ΣTHN ΚΥΠΡΟ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΕΡΑΝ ΤΩΝ 400 ΚΑΤΑΓΕΓΡΑΜΜΕΝΩΝ ΑΙΩΝΟΒΙΩΝ ΔΕΝΤΡΩΝ

Η ανθρώπινη φύση, μη μπορώντας να κατανοήσει την παρουσία των… αθάνατων δέντρων, απέδωσε την ύπαρξή τους σε θεϊκή προστασία

Μαρτυρίες γερόντων του χωριού λένε ότι ο Άγιος Νικόλαος, περνώντας κάποτε από την περιοχή, κουρασμένος καθώς ήταν, έψαχνε δέντρο για να καθίσει να ξεκουραστεί

Η Μαύρη, απελπισμένη καθώς πλησίαζαν για να τη συλλάβουν, γονάτισε και παρακάλεσε την Παναγία να τη βοηθήσει. Έτσι γονατισμένη καθώς ήταν, κτύπησε το χέρι της στον διπλανό βράχο, οπότε άνοιξε μια μεγάλη τρύπα μέσα στην οποία και χώθηκε

Πιστεύεται ότι την εκκλησία απέκρυψε από τους Τούρκους η μεγάλη και πυκνόφυλλη περνιά που βρισκόταν κοντά στην είσοδό της, και ακριβώς χάριν του θαύματος αυτού η εκκλησία πήρε το όνομα Θεοσκέπαστη

Η ιστορία της Κύπρου ανέκαθεν ήταν συνυφασμένη με θρύλους και παραδόσεις, που αποτελούσαν τροφή για τους κατοίκους του νησιού, ανά τους αιώνες. Το εξωπραγματικό και το μη κατανοητό από τη λογική ήταν κάτι που ανέκαθεν γοήτευε την ανθρώπινη φύση, και αποτελούσε ψυχολογικό στήριγμα για τους κατοίκους του νησιού, είτε αυτό αφορούσε κάποιο μυθικό είτε κάποιο θεϊκό πρόσωπο. Η μακραίωνη ιστορία του νησιού και η πλούσια πολιτιστική του παράδοση συχνά αποδεικνύουν ότι κάθε σπιθαμή αυτού του νησιού, κάθε χωριό, είναι ταυτισμένο με κάποιο θρύλο, τον οποίο πάντα θα θυμούνται οι παλιοί για να μαθαίνουν οι νεότεροι, προκαλώντας αισθήματα δέους αλλά και ανατριχίλας με τις ιστορίες τους.

Η Κύπρος ως νησί, παρ' όλο που κατά την αρχαιότητα ονομαζόταν δενδρόεσσα, στη μεταγενέστερη εποχή δεν φημιζόταν για τον δασικό της πλούτο. Τουναντίον, επεκράτησε η άποψη ότι επρόκειτο για ξερονήσι, αφού οι διάφοροι ανά τους αιώνες επιδρομείς φρόντισαν να λεηλατήσουν τις δασικές περιοχές, για χάρη της ξύλευσης. Μεγάλες ποσότητες ξυλείας χρησιμοποιήθηκαν για τη ναυπήγηση πλοίων από τους κατακτητές, ενώ μεγάλες δασικές εκτάσεις καταστράφηκαν για να εξορυχθεί και να κατεργαστεί ο χαλκός. Υπολογίζεται πως τα δάση της Κύπρου, μόνο εξαιτίας της κατεργασίας του χαλκού, αναδασώθηκαν δεκαέξι φορές συνολικά.

Θεματοφύλακες παραδόσεων

Όμως υπάρχουν και ορισμένοι «αιωνόβιοι γίγαντες», δέντρα που διασώθηκαν ανά τους αιώνες, που γλύτωσαν από τη μανία των κατακτητών, τα οποία μπορεί να θαυμάσει κανείς μέχρι και σήμερα και προστατεύονται από τη Δασική Νομοθεσία, ως μνημεία της φύσης. Τα αιωνόβια αυτά δέντρα έζησαν σε περιόδους στις οποίες επικρατούσαν εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες στο νησί, και άντεξαν στη δοκιμασία τόσο του χρόνου όσο και των κακουχιών. Τέτοια μνημεία της φύσης θεωρούνται από πολλούς αδιάψευστοι μάρτυρες μακρινών ιστορικών γεγονότων, και γι' αυτό στις πλείστες των περιπτώσεων, η τότε «λογική της υπαίθρου» απέδωσε την παρουσία αλλά και επιβίωσή τους στη θεϊκή παρέμβαση και προστασία.

Στην Κύπρο, οι αρμόδιες Υπηρεσίες, μεταξύ αυτών το Τμήμα Δασών, σε συνεργασία με τις κοινοτικές και εκκλησιαστικές Αρχές, έχουν εντοπίσει και καταγράψει 400 αιωνόβιους «γίγαντες», ορισμένοι από τους οποίους έχουν την προσωπική τους ιστορία, που σώζεται χάρη στη λαϊκή παράδοση από γενιά σε γενιά...

Το Κυπαρίσσι του Αγίου Νικολάου στον Κάθηκα

Το επιβλητικό αυτό δέντρο βρίσκεται λίγο έξω από το χωριό Κάθηκας της ορεινής Πάφου και οι γηραιότεροι του χωριού το συνδέουν με δύο θρύλους, που μέχρι σήμερα μπορεί να ακούσει κανείς να συζητούν στα τοπικά καφενεία. Διηγήσεις γερόντων του χωριού λένε ότι ο Άγιος Νικόλαος, περνώντας κάποτε από την περιοχή, κουρασμένος καθώς ήταν, έψαχνε δέντρο για να καθίσει να ξεκουραστεί. Αφού όμως δεν εύρισκε δέντρο, κάθισε στο σημείο που σήμερα βρίσκεται ο κυπάρισσος, και αφού ξεκουράστηκε ακολούθως σηκώθηκε για να φύγει. Πριν φύγει όμως, σύμφωνα με τις παραδόσεις, άνοιξε με το μπαστούνι του μια τρύπα και παρακάλεσε τον Θεό να φυτρώσει ένα δέντρο, για να ξεκουράζονται οι διαβάτες. Λέγεται ότι από τότε φύτρωσε το εν λόγω κυπαρίσσι, ούτως ώστε οι περαστικοί να βρίσκουν λίγη ξεκούραση στη σκιά του. Τα περισσότερα κλαδιά του κυπάρισσου έχουν σχήμα μπαστουνιού, κάτι το οποίο εύκολα κάποιος μπορεί να παρατηρήσει με μια επίσκεψη του στο σημείο.

Η δεύτερη ιστορία που σχετίζεται με το αιωνόβιο κυπαρίσσι αναφέρεται πάλι στον Άγιο Νικόλαο, αλλά τον συνδέει με το δέντρο μέσω ενός άλλου μύθου. Σύμφωνα με την ιστορία, πριν από πολλά χρόνια, ένας κάτοικος του χωριού έκοψε μερικά κλαδιά από τον κυπάρισσο, και τα φόρτωσε στο γαϊδούρι του για να τα πάρει στο σπίτι του, να τα χρησιμοποιήσει ως προσάναμμα στον φούρνο. Όταν άρχισε να τα κατεβάζει από το ζώο, είδε έναν γέροντα μέσα στην αυλή του που του είπε: «Μην τα ξεφορτώσεις, πάρε τα πίσω στο μέρος απ' όπου τα έκοψες», και ο γέρος εξαφανίστηκε. Αμέσως ήρθε στο μυαλό του ο Άγιος Νικόλαος, στον οποίο ήταν αφιερωμένο το δέντρο. Ξανάδεσε τα κλαδιά στο ζώο και τα πήρε πίσω στο κυπαρίσσι. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο «γίγαντας του Κάθηκα» έχει περιφέρεια στο ύψος του στηθιαίου 4,35 μέτρα, ύψος 14 μέτρα και η ηλικία του υπολογίζεται πέραν των 700 χρόνων.

Ο Πλάτανος της Αγίας Μαύρης

Το δέντρο βρίσκεται στο μέσο της διαδρομής των χωριών Πέρα Πεδίου και Κοιλανίου. Έχει περιφέρεια κορμού 8 μέτρων, ύψος 36 μέτρα και η ηλικία του υπολογίζεται να ξεπερνά τα 800 χρόνια περίπου. Σύμφωνα με την παράδοση, η Αγία Μαύρη δεν ήθελε να παντρευτεί κάποιον με τον οποίο οι γονείς της επέμεναν να παντρευτεί, και γι' αυτό την παραμονή του γάμου της έφυγε από το σπίτι. Οι δικοί της την εντόπισαν και την καταδίωξαν. Η Μαύρη, απελπισμένη, καθώς πλησίαζαν για να τη συλλάβουν, γονάτισε και παρακάλεσε την Παναγία να τη βοηθήσει.

Έτσι γονατισμένη καθώς ήταν, κτύπησε το χέρι της στον διπλανό βράχο, οπόταν άνοιξε μια μεγάλη τρύπα μέσα στην οποία και χώθηκε. Όταν οι δικοί της δοκίμασαν να τη βγάλουν έξω δεν μπόρεσαν, γιατί μια πηγή με άφθονο νερό άρχισε να τρέχει, με αποτέλεσμα να πλημμυρίσει τη γύρω περιοχή. Στο μέρος εκείνο κτίστηκε από τους πιστούς, σε ανάμνηση του θαύματος της Παναγίας, το μοναστήρι της Αγίας Μαύρης.

Η Περνιά της Παναγίας της Θεοσκέπαστης

Η εκκλησία της Παναγίας της Θεοσκέπαστης βρίσκεται στα ανατολικά του χωριού Καλοπαναγιώτης, ένα χιλιόμετρο περίπου από την πλατεία του χωριού, και υπολογίζεται ότι κτίστηκε περί μέσα του 15ου αιώνα. Μια παράδοση σχετίζει το δέντρο με την έναρξη της Τουρκοκρατίας στο νησί το 1571 μ.Χ. Όταν εισέβαλαν οι Τούρκοι στο νησί, λεηλάτησαν και κατέστρεψαν ολόκληρη την περιοχή της Μαραθάσας και ως εκ θαύματος σώθηκε μόνο η εκκλησία της Παναγίας Θεοσκέπαστης. Πιστεύεται ότι την απέκρυψε από τους Τούρκους η μεγάλη και πυκνόφυλλη περνιά, που βρίσκεται κοντά στην είσοδο της εκκλησίας και ακριβώς χάριν του θαύματος αυτού η εκκλησία πήρε το όνομα Θεοσκέπαστη.

Το δέντρο έχει περιφέρεια στο στηθιαίο ύψος 3,65 μέτρα, ύψος 17 μέτρα και η ηλικία του υπολογίζεται γύρω στα 700 χρόνια. Αυτές είναι μόνο τρεις από τις δεκάδες ιστορίες που συνοδεύουν, τα -πάνω από 400- αιωνόβια δέντρα που υπάρχουν στην ελεύθερη και κατεχόμενη Κύπρο, και προστατεύονται ως ιστορικά μνημεία, δείκτες της μακραίωνης ιστορίας και πλούσιας πολιτιστικής παράδοσης του νησιού. Από τις αναρίθμητες ιστορίες που υπάρχουν μπορεί κανείς να αντιληφθεί ότι η Κύπρος δεν έχει να προβάλει μόνο αρχαιολογικούς χώρους και όμορφες παραλίες, αλλά και αυτά τα θαύματα της φύσης αποτελούν αξιοθαύμαστα μνημεία της ιστορίας. Βρίσκονται εκεί για εκατοντάδες χρόνια, επέζησαν των βαρβαροτήτων πολλών επιδρομέων και θα εξακολουθήσουν να βρίσκονται για να μαρτυρούν με τον δικό τους τρόπο το βάθος του πολιτισμού στη χώρα μας.