Ειρένα Γεωργιάδου, Άννα Αριστοτέλους, Αγγέλα Κυριάκου, Σίλια Χατζηχριστοδούλου

Ξένια Κωνσταντίνου: «Είναι πρωτοπόρες, έχουν μια φρέσκια και σύγχρονη αντίληψη για τους τομείς που υπηρετούν και για τον τρόπο άσκησης των καθηκόντων τους και δεν μπήκαν στο παραδοσιακό καλούπι, δεν φόρεσαν κοστούμια και γραβάτες - τόλμησαν να είναι διαφορετικές»

Ιωσηφίνα Αντωνίου: «Τα στερεότυπα και οι κοινωνικές προκαταλήψεις, δυστυχώς, έχουν γραφτεί στον σκληρό δίσκο του υποσυνείδητου και επηρεάζουν και τη σκέψη και την πράξη, όμως όλοι μαζί μπορούμε ν’ ανατρέψουμε αυτό το σκηνικό της ανισότητας και των διακρίσεων σε βάρος της γυναίκας»

Τέσσερις νεαρές κυρίες, που με την αξία, το ταλέντο, αλλά και το… ανατρεπτικό τους πνεύμα, έφεραν τα… κάτω, πάνω, στον τομέα της εργασίας τους, ήταν στο επίκεντρο της εκδήλωσης με τίτλο «Ανατρέποντας τα στερεότυπα», που η Γυναικεία Οργάνωση του ΔΗΣΥ και η Νεολαία του κόμματος, ΝΕΔΗΣΥ, συνδιοργάνωσαν την περασμένη εβδομάδα (29.9.2015), στην κατάμεστη αίθουσα εκδηλώσεων της Ελληνικής Τράπεζας στη Λευκωσία. Τον συντονισμό της εκδήλωσης έκανε ο υπογράφων.

Όπως επεσήμανε σε σύντομη τοποθέτησή της η Πρόεδρος της ΓΟΔΗΣΥ, Ξένια Κωνσταντίνου, «οι κυρίες Ειρένα Γεωργιάδου, Πρόεδρος Δ.Σ. της Ελληνικής Τράπεζας, Άννα Αριστοτέλους, Αν. Διευθύντρια Τμήματος Φυλακών, Αγγέλα Κυριάκου, Διεθνής διαιτητής ποδοσφαίρου και Σίλια Χατζηχριστοδούλου, Διευθύντρια της Εταιρείας GrantXpert Consulting Ltd., πέτυχαν όχι μόνο να ανατρέψουν το επαγγελματικό στερεότυπο, αλλά είναι πρωτοπόρες, έχουν μια φρέσκια και σύγχρονη αντίληψη για τους τομείς που υπηρετούν και για τον τρόπο άσκησης των καθηκόντων τους και επίσης δεν μπήκαν στο παραδοσιακό καλούπι, δεν φόρεσαν κοστούμια και γραβάτες - τόλμησαν να είναι διαφορετικές και το να είσαι διαφορετικός, θέλει πολλή δύναμη και καθημερινό αγώνα».

Στη δική του παρέμβαση ο Πρόεδρος της ΝΕΔΗΣΥ, Πέτρος Δημητρίου, παρατήρησε ότι «η νέα γενιά έχει πολλά να δώσει στην αντιμετώπιση φοβικών συνδρόμων, στη συντηρητική και κλειστή κοινωνία μας, που θέλουν τη γυναίκα σαν τη Σταχτοπούτα, να περιμένει από εξωγενείς παράγοντες ν' αλλάξουν τη ζωή της, λες και η ίδια δεν μπορεί».

Όπως παρατήρησε σε σύντομη προσφώνησή της η Επίτροπος Ισότητας, Ιωσηφίνα Αντωνίου, «τα στερεότυπα και οι κοινωνικές προκαταλήψεις, δυστυχώς, έχουν γραφτεί στον σκληρό δίσκο του υποσυνείδητου και επηρεάζουν και τη σκέψη και την πράξη, όμως όλοι μαζί μπορούμε ν’ ανατρέψουμε αυτό το σκηνικό της ανισότητας και των διακρίσεων σε βάρος της γυναίκας».

«Θέλουμε να φτιάξουμε την Κύπρο που μετρά την αξία κι όχι το φύλο, την Κύπρο που δημιουργεί ένα καλύτερο αύριο», ήταν το μήνυμα που μετέφερε στους παρευρισκομένους ο Πρόεδρος του ΔΗΣΥ, Αβέρωφ Νεοφύτου.

«Πρέπει ν’ αλλάξουμε εμείς, μέσα μας»

Είπε, μεταξύ άλλων, στην ομιλία της η Ειρένα Γεωργιάδου, Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Τράπεζας:

«Όλα σχεδόν τα επαγγέλματα και όλα τα αξιώματα πρέπει να είναι ανοικτά και να δίνουν ίσες ευκαιρίες σε όλους, άντρες και γυναίκες. Η καθημερινότητά μας, ακόμα και σήμερα το 2015, είναι κατακλυσμένη από στερεότυπα, προκατασκευασμένες αντιλήψεις και προκαταλήψεις. Αυτό δεν υπονομεύει μόνο την προσπάθεια των γυναικών να πάνε μπροστά, αλλά και ολόκληρης της κοινωνίας, ιδιαίτερα των νέων. Για παράδειγμα, αν είσαι γυναίκα και νέα, ας πούμε 37 ετών και κάνεις καριέρα σε μια Τράπεζα, τότε θα έρθεις σε μετωπική σύγκρουση με όλα τα στερεότυπα - ή σχεδόν με όλα, γιατί δεν είμαι ξανθιά…

» Μιλώ για τη δική μου περίπτωση, που ήμουν εντελώς το ανάποδο του “στερεότυπου” Προέδρου Τράπεζας, που είναι “άντρας, συνταξιούχος, γκριζομάλλης, που δεν αποχωρίζεται τη γραβάτα του, με υπόγεια επιρροή και διασυνδέσεις - και στην περίπτωση της Ελληνικής Τράπεζας, είναι και βαθιά θρήσκος”… Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, ότι ήρθα σε σύγκρουση με όλα… ή, μάλλον, όλα ήρθαν σε σύγκρουση μαζί μου, γιατί εγώ αγνοώ τον θόρυβο του κατεστημένου, εργάζομαι σκληρά και αθόρυβα και αφήνω το αποτέλεσμα της δουλειάς μου να δημιουργήσει τις εντυπώσεις.

» Προσωπικά αντιμετωπίζω το ζήτημα των στερεοτύπων από μια διαφορετική σκοπιά. Τα δικά μου βιώματα με οδηγούν στην ισχυρή άποψη ότι η επαγγελματική ανέλιξη δεν είναι ζήτημα φύλων, είναι ζήτημα καθαρά προσωπικό. Ποτέ δεν πίστεψα ότι δεν μπορώ να χαράξω την πορεία που θέλω, επειδή είμαι γυναίκα και ποτέ δεν περιόρισα τις φιλοδοξίες μου, επειδή είμαι γυναίκα. Και σαν εμένα, υπάρχουν κι άλλες εδώ απόψε, όπως η Σίλια Χατζηχριστοδούλου, η Άννα Αριστοτέλους, η Αγγέλα Κυριάκου και ανάμεσα στους παρευρισκομένους, η Ανδρούλα Βασιλείου και η Κλαίρη Αγγελίδου…

»Όμως, οφείλουμε απόψε εδώ να ομολογήσουμε και κάποιες αλήθειες, να παραδεχτούμε προσωπικά μας λάθη και παραλείψεις που ευθύνονται, σε ένα βαθμό, για τις διακρίσεις. Αναφέρομαι στη θεσμοθέτηση των ποσοστώσεων που δεν βοηθούν την ισότητα και δεν καταργούν τις προκαταλήψεις, αφού αυτό που πραγματικά πρέπει ν’ αλλάξει είναι εμείς, μέσα μας. Εμείς οι γυναίκες πρέπει ν’ απαλλαγούμε από ψευτοδιλήμματα του τύπου “καριέρα ή οικογένεια”. Να ξεφύγουμε από τους παραδοσιακούς ρόλους που θέλουν τη γυναίκα, έτσι ή αλλιώς…

»Ποιος κατανέμει τους ρόλους; Εμένα με ρώτησε; Ποιος είπε ότι μια μητέρα δεν μπορεί να κατακτήσει τα όνειρά της για επαγγελματική πορεία; Ποιος είπε ότι ο ρόλος της γυναίκας είναι στην κουζίνα; Εμένα με ρώτησε; Πιστεύω ότι για την εξάλειψη των στερεοτύπων δεν αρκεί η συλλογική προσπάθεια, πρέπει να γίνει και ατομική προσπάθεια. Ο καθένας από εμάς, και ειδικά οι γυναίκες, πρέπει ν’ απαλλαγούμε, πρώτα, από τα δικά μας στερεότυπα, αποτέλεσμα μιας προκατασκευασμένης αντίληψης, που εσφαλμένα και μοιρολατρικά περνά από γενιά σε γενιά».

Η βούληση του ελεύθερου ανθρώπου

Η Άννα Αριστοτέλους, στη δική της ομιλία, μοιράστηκε τις εμπειρίες της και τις προκλήσεις, όπως είπε, της θέσης της, ως Αναπληρώτρια Διευθύντρια Κεντρικών Φυλακών. «Πιστεύω ότι κάθε γυναίκα είναι ικανή να έχει θέση ευθύνης και ν’ ασχολείται με επαγγέλματα που ορίζονται από κάποιους ως αντρικά», είπε μεταξύ άλλων και συνέχισε:

«Ωστόσο, για να γίνει αυτό, χωρίς να πρέπει να καταβάλει διπλάσια ή τριπλάσια προσπάθεια από έναν άντρα, θα πρέπει όλοι και όλες να ξεπεράσουμε την αντίληψη ότι “είναι γυναίκα και δεν κάνει για τη δουλειά αυτή, που είναι αντρική υπόθεση”. Στη δική μου περίπτωση, μπορεί να σκέφτεστε ότι μια τέτοια υπηρεσία, όπως η θέση του Διευθυντή των Φυλακών, κυριαρχείται από το αντρικό φύλο και ότι δεν θα μπορούσε μια γυναίκα ν’ αντεπεξέλθει και ακόμα περισσότερο, να πετύχει σε αυτήν.

» Είναι πολύ σημαντικό, ο κόσμος ν’ αντιλαμβάνεται πάντα ότι οι γυναίκες έχουν τα προσόντα που χρειάζεται η θέση που διεκδικούν και ότι οι γυναίκες σε υψηλές θέσεις, είναι πολύ καλές σε αυτό που κάνουν. Γενικά οι γυναίκες έχουν περισσότερη κατανόηση και καλύτερο συντονισμό με τους συναδέλφους τους και με το κοινό που εξυπηρετούν. Επίσης είναι περισσότερο συνεργάσιμες και λιγότερο ανταγωνιστικές. Γνωρίζουμε ότι οι γυναίκες δεν ενδιαφέρονται τόσο για τα χρήματα, ή για τη δόξα, αλλά θέλουν να είναι καλές σε αυτό που κάνουν.

» Δεν νομίζω ότι είναι μύθος, ότι οι γυναίκες μπορούν να έχουν μια επιτυχημένη καριέρα και μια οικογένεια, αλλά γι’ αυτό απαιτείται συμβιβασμός, επικοινωνιακές δεξιότητες, ενέργεια, απίστευτα αποθέματα υπομονής, διαπραγματευτικές ικανότητες και δεξιότητες. Δεν περιμένω ότι, βγαίνοντας από αυτήν την αίθουσα, θα θέλατε όλες να εργαστείτε στις Φυλακές, αλλά πρέπει να σκεφτείτε σε τι είστε καλές και να τολμήσετε να διεκδικήσετε με αυτοπεποίθηση, όποια εργασία σάς ευχαριστεί.

»Η σύγχρονη γυναίκα έχει επίγνωση της ευθύνης, συναίσθηση του καθήκοντος και προσήλωση στους στόχους της σε όλους τους τομείς της ζωής της και ειδικότερα ως εργαζόμενη και ως μητέρα. Εξάλλου, η βούληση του ψυχικά ελεύθερου ανθρώπου, υψώνεται πάνω από τα στερεότυπα».

Ανοίγοντας πόρτες στην πρώτη κατηγορία

«Το γεγονός ότι με περιλάβατε στην ομάδα γυναικών που ξεχωρίζουν, με την ιδιότητά μου ως Διεθνούς βοηθού ποδοσφαίρου, είναι κολακευτικό για μένα, αλλά και αφορμή σοβαρού προβληματισμού», είπε αρχίζοντας την ομιλία της η διαιτητής Αγγέλα Κυριάκου και συνέχισε:

«Σημαίνει ότι αυτά που θεωρούνται αυτονόητα σε άλλες χώρες, για μας είναι ακόμα αντικείμενα θαυμασμού. Σημαίνει πως έχουμε ακόμα μακρύ δρόμο να διανύσουμε, μέχρι ν’ αλλάξουν τα στερεότυπα της κυπριακής κοινωνίας. Είχα την τύχη ν’ ασχοληθώ από νεαρή ηλικία, με τον ομαδικό αθλητισμό. Ξεκίνησα ως καλαθοσφαιρίστρια και συνέχισα παίζοντας ποδόσφαιρο στη γυναικεία ομάδα της Λευκοθέας, σε μια εποχή που το γυναικείο ποδόσφαιρο, δυστυχώς μέχρι και σήμερα, αγωνίζεται να καταξιωθεί και να μη θεωρείται υποδεέστερη ενασχόληση.

»Μετά από ένα ταξίδι της ομάδας μου στο εξωτερικό, όπου παρατήρησα με έκπληξη ότι τον αγώνα διαιτήτευαν γυναίκες, ζήτησα και γράφτηκα στη Σχολή Διαιτητών μόλις επέστρεψα στην Κύπρο, για να παρακολουθήσω σχετικά μαθήματα - το 2004. Σίγουρα ο δρόμος μου ως διαιτητής για την πρώτη κατηγορία ανδρών, δεν ήταν στρωμένος με ροδοπέταλα, ούτε και η καταξίωσή μου ως διεθνούς βοηθού, ήταν εύκολη. Η καριέρα μου ξεκίνησε από μικρές κατηγορίες των παίδων, των νέων και στη συνέχεια, στην τέταρτη κατηγορία ανδρών.

»Ανέβηκα, θα έλεγα, σε σύντομο χρονικό διάστημα, στην τρίτη και, στη συνέχεια, στη δεύτερη κατηγορία. Στο μεταξύ, είχα ορισθεί από το 2008, ως διεθνής βοηθός διαιτητής, για παιγνίδια γυναικείων ομάδων. Η αναγνώριση της προσπάθειας και ο ορισμός μου ως διεθνούς, ήταν σίγουρα μια μεγάλη κατάκτηση, όμως παρέμενε ακόμα ανεκπλήρωτο το όνειρο συμμετοχής στην πρώτη κατηγορία ανδρών του κυπριακού πρωταθλήματος. Το 2010 μού δόθηκε η ευκαιρία να πραγματοποιήσω κι αυτό το όνειρο.

»Μου δόθηκαν, θα έλεγα, με επιφύλαξη κάποια παιγνίδια και περίμεναν να δουν αν θα ανταποκριθώ στις αυξημένες απαιτήσεις. Περίμεναν, επίσης, να διαπιστώσουν τις αντιδράσεις του κόσμου και των σωματείων, στον ορισμό μιας γυναίκας βοηθού, στην ιδιαίτερα ανταγωνιστική πρώτη κατηγορία. Ευτυχώς όλα πήγαν καλά και με αυτόν τον τρόπο, έγινα η πρώτη γυναίκα διαιτητής στην Κύπρο που έπαιξα κι εξακολουθώ να παίζω, στην πρώτη κατηγορία. Μπορεί, ως προς την επάρκειά μου, να μην είχα ποτέ αμφιβολία, ωστόσο δεν παύει να είναι μια δύσκολη προσπάθεια.

»Δεν μπορώ να πω ότι εξέλιπαν οι υπόγειες αμφισβητήσεις -ακόμα και από συναδέλφους μου- και οι υποτιμητικές φωνές στην κερκίδα, όμως στη συντριπτική του πλειοψηφία, ο κόσμος με αγκάλιασε με αγάπη κι εμπιστοσύνη κι αυτό έχει σημασία. Αυτήν τη στιγμή υπάρχουν συνολικά 15 κορίτσια, που διαιτητεύουν αγώνες σε μικρότερες κατηγορίες κι αυτή είναι σίγουρα μια ελπιδοφόρα κατάσταση. Ο στόχος έχει επιτευχθεί και είμαι περήφανη που είμαι αυτή που άνοιξε τις πόρτες για τη συμμετοχή των γυναικών και στη μεγάλη κατηγορία των ανδρών.

»Με ιδιαίτερα σκληρή και σχεδόν καθημερινή προπόνηση, διάβασμα και διαρκή ενημέρωση, κατάφερα να περιληφθώ στον κατάλογο των ανδρών συναδέλφων μου, για διεθνείς αγώνες στο εξωτερικό. Όταν μου έγινε η πρόταση να παραστώ και να μεταφέρω τις εμπειρίες μου στην εκδήλωση, σας ομολογώ ότι ήμουν ιδιαίτερα επιφυλακτική, γιατί δεν αρέσκομαι να μιλώ για τον εαυτό μου.

»Έκρινα όμως πως έχω υποχρέωση, αφού κρίνομαι καταξιωμένη στον τομέα μου, να μοιραστώ τις εμπειρίες μου με τον κόσμο και κυρίως με τις νέες κοπέλες που είναι στη διαιτησία, ή σε οποιοδήποτε άλλο τομέα του αθλητισμού και της ζωής και αγωνίζονται να επιβιώσουν και να ξεχωρίσουν, μέσα σε ένα πλέγμα στερεοτύπων και προκαταλήψεων, καθόλου θετικών και υποβοηθητικών για τη γυναίκα. Το ισχυρό μήνυμα είναι ότι από τη στιγμή που εμείς οι ίδιες θέλουμε να πετύχουμε κάποιο στόχο, πρέπει να πιστέψουμε ότι μπορούμε, όποιες και να είναι οι δυσκολίες και θα το πετύχουμε με σκληρή δουλειά και προσπάθεια».

Χειραφετημένη και… γεμάτη ενοχές

«Γεια σας, είμαι η Σίλια Χατζηχριστοδούλου και είμαι η γενική Διευθύντρια της εταιρείας GrantXpert Consulting Ltd». Από το σχολείο, προοριζόμουν για λογιστής. Τελειώνοντας το σχολείο, πήγα Πανεπιστήμιο. Μετά τις σπουδές μου, αρχικά εργάστηκα ως καθηγήτρια σχολείου και στη συνέχεια μέχρι και σήμερα, είμαι ερευνήτρια και υπεύθυνη Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, στην δική μου εταιρεία. Πάντα ήθελα να δημιουργήσω δική μου εταιρεία, στην οποία να είμαι υπεύθυνη, να έχω flexibility, challenge και βασικά να δημιουργήσω κάτι από την αρχή, σαν ένα δικό μου παιδί. Δεν σκέφτηκα ποτέ ότι είναι ασυνήθιστο για τα κυπριακά δεδομένα, ούτε ότι κάποιοι θα με έβλεπαν με δυσπιστία.

»Έχοντας αυτοπεποίθηση, φτάσαμε σήμερα, σαν εταιρεία, να έχουμε εξασφαλίσει πέραν των 6.5 εκ. ευρώ από επιχορηγήσεις, τόσο για την εταιρεία μας, όσον και για πελάτες μας. Συνεργαστήκαμε με όλα τα πανεπιστήμια και σημαντικά ερευνητικά κέντρα της Κύπρου, έχουμε επιτυχή ολοκλήρωση κυβερνητικών έργων, είμαστε αξιολογητές σε προγράμματα. Η πίστη στον εαυτό μου, δεν με άφησε να δω τη Σίλια μειονεκτικά ή με στερεότυπα.

»Είναι πολλές οι δυσκολίες, για να καταλάβει ο περίγυρός μου τους λόγους που εργάζομαι τόσο σκληρά, τόσες πολλές ώρες, που θυσιάζω τον ελεύθερο μου χρόνο και την ξεκούραση, για να γράφω συνέχεια αιτήσεις! Ακόμα και οι γονείς μου και ο άντρας μου, δυσκολεύτηκαν και πολλές φορές ακόμα δυσκολεύονται, να καταλάβουν τα κίνητρα και τις φιλοδοξίες μου. Σε ό,τι αφορά το θέμα των στερεοτύπων ως προς το επάγγελμα, το φορτίο στις γυναίκες είναι πολύ άδικο, ενόψει των προτεραιοτήτων που θέτει ο περίγυρός μας και που είναι οι δουλειές του σπιτιού και το μεγάλωμα των μωρών!

»Η Κύπρια γυναίκα σήμερα, παρότι χειραφετημένη, είναι γεμάτη ενοχές, νιώθει σε όλους τους τομείς ανεπαρκής και ενώ οι άντρες ανεβαίνουν στην ιεραρχία, η γυναίκα πολλές φορές μένει στο σπίτι, μετά τον ερχομό των παιδιών. Η Κύπρια γυναίκα έχει το επιχειρηματικό δαιμόνιο, αλλά διστάζει κι αυτό το βλέπω καθημερινά, με τις νέες γυναίκες, που θέλουν να κάνουν τις δικές τους εταιρείες. Πόσες κοπέλες ξέρετε στην Κύπρο, που είναι μηχανολόγοι ή προγραμματίστριες;

»Σας προκαλώ να κοιτάξετε αγγελίες για θέσεις εργασίας σε αυτές τις δουλειές και θα δείτε πόσο gender biased είναι! Τι πρέπει κάνουμε; Πρέπει να μάθουμε τα αγόρια μας από μικρά, να συνεργάζονται αρμονικά με τα κορίτσια και ν’ αναζητούν το γυναικείο μυαλό, όταν έχουν να λύσουν ένα πρόβλημα, ή να δημιουργήσουν κάτι καινούριο. Πρέπει να αλλάξουν τα ισχύοντα πρότυπα της “τελειότητας” σε ό,τι αφορά την εμφάνιση, τη δουλειά, την οικογένεια, την κοινωνική ζωή, το life style, τα role models και να πάψουν να μεγαλώνουν τα παιδιά οι γιαγιάδες και οι οικιακές βοηθοί».