ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΜΜΕΝΑ ΧΩΡΙΑ, ΕΡΗΜΩΜΕΝΑ ΣΠΙΤΙΑ, ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΙ ΤΟΠΟΙ…

Οδοιπορικό και περιδιάβαση της εφημερίδας «Σημερινή». Το χωριό των πιθαράδων, γνωστό για τα πήλινα αγγεία του, τις τόνενες καρέκλες του, τον καταρράκτη της Χαντάρας, τους σταλακτίτες και τα φημισμένα λουκούμια του

Το Φοινί είναι ένα από τα πιο γραφικά χωριά της Κύπρου και βρίσκεται κτισμένο σε ένα καταπράσινο περιβάλλον στην οροσειρά του Τροόδους, ανάμεσα σε απότομες πλαγιές και ψηλές καταπράσινες από τα πεύκα βουνοκορφές. Βρίσκεται νοτίως των Κάτω Πλατρών και ανατολικά των Πάνω Πλατρών. Το χωριό σήμερα αριθμεί περίπου 340 μόνιμους κατοίκους, ενώ το καλοκαίρι αυξάνεται ο πληθυσμός λόγω διακοπών στα εξοχικά.

Υπάρχουν δύο υπεραγορές, δύο κουρεία, δύο καφενεία, ένα καθαριστήριο, μία τράπεζα και ένα ιατρικό κέντρο, το οποίο επισκέπτεται εβδομαδιαία ένας γιατρός για να εξετάσει και να δώσει τα φάρμακα στους κατοίκους. Στην περιοχή υπάρχουν δύο καταπληκτικές ταβέρνες, το «Φοινί» και η «Νεράιδα». Μέχρι φέτος λειτουργούσε και ένα δημοτικό σχολείο, το οποίο έκλεισε τον περασμένο Σεπτέμβριο λόγω μικρού αριθμού μαθητών.

Κέντρο Νεότητας

Στο κέντρο του χωριού κοντά στην πλατεία βρίσκεται το Κέντρο Νεότητας, το οποίο ιδρύθηκε το 1986 και δίνει την ευκαιρία στους νέους να συμμετέχουν ενεργά στα κοινά δρώμενα, να αναπτύσσουν δημοκρατικό διάλογο, να συνεργάζονται και να παράγουν έργο, ώστε να προσφέρουν υπηρεσίες στο ευρύτερο κοινό, και από την άλλη να βοηθούν την κοινότητά τους με οποιονδήποτε τρόπο μπορούν. Το κέντρο νεότητας του χωριού λειτουργεί και ως καφετερία.

Ιστορία του χωριού

Κατά μία εκδοχή, το όνομά του το Φοινί το πήρε κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας από το επώνυμο ενός Φράγκου Φεουδάρχη, του Τζουάν τε Φινίου, ο οποίος είχε συνοδεύσει τον βασιλιά της Κύπρου Πέτρο τον Α΄ στην Ευρώπη (1359-1369). Η μορφολογία του εδάφους, η περιορισμένη καλλιεργήσιμη γη, ανάγκασε τους κατοίκους του Φοινίου να ασχοληθούν και με διάφορες άλλες εργασίες, για να μπορέσουν να επιβιώσουν.

Έτσι, με την πάροδο του χρόνου, το Φοινί έγινε γνωστό για την αγγειοπλαστική του, την κατασκευή παραδοσιακών επίπλων και για την κατασκευή του φοινιώτικου λουκουμιού. Το Κοινοτικό Συμβούλιο του Φοινίου, σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Αποδήμων του χωριού και το τμήμα Κυπριακής Χειροτεχνίας του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, έχει αναλάβει μια πολύπλευρη προσπάθεια για έρευνα, διάσωση και προβολή της αγγειοπλαστικής τέχνης και ταυτόχρονα την ενθάρρυνση των νέων να ασχοληθούν με το επάγγελμα του αγγειοπλάστη. Έχει δημιουργηθεί στον χώρο του παλιού δημοτικού σχολείου, που συντηρήθηκε και μετατράπηκε σε πολιτιστικό κέντρο, ειδικό τμήμα αγγειοπλαστικής, στο οποίο όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να μάθει γι' αυτήν την τέχνη. Στο χωριό υπάρχει επίσης και ιχθυοτροφείο πέστροφας, τις οποίες μπορείτε να απολαύσετε σερβιρισμένες σε μίαν από τις ταβέρνες του χωριού.

Οι άγριες ομορφιές της φύσης

Το Φοινί είναι κτισμένο μέσα στην πλούσια φύση και στα καταπράσινα ψηλά βουνά, τα οποία δημιούργησαν ρυάκια, ποτάμια και καταρράκτες. Ο πρώτος σταθμός της εκδρομής μας ήταν ο καταρράκτης του Φοινίου, ο οποίος βρίσκεται στην περιοχή Χαντάρα. Ο καταρράκτης έχει εξαιρετική φυσική ομορφιά και σχηματίζει μικρές λίμνες, ιδανικές για τους τολμηρούς που θέλουν να κολυμπήσουν στα παγωμένα νερά τους. Ο καταρράκτης αναδύεται στο μέσο ενός άγριου παρθένου τοπίου με σκλήδρους, πλατάνια, πεύκα, λατζιές, ρούδι και κουμαριές. Ο επισκέπτης θα μαγευτεί από τις μυρουδιές του λάδανου, της φασκομηλιάς και της λεβάντας, σε συνδυασμό με τις εξαίσιες μελωδίες της φύσης, τον ρόχθο του νερού καθώς πέφτει, και το γλυκό κελάδημα του αηδονιού. Το νερό του καταρράκτη πέφτει ορμητικά από ύψος περί τα οκτώ μέτρα, σχηματίζοντας στη βάση μια μικρή λιμνούλα.

Στο Φοινί υπάρχει επίσης ένα μαγευτικό θέαμα από σταλακτίτες στις όχθες του ποταμού Διαρίζου. Στις όχθες του ποταμού Διαρίζου θέλησε η φύση να δείξει τη δύναμή της σε δημιουργία σταλακτιτών. Κατεβαίνοντας στην κοίτη του ποταμού στην περιοχή Ρέξιμο, συναντάς τους σταλακτίτες αριστερά στις όχθες του, ύψους 30-35m, όπου ο διάκοσμος εντυπωσιάζει και γίνεται διαρκώς πλουσιότερος. Εντυπωσιάζουν κυρίως οι σταλακτίτες και οι μικρές σπηλιές, που στα τοιχώματά τους δημιουργούνται κρύσταλλοι σε κόκκινο χρώμα. Εντύπωση προκαλούν και τα εξαιρετικά χρώματα της πυκνής βλάστησης, που σε συνδυασμό με το φως και το καθρέφτισμα του φωτός στις σταγόνες που πέφτουν προσφέρουν ένα εξαιρετικά μαγευτικό και πλουσιότατο θέαμα.

Πηλαβάκειο Μουσείο

Το Πηλαβάκειο Μουσείο ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του Φοινιώτη Θεοφάνη Πηλαβάκη. Το Μουσείο στεγάζεται σε κτίσμα του 16ου αιώνα, στο κέντρο του χωριού. Αποτελεί ένα μοναδικό στο είδος του αγροτικό μουσείο λαϊκής τέχνης, το οποίο περιλαμβάνει αντιπροσωπευτικά κεραμικά δημιουργήματα του Φοινίου. Ο επισκέπτης μπορεί να δει τα σταμνιά, τους πήλινους σταμνοστάτες, τα πιθάρια, τις κούζες, τις τσουκάλες, τα καπνιστήρια, τις γλάστρες, τα γαλευτήρια, τις αρχαίες λυχνίες. Επιπλέον, μπορείτε να βρείτε το μεγαλύτερο πιθάρι το οποίο είναι υποψήφιο για το βιβλίο Γκίνες.

Φοινιώτικα λουκούμια

Δεν μπορούσαμε να φύγουμε από το Φοινί και να μην επισκεφθούμε την κ. Ουρανία Πίσσουρου, για να δούμε πώς φτιάχνονται τα φοινιώτικα λουκούμια. Όπως διαπιστώσαμε, η παρασκευή του λουκουμιού δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ο παρασκευαστής αρχίζει τη δουλειά του από νωρίς το πρωί. Αφού διαχωρίσει τα υλικά που θα χρειαστεί (ζάχαρη, νησιαστέ, διάφορες αρωματικές ουσίες και φυσικά νερό), τοποθετεί το χαρτζί (μεγάλο καζάνι) στη νησκιά (εστία). Βάζει έπειτα τα υλικά που διαχώρισε μέσα στο χαρτζί, ανάβει τη φωτιά και αρχίζει σιγά-σιγά το ψήσιμο. Ταυτόχρονα, όμως, πρέπει να αρχίσει ένα συνεχές ανακάτεμα του μίγματος μέσα στο χαρτζί, που κρατάει ώρες πολλές.

Στην αρχή, βέβαια, το μίγμα είναι αραιό και το ανακάτεμα γίνεται σχετικά εύκολα. Αργότερα όμως, όταν αρχίζει να πήζει το μίγμα βαραίνει, και το ανακάτεμα γίνεται αρκετά δύσκολη και κουραστική δουλειά. Αφού ψηθεί το λουκούμι, μοιράζει το περιεχόμενό του σε ξύλινα καλούπια, όπου μένει μέχρι την άλλη μέρα για να κρυώσει. Μετά κόβεται σε μικρά κομματάκια και αφού πασπαλιστεί με ζάχαρη άχνη μπαίνει σε κουτιά και είναι πλέον έτοιμο. Εμείς φυσικά δεν μπορούσαμε να αντισταθούμε στα υπέροχα λουκούμια, όπως και όλοι οι επισκέπτες του χωριού.

Ταβέρνα «Νεράιδα»

Τελευταίος μας σταθμός ήταν η ταβέρνα «Νεράιδα» στο κέντρο του χωριού, όπου είχαμε την ευκαιρία να φτιάξουμε παραδοσιακό Τταβά και να απολαύσουμε το εύγευστο φαγητό σε ένα ευχάριστο και οικογενειακό περιβάλλον. Η ταβέρνα λειτουργεί ολόχρονα και προσφέρει κυπριακούς μεζέδες, όμως ξεχωρίζει για τον φοινιώτικο τταβά και την πέστροφα. Η «Νεράιδα» είναι ένας ευχάριστος, άνετος και παραδοσιακός χώρος.

Συνταγή του φοινιώτικου τταβά

Για 4 άτομα σε πήλινο δοχείο
1 κιλό κρέας χοιρινό, κομμένο σε κύβους
1 κιλό πατάτες, καθαρισμένες και κομμένες σε κύβους
3-4 κρεμμύδια μεγάλα, καθαρισμένα και κομμένα σε φέτες
Χυμός από 5-6 ντομάτες
Λίγο αλάτι
Φρεσκοτριμμένο μαύρο πιπέρι
Το σκεπάζουμε και το βάζουμε στον φούρνο για περίπου δύο ώρες.