντού. Ευδοκιμεί μόνο σε μία συγκεκριμένη περιοχή. Αυτή η περιοχή αρχίζει από χαμηλά, ανατολικά της εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού, στην τοποθεσία Μύλος ή Γιαννάς, προχωρεί νότια ανηφορικά στην κοιλάδα της Αμπελιάς, που είναι κατάφυτη με λεφτοκαρυές. Η Αμπελιά περικλείεται από δυο ποταμάκια των «Πάνω Αμπελιών» και του «Κουτσού».

Σ’ αυτήν την κοιλάδα της Αμπελιάς και στις όχθες των δύο ποταμιών, αλλά και στις περιοχές που πρόσκεινται στις όχθες των είναι το μοναδικό βασίλειο της Απανιάς. Την περιοχή κλείει ψηλότερα ο αμαξωτός δρόμος Ασκά-Παλαιχωρίου. Εκεί που κατηφορίζει ο δρόμος προς το χωριό, στην όχθη του δρόμου, πλησίον και ύπερθεν της οικίας του Απόστολου Κωνσταντίνου, υπάρχει ένα μέτριο σε μέγεθος δένδρον Απανιάς ορατόν από τον δρόμο. Ευδοκιμεί επίσης στη γειτονική κοιλάδα «Κηπιά», πουθενά αλλού.

Τι είναι η Απανιά
Η Απανιά είναι φυλλοβόλο δένδρον. Το ύψος του φθάνει έως και 20 μέτρα ή και περισσότερο. Τα απλά φύλλα του, λίγο χνουδωτά με περιφέρειαν οδοντωτήν, έχουν το σχήμα και το μέγεθος των φύλλων της πορτοκαλιάς. Οι καρποί του δένδρου έχουν το μέγεθος μπιζελιού. Έχουν χρώμα πράσινο και όταν ωριμάσουν, Σεμπτέμβρη-Οκτώβρη, παίρνουν χρώμα βαθύ καφέ προς το μαύρο. Μικροί μαζεύαμε κάτω από τα δένδρα τα «Απάνια», γεμίζαμε τις τσέπες μας και τα μασουλούσαμε. Τα δοντάκια μας «άλεθαν» καλά το κουκούτσι τους που δεν είναι πολύ σκληρό.

Άγριο δένδρο
Η Απανιά είναι άγριο δένδρο. Η παρουσία του μέσα και κοντά στις καλλιέργειες δεν ήταν και πολύ επιθυμητή. Προκαλεί μια κάποια ζημιά στα «Ωφέλιμα» για τον γεωργό δένδρα. Τα κόβανε μα και για ζέσταμα με το ξύλο του. Όμως, παρ’ όλο το κόψιμο και τον πόλεμο που του έγινε, αντιστάθηκε γενναία. Είναι δένδρο που διψά για ζωή. Επιμένει να έχει το πάνω χέρι στη ζώνη του, στη γειτονιά του. Το βλέπεις να βλαστάνει παντού. Αντέχει ακόμη και τα «θανατηφόρα» ψεκάσματα που του γίνονται.

Στα μέρη τα «δικά» του μπορείς να βρεις απόμερα ένα μόνο του να βλασταίνει πάνω σε άγονο ξηρό πετρώδη τόπο, χωρίς να γειτονεύει με άλλο είτε μεγάλο είτε μικρό συγγενικό του δένδρο. Θα μου πείτε, τα πουλιά; Νοητό! Αλλά τα πουλιά πετάνε παντού. Γιατί η Απανιά να επιμένει να βρίσκεται μόνο στην περιοχή τη δική της; Κάτι θα ξέρει περισσότερο από εμάς. Γι’ αυτό ζει και βασιλεύει και για πάντα!

Να διερευνηθούν
Τα άνω γραφόμενά μου, τα οποία ως πιστεύω είναι πραγματικότητα, δέον όπως διερευνηθούν ενδελεχώς από αρμόδια επίσημα τμήματα. Παρακαλώ το τμήμα Δασών και οίτινα άλλον τμήμα να κάνει μίαν ευρείαν παγκύπριον έρευναν. Εάν το αποτέλεσμα αποδείξη τω όντι του λόγου το ασφαλές, ότι το δένδρον Απανιά είναι ενδημικόν και μόνον στο χωριό μου τον Ασκάν υπάρχει, να ανακοινωθεί επισήμως. Αυτό θα μας δώσει το δικαίωμα προβολής του θέματος δημοσίως και εγγραφής του στο Διαδίκτυο.

ΠΑΠΑ-ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ
Εφημέριος Ασκά