Το μήνυμα του Πρέσβη της Ελλάδος στην Κύπρο για την 28η Οκτωβρίου
Η ομιλία του Ηλία Φωτόπουλου στην εκδήλωση του Κυπριακού Κέντρου Μελετών δεν συνιστούσε έναν τυπικό πανηγυρικό για την 28η Οκτωβρίου, αλλά περιέγραψε τις αξίες και τα διδάγματα του Ελληνισμού, που δικαιολογούν ουσιαστικά το έπος
Σε εκδήλωση του Κυπριακού Κέντρου Μελετών, της Επαρχιακής Επιτροπής Λάρνακας/Αμμοχώστου, επί τη επετείω της εθνικής εορτής της 28ης Οκτωβρίου, ομιλητής ήταν ο Πρέσβης της Ελλάδος στην Κύπρο κ. Ηλίας Φωτόπουλος, ο οποίος και καθόρισε ο ίδιος τον τίτλο της διάλεξης: «Μεταφράζοντας τον Ελληνισμό». Στόχος του, όπως είπε, ήταν να περιγράψει την έννοια του «Ελληνισμού». Έτσι η ομιλία δεν συνιστούσε έναν τυπικό πανηγυρικό για την 28η Οκτωβρίου, αλλά περιέγραψε τις αξίες και τα διδάγματα του Ελληνισμού, που δικαιολογούν ουσιαστικά το έπος της 28ης Οκτωβρίου του 1940.
Ταυτισμένες έννοιες
Τόνισε ότι σπάνια σε Ελλάδα και Κύπρο αντιλαμβανόμαστε ότι ο Ελληνισμός λειτουργεί ως μοντέλο για την Ευρώπη. Ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ως στόχο την ανάπτυξη των ιδεών του Ελληνισμού σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Ερμήνευσε τον Ελληνισμό ως το ελληνίζειν, τη μίμηση ηθών και εθίμων, όπως συνέβη με τον ελληνόφωνο πολυεθνικό κόσμο της Ανατολής. Οι έννοιες «λαός» και «έθνος» ταυτίζονται, με κύριο ενωτικό πολιτισμικό στοιχείο τη γλώσσα, που είναι κομιστής πολιτισμού. Οι σημερινές γλώσσες άντλησαν τις ανθρωποκεντρικές έννοιες της Ελληνικής, όπως δημοκρατία, αντιπροσώπευση, δικαιοσύνη, ελευθερία, ισότητα, πολιτεία, κράτος, πολιτικό σύστημα κ.ά.
Η Ελληνική απλώθηκε σε απομονωμένες αποικίες, μεγάλες περιοχές σε Μεσόγειο και Μικρά Ασία, καλύπτοντας πάνω από 3.500 χρόνια ιστορικής διαδρομής. Η Νέα Ελληνική συμβαδίζει με τις προόδους της επιστήμης και του πνευματικού βίου. Στο πλαίσιο της Ευρώπης η Ελληνική αποτελεί μοναδικό φαινόμενο, αφού είναι η μόνη που διαθέτει γραπτά μνημεία από τη 2η χιλιετία π.Χ., επιδρώντας στις ευρωπαϊκές γλώσσες, διαμορφώνοντας την ευρωπαϊκή σκέψη. Ο ελληνικός κόσμος συνιστά ένα σύνολο ανθρωπιστικών αξιών όπως τον ανθρωπισμό. Ο ευρωπαϊκός φιλελληνισμός οδήγησε στην εξύψωση του ανθρωπίνου ήθους.
Πέφτει αλλά σηκώνεται
Υπέμνησε ο κ. Φωτόπουλος ότι οι λαοί διαγράφουν καμπύλη πολιτιστικής δημιουργίας και προόδου, που προσμετράται από τις ηθικές τους δυνάμεις. Προσδιόρισε την έννοια των ηθικών δυνάμεων, έναντι των υλικών. Ο Ελληνισμός, μεσ' από καταστροφές και συμφορές, διατήρησε την εθνική του συνείδηση και φρόνημα. Προβάλλοντας τις ηθικές δυνάμεις, αναφέρθηκε στη φιλοπατρία, που παρωθεί τον Έλληνα μέχρι την υπέρτατη θυσία και στη θρησκευτική πίστη. «Υπέρ βωμών και εστιών» στην αρχαιότητα, «υπέρ πίστεως και πατρίδος» στα νεότερα χρόνια αγωνίστηκε πάντοτε ο λαός μας. Λαοί έπεσαν για να μη σηκωθούν ποτέ πια. Ο Ελληνισμός πέφτει αλλά σηκώνεται, ως «ακατάστροφος».
Στην εθνική ενότητα, ως μία ηθική δύναμή μας, που όμως εκδηλώνεται μόνο σε περιπτώσεις εξωτερικής επιβουλής. Στην έννοια της φιλοτιμίας, που δηλώνει την ευαισθησία του Έλληνα να μην ανέχεται τη μείωση ή τον εθνικό εξευτελισμό, ωθώντας τον σε αυτοθυσίες και ολοκαυτώματα. Τέλος στο καινό δαιμόνιο, υπό τη σωκρατική έννοια, το οποίο εκκινεί από τον πολυμήχανο Οδυσσέα, αποτυπώνεται στα θαύματα της αρχαίας Αθήνας, στο πνευματικό δυναμικό του Χριστιανισμού, καταλήγοντας σήμερα στη διάκριση των Ελλήνων εκτός Ελλάδος.
Ελευθερία κοινωνικής συλλογικότητας
Ο κ. Πρέσβης στη συνέχεια κατέδειξε ότι η ελληνική γλώσσα είναι το μέσο διάδοσης του Ελληνισμού, που είναι αξεπέραστος. Ορίζεται ως γένος, ένα συνεκτικό και αύταρκες σύνολο κοινωνιών, με όρους ελευθερίας και όχι δεσποτικής κοινωνίας. Η δημοκρατία, που δημιουργήθηκε τον 5° αιώνα π.Χ., κατά την ωριμότητα του ελληνικού κόσμου, καταξιώνει την ελευθερία της κοινωνικής συλλογικότητας. Το ίδιο ισχύει για τη φιλοσοφία, με στόχο την κατανόηση της κοινωνικής του υπόστασης ως ελεύθερη οντότητα. Μια μείζονος σημασίας κατάκτηση του ελληνικού πολιτισμού είναι οι επιστήμες, καθώς επίσης και οι τέχνες. Δεν είναι τυχαίο ότι η ορολογία της κοινωνικο-οικονομικής και πολιτικής, της τέχνης, των επιστημών, της φιλοσοφίας έχουν ελληνική προέλευση ή ρίζα. Η ονοματολογία τοπωνυμιών του πλανήτη ανάγονται στην ελληνική γραμματεία.
Γέννησαν νέο κόσμο
Αναφερόμενος στον Χριστιανισμό, τόνισε ότι πήρε από τον Ελληνισμό τη γλώσσα και τις μορφές εκφράσεώς του, και οι δύο κοσμοθεωρίες γέννησαν έναν νέο κόσμο. Αρχικά δημιουργήθηκαν συγκρούσεις, αλληλοεπιδράσεις, αλλά ευεργετικές στην πορεία μεταμορφώσεις τόσο στον Ελληνισμό όσο και στον Χριστιανισμό. Τον ελληνικό πολιτισμό χωρίς σύνορα αντίκρισε 75 χρόνια πριν ολόκληρη η Ευρώπη, που είχε παραδοθεί στον κατακτητή. Έθνη πανένδοξα καταστράφηκαν μέσα σε λίγες μέρες. Εξαφανίστηκε από τον χάρτη η Πολωνία, το Βέλγιο και η Ολλανδία. Οι Γάλλοι άντεξαν μόλις 42 ημέρες. Εκείνες τις ίδιες ώρες, σαν μέσα στο μεθύσι δυστυχώς του φόνου την είχαν ξεχάσει, απέμεινε μια άκρη γης που δεν είχε ακόμη προσκυνήσει. Η Ελλάδα μας. Αυτό το ΟΧΙ που μεμιάς άστραψε σαν κεραυνός απ' όλες τις ελληνικές καρδιές.
«Άξιζε τον κόπο»
Με ιδιαίτερη συγκίνηση ο κ. Φωτόπουλος αναφέρθηκε στη σημερινή μέρα που πανηγυρίζουμε ως Ελληνισμός. Πληρώσαμε ακριβό τίμημα, αλλά άξιζε τον κόπο, αφού γι' αντάλλαγμα έχουμε τη λευτεριά και την αξιοπρέπειά μας. Γι' αυτό τη γνωρίζουμε απ' τα κόκκαλα βγαλμένη, γιατί θέλει τα κόκκαλα των παιδιών της για να λιπανθεί, να θραφεί και να μπορεί σήμερα να μας χαρίζει καρπούς. Οι ηθικοί ορίζοντες της ιστορίας μας πλατύνανε απροσμέτρητα για όλους τους λαούς της γης, όταν απορρίψαμε με ένα αποφασιστικό ΟΧΙ το ιταλικό τελεσίγραφο, που αξίωνε εδαφικές παραχωρήσεις από την πατρίδα μας, τα χαράματα της 28ης Οκτωβρίου του 1940. Αναλάβαμε βαριά ευθύνη απέναντι στην ιστορία.
Εθνικοί τίτλοι
Η νικηφόρα απόκρουση της ιταλικής επίθεσης και το διώξιμο των επιδρομέων έξω από τα ελληνικά εδάφη, η αντίσταση στη γερμανική εισβολή και η γενναία αντιμετώπιση της γιγαντιαίας χιτλερικής αεροπορίας, ειδικά στη μάχη της Κρήτης, αποτελούν μεγάλους και ιστορικούς εθνικούς τίτλους τιμής και δόξας. Ο Ελληνισμός διατήρησε το ψυχικό σθένος του, άντλησε δυνάμεις από τη συμφορά της κατοχής και αντιμετώπισε τον πάνοπλο κατακτητή, άτρομος κι ανυπότακτος, ώς την απελευθέρωση, νιώθοντας στρατευμένος σ' έναν εθνικό αγώνα, αλλά ταυτόχρονα σ' έναν αγώνα των φιλελεύθερων λαών.
Η Ελλάδα επιτέλεσε άθλο πραγματικό, όταν απέκρουε τους «πολιτισμένους» βαρβάρους της σύγχρονης ιστορίας, με ανεπαρκή πολεμικά μέσα, έχοντας μόνο ν' αντιτάξει την ευψυχία των παιδιών της. Η σθεναρή αντίσταση στην τρομερή μηχανή της φασιστικής Γερμανίας, η αξιοσύνη και αντοχή που έγινε άξια θαυμασμού από τους ισχυρούς της γης. Στα μάτια ενός ορθολογιζόμενου ξένου λαού ο αγώνας αυτός ήταν μια πράξη παράλογη, αλλά, όπως αποδείχθηκε, ό,τι φαίνεται παράλογο δεν είναι αναγκαστικά και αλόγιστο, αρκεί η λογική να εμπνέεται από υψηλότερα ιδανικά.
Αυτό δεν έλαβε υπ' όψιν του ο βάρβαρος κι αστόχησε στις λογιστικές του πράξεις. Βγήκε στον πόλεμο χωρίς προσωπικό συμφέρον, αλλά ως προστάτης των ιδανικών του ελληνικού και ευρωπαϊκού πολιτισμού, και ιδίως του σεβασμού της ανθρώπινης ελευθερίας. Αυτό αποτελεί και το μεγάλο κέρδος για τις θυσίες του. Ο ίδιος ο Χίτλερ ανέφερε: «Χάριν της ιστορικής αλήθειας πρέπει να επιβεβαιώσω ότι μόνο οι Έλληνες, απ' όλους τους αντιπάλους που μας αντιμετώπισαν, πολέμησαν με το μεγαλύτερο θάρρος και περισσότερο αψήφησαν τον θάνατο…». Το BBC, την επομένη της εισόδου των γερμανικών στρατευμάτων στην Αθήνα, μετέδωσε: «Η Ελλάδα είναι το σύμβολο της βασανισμένης, ματωμένης αλλά ζωντανής Ευρώπης. Δεν ήταν ποτέ μια ήττα τόσο αξιότιμη για εκείνους που την υπέστησαν».
Η σημαντικότητα της επετείου
Καταληκτικά ο Έλληνας πρέσβης πρόσθεσε ότι η 28η Οκτωβρίου είναι ένα από τα νήματα που συνδέουν το παρόν με το παρελθόν, το «είναι» με το «γίγνεσθαι», και σηματοδοτεί τη συνείδηση της ιστορικής μας παρουσίας. Είναι λοιπόν σαφής η απαίτηση να τιμήσουμε τις γενιές εκείνες που αποδεικνύονται ισάξιες των προγόνων μας και κατέχουν ισότιμη μ' αυτούς θέση. Ιδιαίτερα σήμερα, που αντιμετωπίζουμε πολιτικές και οικονομικές δυνάμεις συμφερόντων, οι θεσμοί αποδυναμώνονται και οι αξίες φθείρονται, οι καιροσκόποι, οι δημαγωγοί και οι έμποροι ιδεών και εθνικών ταυτοτήτων λυμαίνονται την ψυχή των λαών στο όνομα της ελευθερίας και της δημοκρατίας.
Την ώρα που ο Ελληνισμός μετέρχεται δύσκολο αγώνα για την κατοχύρωση και διασφάλιση των εθνικών μας δικαίων και των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Αποτελεί καθήκον μας, στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, να διεκδικούμε με αυτοπεποίθηση, ρεαλισμό και αποφασιστικότητα τα δίκαιά μας, και αυτό ισχύει, ασφαλώς, και στο ζήτημα του Κυπριακού. Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι σήμερα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και με το πλεονέκτημα αυτό αντιμετωπίζει την κατοχή, και αγωνίζεται για αποκατάσταση της διεθνούς νομιμότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Για μια λύση που θα βασίζεται στις αποφάσεις του ΟΗΕ, που θα συμμορφώνεται με το ευρωπαϊκό δίκαιο και θα ανταποκρίνεται στις αρχές και τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι αυτονόητο ότι όποια λύση του Κυπριακού θα περιλαμβάνει αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων και κατάργηση των εγγυήσεων, την εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών σε ολόκληρη τη νήσο.
«Μόνο έτσι θα ξαναγεννηθούμε»
Κλείνοντας, εξέφρασε την ευχή του απανταχού Ελληνισμού να βρεθεί η Κύπρος σύντομα ενωμένη και ευημερούσα προς όφελος όλων των πολιτών της, τονίζοντας ότι αυτός είναι ο στόχος και προς αυτήν την κατεύθυνση εργάζεται η Ελλάδα, στο πλευρό της Κυπριακής Δημοκρατίας. Συγχρόνως κάλεσε όλους να συνεχίσουμε να μεταφράζουμε καθημερινά τον Ελληνισμό σε πράξεις. Μόνο έτσι θα ξαναγεννηθούμε από τις στάχτες.
