Ένας στους πέντε μαθητές παρουσιάζει υψηλού ρίσκου τάση διατροφικών διαταραχών
Έρευνα του Πανεπιστημίου Κύπρου κατέδειξε την ανάγκη ενημέρωσης των εφήβων γύρω από το θέμα των συνηθειών ύπνου και διατροφής

Ανησυχία προκαλούν τα αποτελέσματα παγκύπριας έρευνας, που διενεργήθηκε από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, σε συνεργασία με το εργαστήριο ACT Healthy του Πανεπιστημίου Κύπρου, υπό την εποπτεία της Επίκουρης Καθηγήτριας Μαρίας Καρεκλά, σχετικά με τις συνήθειες ύπνου και διατροφής των Κυπρίων μαθητών στη Μέση Εκπαίδευση, με δείγμα μαθητών από 25 συνολικά δημόσια γυμνάσια και λύκεια, ηλικίας 13-18 ετών.

Ενεργειακά ποτά και ύπνος
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της πρώτης φάσης της έρευνας, σημειώθηκε σημαντική επίδραση της κατανάλωσης ενεργειακών ποτών στα επίπεδα υπνηλίας των μαθητών, αφού οι μαθητές που κατανάλωναν ενεργειακά ποτά έτειναν να δηλώνουν μεγαλύτερα επίπεδα υπνηλίας κατά τη διάρκεια της μέρας. Επίσης, εντοπίσθηκε κύρια επίδραση τόσο της κατανάλωσης ενεργειακών ποτών, όσο και των επιπέδων υπνηλίας στη γενικότερη ποιότητα ζωής των μαθητών.

Η εν λόγω μελέτη κατέδειξε, επίσης, ότι οι Κύπριοι μαθητές συγχέουν τη χρήση ενεργειακών ποτών με τα αθλητικά ποτά, ενώ φαίνεται να μη γνωρίζουν τι προϊόν αντιστοιχεί στο κάθε είδος. Τα παραπάνω στοιχεία, όπως προκύπτουν από την έρευνα, εγείρουν την ανάγκη στην ενημέρωση των μαθητών όσον αφορά την κατανάλωση ενεργειακών ποτών και των επιπτώσεών τους, όπως επίσης και στην υγιεινή του ύπνου.

Αξίζει να αναφερθεί ότι τα ενεργειακά ποτά είναι ροφήματα με κύριο συστατικό την καφεΐνη, τα οποία προωθούνται ως μέσο για άμεση αύξηση των επιπέδων σωματικής και νοητικής ενέργειας των καταναλωτών. Η εκτεταμένη κατανάλωσή τους, ωστόσο, μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς της ζωής, όπως ο ύπνος. Συχνά οι έφηβοι καταναλώνουν τα εν λόγω ποτά, είτε για να εμποδίσουν τον ύπνο, είτε για να αναπληρώσουν τον ανεπαρκή ύπνο της προηγούμενης νύχτας. Ουκ ολίγες έρευνες, όμως, συσχετίζουν τη χρήση ενεργειακών ποτών με την πρόκληση αϋπνίας τα βράδια, την έντονη υπνηλία τις πρωινές ώρες, όπως επίσης και τη χειρότερη ποιότητα ύπνου.

Διατροφικές συνήθειες
Όσον αφορά στις διατροφικές συνήθειες των Κυπρίων μαθητών που συμμετείχαν στην έρευνα, τα αποτελέσματα προκαλούν έντονη ανησυχία, μιας και όπως αποδείχθηκε 23.3% των Κυπρίων μαθητών, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περισσότερο από έναν στους πέντε μαθητές, παρουσιάζουν υψηλό ρίσκο να αναπτύξουν στο άμεσο μέλλον κάποια διατροφική διαταραχή, μεταξύ αυτών ψυχογενή ανορεξία, βουλιμία, ή διαταραχή υπερφαγίας. Τα υψηλότερα ποσοστά ρίσκου για εμφάνιση διατροφικών διαταραχών εμφανίζονται στις μαθήτριες Λυκείου με ποσοστό 44.5% και ακολούθως 38.1% στις μαθήτριες Γυμνασίου.

Έντονη ανησυχία προκαλεί και το ποσοστό των μαθητών που φάνηκε να παρουσιάζουν κλινικά στοιχεία διατροφικών διαταραχών τα οποία χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης, ποσοστό το οποίο αγγίζει έναν στους δέκα, δηλαδή 9.5% των μαθητών που συμμετείχαν στην έρευνα. Αξίζει να σημειωθεί ότι στα άτομα αυτά, στα οποία εντοπίστηκαν ενδείξεις διατροφικών διαταραχών, έγιναν ενέργειες για ενημέρωση τόσο των ιδίων, όσο και των γονιών τους, καθώς επίσης και του σχολείου στο οποίο φοιτούν, με σκοπό την έγκαιρη παραπομπή τους στο Κέντρο Πρόληψης Διατροφικών Διαταραχών του Μακάρειου Νοσοκομείου.

Όσον αφορά στις μαθήτριες υψηλού ρίσκου εμφάνισης Διατροφικών Διαταραχών που εντοπίστηκαν κατά τη διάρκεια της έρευνας, κλήθηκαν από τους ερευνητές να συμμετάσχουν σε εργαστηριακή μελέτη στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, που είχε ως στόχο τη διερεύνηση των παραγόντων που συμβάλλουν στην ανάπτυξη των Διατροφικών Διαταραχών στις έφηβες (Β’ Φάση Ερευνητικού Προγράμματος). Παράλληλα τους δόθηκε και η δυνατότητα συμμετοχής σε ειδικά διαμορφωμένο διαδικτυακό ερευνητικό πρόγραμμα, που είχε ως στόχο την εξεύρεση πιθανών βοηθητικών λύσεων (Γ’ Φάση Ερευνητικού Προγράμματος).

Εξεύρεση βοηθητικών λύσεων
Η τρίτη και τελευταία φάση του προγράμματος περιελάμβανε συμμετοχή σε διαδικτυακό ερευνητικό πρόγραμμα, που είχε ως στόχο την εξεύρεση βοηθητικών λύσεων για τις έφηβες κοπέλες που ανήκαν στην ομάδα υψηλού κινδύνου για εμφάνιση διατροφικών διαταραχών. Το διαδικτυακό πρόγραμμα, αξίζει να σημειωθεί, διαμορφώθηκε με βάση έγκυρα πρωτόκολλα και στοχεύει στη μείωση της δυσαρέσκειας με το σώμα, την ανάπτυξη δεξιοτήτων διαχείρισης ανεπιθύμητων συναισθημάτων και την αύξηση της αποδοχής της αυτο-εικόνας.

Τα άτομα που έλαβαν μέρος στο πρόγραμμα πρόληψης πραγματοποίησαν έξι ηλεκτρονικές συναντήσεις των 30 με 45 λεπτών. Οι έφηβες κοπέλες καλούνται να συνδεθούν με την ιστοσελίδα χρησιμοποιώντας τον κωδικό πρόσβασης που τους δίνεται. Το διαδικτυακό πρόγραμμα αφορούσε την ιστορία ενός νεαρού κοριτσιού, που αποφάσισε να λάβει μέρος σε έναν διαγωνισμό μόδας. Καθώς η νεαρή κοπέλα συμμετείχε σε αυτόν τον διαγωνισμό, κλήθηκε να αντιμετωπίσει δύσκολες σκέψεις και συναισθήματα που σχετίζονται με το σώμα της.

Κάθε συνάντηση απεικόνιζε τις δυσκολίες με τις οποίες ερχόταν αντιμέτωπη η νεαρή κοπέλα, καθώς επίσης και τις στρατηγικές που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για να διαχειριστεί αυτές τις δυσκολίες, προκειμένου να βοηθήσει τη συμμετοχή της στον διαγωνισμό. Το διαδικτυακό ερευνητικό πρόγραμμα αποτέλεσε μια συνδυασμένη προσπάθεια ψυχολόγων, καλλιτεχνών και προγραμματιστών.

Η έρευνα τελούσε υπό την εποπτεία της Μαρίας Καρεκλά, Επίκουρης Καθηγήτριας του Τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου, ενώ συμμετείχαν οι φοιτήτριες Μαρία Κούσιου, Πατρίσια Νικολάου και Ναυσικά Χριστοδουλίδου.