Η μοναδική ελπίδα, γι' αυτούς τους συνανθρώπους μας, είναι οι λίγες υπηρεσίες που παρέχονται
Η σωματική και ψυχολογική βία στην οικογένεια δεν είναι θέμα για μερικούς. Η βία στην οικογένεια οδηγεί στη βία στην κοινωνία και ως μέλη της οφείλουμε να δράσουμε!

Δεν είναι λίγες οι φορές που φιλοξενήσαμε μαρτυρίες ατόμων που δέχονταν, επί σειράν ετών, βία από το -μέχρι πρότινος- άλλο τους μισό. Δεν είναι λίγοι όσοι μας πήραν τηλέφωνο στον σταθμό και μας ζήτησαν βοήθεια, κρατώντας φυσικά την ανωνυμία τους, αλλά όταν τους παραπέμπαμε στους ειδικούς μετάνιωναν, από φόβο μην έρθουν τα χειρότερα. Δεν είναι λίγες οι αναφορές που έγιναν είτε μέσω τηλεοπτικών εκπομπών, είτε μέσω έντυπων άρθρων, για παρότρυνση του κοινού να καταγγέλλει οποιαδήποτε μορφής βία είτε στην Αστυνομία είτε στον Σύνδεσμο για την πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας στην οικογένεια (ΣΠΑΒΟ).

Ίσως με τον τρόπο μας να βοηθήσαμε κάποιους, ίσως όμως κάποιοι να ζουν ακόμη στο σκότος του φόβου και στην ανοχή της κακοποίησης. Οι ειδήσεις φέρνουν πια στο φως όχι απλή κακοποίηση αλλά δολοφονίες. Δολοφονίες πατέρων, μητέρων, συζύγων, παιδιών… Η τραγική κατάληξη, από τη σωματική ή λεκτική κακοποίηση, στη δολοφονία ίσως να πρέπει να ανασηκώσει όλους μας από τους καναπέδες και να μη στεκόμαστε απαθείς μπροστά σ' όσα εκτυλίσσονται στη διπλανή μας πόρτα.

Έγινε μάστιγα;
Ζώντας καθημερινά τους ανθρώπους που μαστίζονται από την ενδοοικογενειακή βία, ο λειτουργός του Συνδέσμου Πρόληψης και Αντιμετώπισης της Βίας στην Οικογένεια Μάριος Νικολάου δήλωσε πως «πρόκειται για ένα είδος σιωπηλού πολέμου εντός των τειχών ενός σπιτιού. Η μάστιγα της ενδοοικογενειακής κακοποίησης, είτε σωματικής, ψυχολογικής ή σεξουαλικής, εμφανίζεται ολοένα με πιο σκληρό και βάναυσο -για τα θύματα- αλλά και πιο αρρωστημένο -για τους δράστες- τρόπο.

Η δολοφονία μεσήλικα άνδρα από τον ίδιό του τον αδερφό, της γυναίκας από τον σύντροφο, του γιου από τον πατέρα, η σεξουαλική παρενόχληση ανήλικου παιδιού από τον πατέρα είναι γεγονότα πολύ συχνά δυστυχώς». Κοιτώντας μία προς μία τις περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας, ο λειτουργός επεσήμανε πως η μεγάλη πλειοψηφία αυτών κρύβει ανθρώπους που δεν υπολόγισαν σωστά τα βάρη του οικογενειακού βίου, ανθρώπους που διδάχθηκαν πως η άσκηση βίας επιλύει τα προβλήματα που προκύπτουν και, τέλος, ανθρώπους που οι δεξιότητές τους σε επικοινωνία και διαπραγμάτευση είναι ανύπαρκτες.

Εγκλωβισμένοι στην αρρώστια της βίας
Οι άνθρωποι που δέχονται ή ασκούν βία είναι εγκλωβισμένοι βαθιά στο πρόβλημά τους. «Δεν χρειάζονται παρά λίγες κουβέντες μαζί τους για να κατανοήσεις πως οι άνθρωποι αυτοί αδυνατούν να κατανοήσουν τη σοβαρότητα των κινδύνων που διατρέχουν -είτε σωματικών είτε ψυχολογικών είτε ποινικών- αλλά πολύ περισσότερο αρνούνται το ίδιο το πρόβλημα που τους οδηγεί σε προσωπική αλλά και οικογενειακή διάλυση».

Ο Μάριος Νικολάου συνέχισε λέγοντας ότι «οι άνθρωποι αυτοί επιμένουν στις ίδιες συμπεριφορές, στις ίδιες ακριβώς κουβέντες που ανταλλάσσουν για μήνες και χρόνια, συντηρώντας ουσιαστικά μια κατάσταση που απλώς τους οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην καταστροφή. Δεν θέλουν ή φοβούνται να κάνουν κάτι διαφορετικό. Είναι φορές που η δύναμη της συνήθειας είναι τόσο μεγάλη, που τους κρατά όμηρους δυσάρεστων καταστάσεων. Για όσους δεν βίωσαν ή δεν βιώνουν ανάλογες καταστάσεις, αυτές φαίνονται απάνθρωπες και πέραν από κάθε λογική να τις υπομένει ανθρώπινο ον».

Η αντιμετώπιση ξεκινά από την αναγνώριση
Για να αντιμετωπίσεις κάποιο πρόβλημα, ανεξάρτητα αν θα το επιλύσεις ή όχι, απαιτείται πρώτ' απ' όλα η αναγνώριση λαθών και η διόρθωσή τους ή τουλάχιστον μη επανάληψή τους, όπως μας εξήγησε ο λειτουργός του συνδέσμου. «Οι άνθρωποι αυτοί έχουν το μοναδικό χάρισμα να επαναλαμβάνουν με απίστευτη συνέπεια ό,τι ακριβώς τους φέρνει σε δύσκολη θέση. Η απουσία του υποστηρικτικού περιβάλλοντος και η συνήθεια να επιχειρούν να λύσουν από μόνοι τους το πρόβλημα είναι οι κύριοι λόγοι που ο κύκλος της βίας όχι μόνο δεν σπάει, αλλά επαναλαμβάνεται με χειρότερες επιπτώσεις κάθε φορά. Η μοναδική ελπίδα γι' αυτούς τους συνανθρώπους μας είναι οι λίγες υπηρεσίες που παρέχονται στον τόπο μας και οι οποίες είναι δυνατόν να προσφερθούν μετά από δική τους πρωτοβουλία.

Εκτός των περιπτώσεων που εμπλέκονται άμεσα ανήλικα άτομα, στις υπόλοιπες απαιτείται η αναζήτηση της βοήθειας». Το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε, όπως μας ανέφερε ο κ. Νικολάου, είναι να καλέσουμε αριθμούς που λειτουργούν για τον σκοπό αυτόν ή να επισκεφθούμε το πλησιέστερο Γραφείο Ευημερίας ή Αστυνομικό Σταθμό, αν αυτό επιβάλλεται. Η γραμμή στήριξης 1440 υπάρχει για να μπορεί ο καθένας να καλεί έστω και ανώνυμα, και χωρίς χρέωση, και να μιλήσει για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει.

Τι παρατηρούμε σε άτομα που πιθανόν να κακοποιούνται
· Αρχίζει να χάνει το ενδιαφέρον για δραστηριότητες που πριν του άρεσαν
· Απασχολείται και ασπάζεται υπερβολικά τα πιστεύω του/της συντρόφου του
· Ανησυχεί μήπως ο/η σύντροφος θυμώσει για κάτι που μπορεί να πει ή να κάνει
· Δικαιολογεί συνεχώς τον/την σύντροφό του
· Αστειεύεται για τα βίαια ξεσπάσματά του/της συντρόφου
· Έχει τραύματα που δεν μπορεί να εξηγήσει ή οι εξηγήσεις που δίνει ακούγονται παράξενες ή απίθανες
· Έχει αλλάξει δραματικά η συμπεριφορά του/της

Πώς να βοηθήσουμε:
Ενημερωνόμαστε για τα ακριβή γεγονότα
1. Επιβεβαιώνουμε το άτομο ότι το πιστεύουμε και ότι μπορεί να μας έχει εμπιστοσύνη
2. Το αφήνουμε να εκφραστεί ελεύθερα για όσα νιώθει
3. Αποφεύγουμε να κρίνουμε το άτομο που μένει μαζί με αυτό που ασκεί βία

Συζητάμε τις επιλογές που έχει
1. Η ασφάλεια έχει προτεραιότητα. Αν διατρέχει κίνδυνο, καλό είναι να το ακούσει και από εμάς
2. Να μάθει ότι υπάρχουν οι υπηρεσίες που παρέχουν στήριξη. Καλό είναι να αποταθούμε σ' αυτές.
3. Σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις καλό είναι να συζητηθεί το ενδεχόμενο είτε περιοριστικών μέτρων είτε φιλοξενίας των θυμάτων σε ασφαλές μέρος.

Δίνουμε καθαρά μηνύματα στο θύμα
1. Η βία δεν είναι ποτέ αποδεκτή ή δικαιολογημένη
2. Η βία στην οικογένεια αποτελεί σοβαρό ποινικό αδίκημα
3. Οι απολογίες, οι υποσχέσεις και η ανοχή ποτέ δεν δίνουν τέλος στη βία.
4. Η κακοποίηση δεν είναι απώλεια ελέγχου αλλά μέσο ελέγχου
5. Η βία επηρεάζει σε τεράστιο βαθμό τα παιδιά.

Ενθαρρύνουμε
1. Ενθαρρύνουμε λέγοντας ότι κάθε φορά που ζητά βοήθεια, αποκτά τη συναισθηματική δύναμη για να πάρει ουσιαστικές αποφάσεις. Συνήθως το άτομο είναι πολύ φοβισμένο ή μπερδεμένο για να αναλάβει αμέσως δράση.
2. Επιχειρούμε να προβληματίσουμε το άτομο για το γεγονός ότι η βία θα εντείνεται με τον καιρό, αν δεν υπάρξει παρέμβαση ή κάποιο δραστικό γεγονός.
3. Ένα κακοποιημένο άτομο χρειάζεται την υποστήριξη και την ενθάρρυνσή μας, ώστε να κάνει τις επιλογές που είναι σωστές για εκείνο.

Αποφεύγουμε
1. Δεν λέμε ποτέ τι να κάνει, πότε να φύγει ή να μη φύγει
2. Δεν λέμε να γυρίσει πίσω στην ίδια κατάσταση και να προσπαθήσει ξανά.
3. Δεν προσπαθούμε να σώσουμε την κατάσταση ψάχνοντας γρήγορες λύσεις
4. Δεν προτείνουμε να μιλήσουμε εμείς στον θύτη για να διευθετήσουμε την κατάσταση.
5. Δεν θέτουμε τον εαυτό μας σε κίνδυνο αντιμετωπίζοντας το επιθετικό άτομο.
6. Δεν λέμε ότι θα πρέπει να μείνει για χάρη των παιδιών.