ΕΝΑ ΦΙΛΟΔΟΞΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΗΣ ΕΠ. ΔΙΟΙΚΗΣΕΩΣ, ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΠΟΥ ΖΟΥΝ ΚΑΙ ΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΔΕΡΥΝΕΙΑΣ

Στόχος, η δημιουργία συμμαχίας υπηρεσιών και άλλων φορέων, για πρόληψη της εμπορίας προσώπων και της εργασιακής εκμετάλλευσης, ενώ η Δερύνεια αποτελεί μοντέλο και καλό παράδειγμα φιλοξενίας και ομαλής συμβίωσης με αλλοδαπούς

Μορφές εργασιακής εκμετάλλευσης, είναι η κατακράτηση μισθών, υπερβολικές ώρες και μέρες εργασίας, απλήρωτες άδειες, σκληρές συνθήκες εργασίας και ακατάλληλες συνθήκες διαμονής, ελλιπής πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες όπως η υγεία, αδήλωτα εργατικά ατυχήματα, άσκηση βίας, σεξουαλική παρενόχληση και άλλες μορφές εξαναγκασμού

Σάρκα και οστά φαίνεται να παίρνει η φιλόδοξη και πρωτοποριακή επιδίωξη του Γραφείου της Επιτρόπου Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, για τη δημιουργία συμμαχίας υπηρεσιών και άλλων φορέων στον Δήμο Δερύνειας, για πρόληψη της εμπορίας προσώπων και της εργασιακής εκμετάλλευσης, καθώς και για ένταξη των μεταναστών που ζουν στην περιοχή, αφού η Δερύνεια είναι ένα καλό μοντέλο φιλοξενίας και ομαλής συμβίωσης ντόπιων και ξένων κατοίκων και μεταναστών.

Στην περιοχή ζουν, τα τελευταία χρόνια, πολλές οικογένειες εργατών από την Ευρώπη και από τρίτες χώρες, εποχιακών και μη, που απασχολούνται σε τομείς υψηλού κινδύνου ως προς το ενδεχόμενο εκμετάλλευσης ή και εμπορίας, όπως η γεωργία/κτηνοτροφία και οι τουριστικές επιχειρήσεις.

Το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη της δράσης αυτής έγινε την περασμένη Τρίτη (29.9.2015), με την πολύ επιτυχημένη συζήτηση που οργανώθηκε στο Δημαρχείο Δερύνειας με τη συμμετοχή της Επιτρόπου Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ελίζας Σαββίδου και των λειτουργών του Γραφείου της, Άριστου Τσιάρτα και Θέκλας Δημητριάδου, του Δημάρχου Δερύνειας Άντρου Καραγιάννη και εκπροσώπων μεταναστών ενταγμένων στην τοπική κοινωνία, δημόσιων φορέων όπως της Αστυνομίας και των Υπουργείων Εργασίας και Γεωργίας και συνδικαλιστικών οργανώσεων.

Καταστολή και έγκαιρος εντοπισμός

Σύμφωνα με την πρόταση που η Επίτροπος Ελίζα Σαββίδου μετέφερε στο Δημαρχείο Δερύνειας, η επιδιωκόμενη συμμαχία κατά της εκμετάλλευσης και υπέρ της ένταξης μεταναστών, «θα μπορεί να ενεργήσει τόσο σε επίπεδο καταστολής, όσο και σε επίπεδο πρόληψης, αφού θα αποσκοπεί στον έγκαιρο εντοπισμό των περιπτώσεων εμπορίας ή/και εργασιακής εκμετάλλευσης, στη μείωση του εξαιρετικά χαμηλού ποσοστού αναφοράς καταγγελιών τέτοιων περιστατικών (underreporting), στην άμβλυνση των σοβαρών συνεπειών που υφίστανται τα θύματα, και στην επιτυχή δίωξη ή επιβολή κυρώσεων στους εργοδότες που εφαρμόζουν πρακτικές εκμετάλλευσης».

Επεσήμανε ότι «ανάμεσα σε άλλους παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο της εργασιακής εκμετάλλευσης στην Κύπρο, είναι η απόλυτη διασύνδεση των αδειών παραμονής των υπηκόων τρίτων χωρών, με την εργασία τους σε συγκεκριμένο εργοδότη, η αδυναμία επιθεωρήσεων στους χώρους εργασίας των οικιακών εργατριών, η απουσία συλλογικών συμβάσεων στους τομείς της γεωργίας/κτηνοτροφίας και της οικιακής εργασίας, ο ελλιπής έλεγχος των ατζέντηδων, ο υπαρκτός φόβος της σύλληψης και απέλασης των μεταναστών που προβαίνουν σε καταγγελία, η ανεπάρκεια του συστήματος στήριξης των θυμάτων, η ελλιπής ευαισθητοποίηση των υπηρεσιών και οι πολύχρονες δικαστικές διαδικασίες».

Τόνισε ότι «η συμμαχία θα μπορεί να αναλάβει πρωτοβουλίες και να προωθήσει δράσεις που αποσκοπούν στην επιτυχή ένταξη των μεταναστευτικών κοινοτήτων στην ντόπια κοινότητα, εκπληρώνοντας έτσι τον στόχο-πρόκληση του κάθε φορέα τοπικής αυτοδιοίκησης, για κοινωνική συνοχή και για ισότιμη συμμετοχή των κατοίκων ολόκληρης της τοπικής κοινότητας στα κοινά και σε όσα τους αφορούν, χωρίς αποκλεισμούς και διακρίσεις, ιδιαίτερα με την τρέχουσα οικονομική κρίση, η οποία οξύνει την επιφυλακτικότητα και την ξενοφοβία».

Παρακολούθηση συνθηκών εργασίας

Η Επίτροπος Διοικήσεως εισηγήθηκε να περιληφθούν στη συμμαχία η Αστυνομία, το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, το Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων, οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας και οι Ιατρικές Υπηρεσίες, όπως και συνδικαλιστικές οργανώσεις, οργανώσεις εργοδοτών και εκπρόσωποι των εργατών της περιοχής, με τον ρόλο συντονισμού να αναλαμβάνει ο Δήμος Δερύνειας.

Τόνισε ότι «για σκοπούς αναχαίτισης των κινδύνων που παρουσιάζονται για εκμετάλλευση των εργαζομένων στην Κύπρο, θα πρέπει να ληφθούν αποφασιστικά μέτρα για παρακολούθηση των συνθηκών εργασίας, ιδίως στους χώρους αυξημένου κινδύνου (οικιακή εργασία, γεωργία/κτηνοτροφία, εποχιακή εργασία), με πρώτιστο γνώμονα την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας. Έμφαση θα πρέπει, επίσης, να δοθεί στην πρόληψη της εκμετάλλευσης και στη ριζική αλλαγή της κουλτούρας ανοχής της εκμετάλλευσης».

«Τους νιώθουμε δικούς μας ανθρώπους»

«Ο Δήμος και οι δημότες της Δερύνειας, με τη φιλοξενία και την καλοσύνη μας, βοηθήσαμε να ενταχθούν στην κοινωνία της Δερύνειας και τους νιώθουμε δικούς μας ανθρώπους, πολλούς Άγγλους ή αγγλόφωνους που ζουν και δραστηριοποιούνται στη Δερύνεια, Ευρωπαίους υπηκόους που δουλεύουν στην τουριστική βιομηχανία στον Πρωταρά και την Αγία Νάπα, αλλά επιλέγουν να κατοικούν στη Δερύνεια και να στέλνουν τα παιδιά τους στα δημόσια σχολεία μας», ανέφερε ο δήμαρχος Άντρος Καραγιάννης.

Πρόσθεσε ότι «οι άνθρωποι αυτοί θέλουν να ενταχθούν στην κοινωνία μας, συμμετέχουν στις πολιτιστικές εκδηλώσεις του Δήμου, δεν απομονώνονται, δεν περιορίζονται να συχνάζουν στα εστιατόρια και τις μπιραρίες όπου συχνάζουν οι άλλοι συμπατριώτες τους, αλλά συνευρίσκονται με τους ντόπιους κι αυτό μας χαροποιεί. Δεχόμαστε ότι υπάρχουν αδυναμίες σε ό,τι αφορά τους εργάτες στη γεωργία/κτηνοτροφία και τις οικιακές βοηθούς, που λόγω της εργασίας τους, μακριά από τον πυρήνα της Δερύνειας, ίσως είναι λίγο απομονωμένοι.

»Πρέπει να εργαστούμε περισσότερο στα θέματα των εργατών αυτών και των οικιακών βοηθών και θέλουμε τη συνεισφορά των εργοδοτών, για να δρομολογήσουμε προγράμματα που να απευθύνονται κυρίως στους Αφρικανούς και Ασιάτες εργάτες. Είμαστε πρόθυμοι να βελτιωθούμε σε ό,τι αφορά τις αδυναμίες αυτές. Εμείς, ως Δήμος Δερύνειας, είμαστε ανοικτοί για να φιλοξενήσουμε πιο πολλούς μετανάστες και να βοηθήσουμε στην ένταξή τους στην κοινωνία της Δερύνειας και της Κύπρου γενικότερα, γιατί μόνο πλεονεκτήματα μπορούμε να έχουμε από αυτό».

Οργανωμένα κυκλώματα στην Κύπρο

Σε μια ενδιαφέρουσα παρέμβασή της η Υπαστυνόμος Ρίτα Σούπερμαν, επικεφαλής του Γραφείου Καταπολέμησης Εμπορίας Προσώπων της Αστυνομίας, στο οποίο, όπως είπε, δόθηκε περισσότερο προσωπικό και έχουν επικεντρωθεί όλες οι αστυνομικές ενέργειες με αρμοδιότητα τη διερεύνηση των υποθέσεων εμπορίας σε παγκύπρια βάση, αποκάλυψε ότι «τα τελευταία χρόνια στην Κύπρο δρουν όλο και περισσότερα οργανωμένα κυκλώματα εμπορίας ανθρώπων.

Υπάρχουν μικρές ομάδες που διακινούν πρόσωπα, αλλά αντιμετωπίζουμε πλέον και οργανωμένες ομάδες με δράση που αρχίζει από το εξωτερικό και εκτείνεται με εκμετάλλευση προσώπων, στη χώρα μας. Αρχικά, οι διακινητές στρατολογούν ευάλωτα άτομα, αφού τους δώσουν ψεύτικες υποσχέσεις, είτε για εργασία είτε για άλλο λόγο και τους μεταφέρουν στον χώρο της εκμετάλλευσης στην ίδια χώρα, ή στο εξωτερικό. Σήμερα στην Κύπρο οι υποθέσεις εμπορίας προσώπων για εργασιακή εκμετάλλευση τείνουν να είναι περισσότερες από τις υποθέσεις εμπορίας προσώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση.

Έχουμε καταχωρίσει στο Κακουργιοδικείο δύο σοβαρές υποθέσεις εμπορίας προσώπων για εργασιακή εκμετάλλευση - στην πρώτη είναι κατηγορούμενοι 11 άτομα και στη δεύτερη 6, με αντίστοιχο αριθμό θυμάτων. Φαίνεται ότι ο συνδυασμός των διαδικασιών στην Κύπρο και της ζήτησης που υπάρχει για κάποιες μορφές "εξυπηρέτησης”, ανοίγει τον δρόμο προς την εμπορία. Τι εννοώ; Υπάρχει ζήτηση για φτηνό εργατικό δυναμικό, οπότε είναι εύκολο για κάποιον να στρατολογήσει π.χ. Ινδούς στην Ινδία με ψεύτικες υποσχέσεις, ότι θα έρθουν στην Κύπρο να δουλέψουν για πολύ καλούς μισθούς των 800-1000 ευρώ.

Ο διακινητής ζητά π.χ. 10 χιλιάδες ευρώ για να τους μεταφέρει στην Κύπρο, το θύμα βρίσκει και του δίνει τα χρήματα και έρχεται στην Κύπρο. Δεν ξέρει, όμως, ότι αν δεν του αρέσει η δουλειά, ή αν δεν είναι ευχαριστημένος ο εργοδότης του, μπορεί να τον διώξει ή να τον στείλει πίσω στη χώρα του. Κάποτε δεν υπάρχει ούτε εργοδότης! Οπότε ο αλλοδαπός, καθίσταται ευάλωτος, παράνομος και θύμα εμπορίας. Οι μεσάζοντες, δηλαδή κάποια ιδιωτικά γραφεία εξευρέσεως εργασίας, συνεργάζονται με μεσάζοντες ομοεθνείς των θυμάτων που στρατολογούν τα θύματα και παίρνουν πολλά χρήματα από το θύμα της εκμετάλλευσης.

Η άλλη μορφή εκμετάλλευσης, αφορά θύματα που έρχονται στην Κύπρο και “γράφονται” πάνω σε εργοδότες που δεν γνωρίζουν καν ότι στο όνομά τους υπάρχουν “γραμμένοι” υπάλληλοι! Όλοι αυτοί οι άνθρωποι είναι θύματα εμπορίας, αλλά η Αστυνομία (ΥΑΜ) τούς θεωρεί παράνομους μετανάστες, όταν τους εντοπίσει. Πρέπει, λοιπόν, να τους δίνουμε την ευκαιρία να μας πουν γιατί είναι παράνομοι και ποιος τους έκανε παράνομους».

Σεξ την ώρα της δουλειάς…

Η Ρίτα Σούπερμαν αποκάλυψε ακόμα ότι το Γραφείο της αναγνώρισε αρκετά θύματα εμπορίας στην περιοχή Κοκκινοχωριών, όπου πολλοί αλλοδαποί απασχολούνται στον τομέα της γεωργίας. Αναφέρθηκε στην περίπτωση νεαρής κοπέλας, που, όπως είπε, «μπορεί να εμπίπτει και στη σφαίρα της εργασιακής εκμετάλλευσης. Ήταν εργάτρια σε χωράφια στην περιοχή της ελεύθερης Αμμοχώστου και είχε σεξουαλικές σχέσεις με τον εργοδότη της.

Μιλώντας μαζί της, φάνηκε ότι κατά κάποιο τρόπο θεωρούσε ότι αυτό έπρεπε να γίνει... Έλεγε “εγώ ήμουν τυχερή, γιατί ο εργοδότης μου έκανε μπάνιο και ερχόταν το βράδυ και με έβρισκε. Οι εργοδότες των άλλων κοπέλων στα γειτονικά χωράφια, είχαν σεξουαλικές επαφές μαζί τους, κατά την ώρα της εργασίας”(!). Δεν θέλουμε να κάνουμε γενικεύσεις και να τα βάζουμε όλα στο ίδιο καζάνι, αλλά υπάρχει μια κατάσταση που φαίνεται να είναι ανεξέλεγκτη από τις Αρχές και δεν την αγγίζουμε.

Δεν υπάρχει ο κατάλληλος έλεγχος από όλες τις Αρχές, στις περιπτώσεις εμπορίας προσώπων εργατών, κατά πόσο είναι νόμιμοι ή παράνομοι κ.λπ. Γι’ αυτό χρειάζεται συνεργασία του Τμήματος Εργασίας ή Εργασιακών Σχέσεων, της Αστυνομίας, της Υπηρεσίας Αλλοδαπών και Μετανάστευσης και των τοπικών Αρχών. Πρέπει να εξειδικευτούν άτομα που μπορούν ν’ αναγνωρίσουν εκ πρώτης όψεως πιθανά θύματα εμπορίας προσώπων, για να είμαστε σίγουροι ότι δεν θα αναγκαζόμαστε να τρέχουμε πίσω από καταστάσεις, που δεν μπορούμε να διορθώσουμε. Τα θύματα είναι ανθρώπινες υπάρξεις, που έρχονται στη χώρα μας για μια καλύτερη ζωή. Δεν είναι εγκληματίες, οφείλουμε να τους προστατεύσουμε, να τους εξηγήσουμε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, μέσα σε ένα σωστό νομοθετικό και θεσμικό πλαίσιο».

Παράπονα και καταγγελίες εργαζομένων

Ρίτα Χατζηκωνσταντίνου, Επιθεωρήτρια στο Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων των επαρχιών Λάρνακας-Αμμοχώστου: «Μέσα στις αρμοδιότητές μας είναι η παραλαβή και διερεύνηση παραπόνων εργαζομένων, αλλοδαπών ή κοινοτικών. Τα κυριότερα παράπονα υποβάλλονται από αλλοδαπούς τρίτων χωρών και από κοινοτικούς. Των κοινοτικών, αφορούν κυρίως μη καταβολή και κατακράτηση μισθών, τερματισμό απασχόλησης και μείωση των ωρών εργασίας.

Τα παράπονα των αλλοδαπών από τρίτες χώρες αφορούν πολλές ώρες εργασίας, μη παροχή της εβδομαδιαίας ημεραργίας, κατακράτηση προσωπικών εγγράφων, προβλήματα διαμονής, διατροφής και συμπεριφοράς του εργοδότη. Ενδεικτικά για το 2015 έχουν υποβληθεί στο Τμήμα μας, 16 παράπονα από αλλοδαπούς εργαζόμενους στη γεωργία/κτηνοτροφία και από οικιακούς βοηθούς. Το 2014 υπήρξαν συνολικά 12 παράπονα για διερεύνηση.

Από Ευρωπαίους εργαζόμενους, για το 2015, μέχρι στιγμής υποβλήθηκαν 76 παράπονα. Ανάμεσα στους Ευρωπαίους, οι οποίοι είναι αρκετά καλά ενημερωμένοι για την εργασιακή νομοθεσία, περιλαμβάνονται και εργαζόμενοι στην τουριστική βιομηχανία στη Λάρνακα-ελεύθερη Αμμόχωστο και τα παράπονά τους αφορούν τερματισμό της απασχόλησής τους, μη καταβολή μισθού μετά τον τερματισμό της εργασίας τους, ή περικοπή μισθού χωρίς τη συγκατάθεση του υπαλλήλου, ή καθυστέρηση στην καταβολή των δεδουλευμένων ή μη καταβολή ωφελημάτων για ετήσια άδεια, ή μείωση ωρών εργασίας (σε αντίθεση με εργαζόμενους τρίτων χωρών όπου καταγγέλλεται επιμήκυνση του ωραρίου εργασίας, πέραν του επιτρεπόμενου εβδομαδιαίου ωραρίου)».

Στο σημείο αυτό, ο Άριστος Τσιάρτας σχολίασε ότι «οι Ευρωπαίοι πολίτες κάνουν περισσότερες καταγγελίες, γιατί νιώθουν ένα πιο έντονο προστατευτικό πλαίσιο και γνωρίζουν ότι αν καταγγείλουν, δεν θα απελαθούν, ενώ ένας πολίτης τρίτης χώρας, φοβάται ότι πιθανόν να εξαναγκαστεί να φύγει από τη χώρα». Πρόσθεσε ότι «ο κίνδυνος εκμετάλλευσης των μεταναστών εργαζομένων είναι υπαρκτός, δεδομένων των αδυναμιών και των ελλείψεων του πλαισίου καταπολέμησης της εκμετάλλευσης και της εμπορίας.

Ο κίνδυνος μεγιστοποιείται από τη σιωπή, την αδράνεια και την ατιμωρησία». Να σημειώσουμε τη σύντομη παρέμβαση του Ανδρέα Ζαχαρίου, προσφάτως αφυπηρετήσαντος επαρχιακού γραμματέα της συντεχνίας ξενοδοχοϋπαλλήλων ΠΕΟ στην ελεύθερη Αμμόχωστο, ο οποίος παρατήρησε ότι «υπάρχει άγρια εκμετάλλευση στην ξενοδοχειακή βιομηχανία, με παραβίαση εργασιακών συμβάσεων, από τους εργοδότες».

Ο περήφανος Άγγλος… Δερυνειώτης

«Είμαι περήφανος που διαμένω στη Δερύνεια και περήφανος που είμαι Δερυνειώτης», ανέφερε στους παρευρισκομένους με τα σπασμένα ελληνικά του, ο Άγγλος συνταξιούχος Alan Norman, που, όπως είπε, έβαλε την Κύπρο στην καρδιά του από την πρώτη φορά που την επισκέφθηκε πριν από 35 χρόνια, μαζί με τη σύζυγό του. Το ζευγάρι, έκτισαν το σπίτι τους στη Δερύνεια κι έγιναν μόνιμοι κάτοικοί της, πριν από 18 χρόνια.

«Μόλις επέστρεψα από το Λονδίνο, όπου προσπάθησα να πουλήσω το σπίτι που έχουμε εκεί», είπε ο… Δερυνειώτης Άγγλος. «Το σπίτι μου είναι πια εδώ στην Κύπρο, γιατί εσείς με καλωσορίσατε και γιατί ήρθα και σας βρήκα… και πρέπει να σας βρουν και οι άλλοι ξένοι, που θέλουν να ζήσουν σε αυτόν τον ωραίο τόπο. Δεν πρέπει να κάνουν παρέα μόνο μεταξύ τους, αλλά να έρθουν να σας γνωρίσουν και να αναμειχθούν μαζί σας, όπως έκανα εγώ». Ο Alan Norman είναι μέλος της δημοτικής χορωδίας Δερύνειας και «τραγουδά εξαιρετικά καλά ελληνικά, παρόλο που τα μιλά λιγότερο καλά», σύμφωνα με τον δήμαρχο Δερύνειας.

Είναι επίσης ο φωτογράφος της Αναγέννησης Δερύνειας και διατηρεί το αρχείο των παλαιμάχων ποδοσφαιριστών της ομάδας. Κάθε Κυριακή, εκκλησιάζεται με άλλους Αγγλικανούς της περιοχής, στην Αγγλικανική εκκλησία, που έχει έδρα της τη Δερύνεια, όπως ανέφερε ο Άντρος Καραγιάννης, αφού της παραχωρήθηκε για θρησκευτική χρήση η εκκλησία του Αγίου Φανουρίου στο δημοτικό κοιμητήριο Δερύνειας.

Καλύτερα από του Alan Norman, είναι τα ελληνικά του πατέρα Στανισλάβ, 30χρονου Βούλγαρου ιερέα στη Δερύνεια, που πήρε τον λόγο και ευχαρίστησε τον Δήμο Δερύνειας και τον Μητροπολίτη Αμμοχώστου, για τη φιλοξενία και την παραχώρηση ενός μικρού παρεκκλησίου, όπου τελεί τη λειτουργία για τους Βούλγαρους της περιοχής. «Όταν ο άνθρωπος προσεύχεται σε άλλη γλώσσα γεμίζει ο νους, αλλά όταν προσεύχεται στη γλώσσα του, γεμίζει και ο νους και η καρδιά του», παρατήρησε ο Στανισλάβ. Είπε ότι ο ίδιος και η οικογένειά του νιώθουν τη Δερύνεια δεύτερη πατρίδα τους και ότι τα παιδιά του εντάχθηκαν εύκολα στο σχολείο, αφού δεν γνώρισαν ούτε ρατσισμό, ούτε ξενοφοβία».