ΟΙ ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΚΑΤΑΔΡΟΜΕΙΣ ΠΟΥ ΟΛΟΙ ΓΝΩΡΙΖΑΝ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΝ

Όλοι γνώριζαν για 41 χρόνια πως 15 Ελλαδίτες καταδρομείς είχαν «σκεπασθεί» μαζί με το μεταγωγικό για να χαθούν τα ίχνη της ελληνικής προσπάθειας για ενίσχυση στον πρώτο γύρο της τουρκικής εισβολής, κανείς όμως δεν μιλούσε...

Ακόμα κι αν δεχθούμε την απάντηση ότι τότε, το καλοκαίρι του 1974, δεν ήταν επιθυμητό να γίνει γνωστό ότι η Ελλάδα έστειλε στην Κύπρο βοήθεια για αντιμετώπιση της τουρκικής εισβολής, γι’ αυτό θάφτηκε το «Νοράτλας» και οι καταδρομείς, η ερώτηση παραμένει: Γιατί δεν έγινε εκταφή αργότερα, για να αναγνωρισθούν τα οστά και να ταφούν κανονικά;

«Κατά το έτος 1974, είχα δικό μου εκσκαφέα. Όταν έγινε η εισβολή, με έκαμαν επίταξη με τον δικό μου εκσκαφέα. Την τρίτη ημέρα της εισβολής, τον Ιούλιο του 1974, με κάλεσαν στην Αστυνομία και πήγα με τον εκσκαφέα μου. Εκεί στην Αστυνομία Δευτεράς είχε και έναν Ελλαδίτη αξιωματικό και με διέταξε να πάω στο κέντρο Μακεδονίτισσα...»

Όλοι ήξεραν: Η κυπριακή Πολιτεία, η Εθνική Φρουρά, οι εκάστοτε προϊστάμενοι της Επιτροπής για την ανεύρεση των αγνοουμένων, ακόμα και οι ίδιοι οι συγγενείς: Τις ημέρες του πρώτου γύρου της τουρκικής εισβολής, τον Ιούλιο του 1974, στην περιοχή όπου σήμερα βρίσκεται ο Τύμβος της Μακεδονίτισσας, είχε ταφεί ένα ελληνικό μεταγωγικό αεροσκάφος «Νοράτλας», το οποίο κατερρίφθη από φίλια πυρά. Στο εσωτερικό του αεροσκάφους, που τάφηκε πρόχειρα την επομένη της κατάρριψής του, βρίσκονταν 29 καταδρομείς και τέσσερις αεροπόροι, όλοι νεκροί. Το «Νοράτλας» μαζί με άλλα 11 μεταγωγικά μετέφερε στην Κύπρο ενισχύσεις για την αντιμετώπιση του Αττίλα. Ένα άλλο αεροσκάφος κτυπήθηκε επίσης από φίλια πυρά. Δεν κατερρίφθη, αλλά από τους πολυβολισμούς εναντίον του σκοτώθηκαν άλλοι δύο καταδρομείς.

«Είδα κι έθαψα νεκρούς στρατιώτες»

«Έξω από το αεροπλάνο θυμούμαι ότι είδα οκτώ στρατιώτες που ήταν μισοκαμένοι. Αυτούς τους έβαλαν σε φορτηγό αυτοκίνητο και το φορτηγό έφυγε. Εγώ άνοιξα δυο λάκκους και έβαλα στον καθέναν από μια μηχανή. Στη συνέχεια άρχισα για να θάβω το αεροπλάνο, εκούντουν χώμα με τη χούφτα του εκσκαφέα μου για να κάμω πάγκο για να βγω πάνω στην καμπίνα του αεροπλάνου. Άμα βγήκα στην καμπίνα, την άνοιξα και μέσα είδα πέντε νεκρούς που ήταν κρουσμένοι και δεν αναγνωρίζονταν.

Εγώ τότε άρχισα και έβαζα χώμα για να σκεπαστεί το αεροπλάνο, να μην φαίνεται. Το χώμα άρχισα και το έβαλλα μέσα στην καμπίνα του αεροπλάνου. Οι πέντε νεκροί, που ήταν μέσα στην καμπίνα, σκεπάστηκαν που το χώμα. Τους νεκρούς δεν τους πιάσαμε, γιατί δεν μπορούσαμε όπως ήταν μέσα στην καμπίνα. Σαν έβαζα χώμα, σε μια στιγμή είδα στη χούφτα του τρακτέρ ακόμα έναν νεκρό και τον έβαλα μαζί με το χώμα μέσα στην καμπίνα του αεροπλάνου. Αφού σκέπασα με χώμα την ουρά του αεροπλάνου, πήγα στην μπροστινή πλευρά για να το σκεπάσω…». Η μαρτυρία αυτή, που δημοσιεύθηκε πριν από μερικές εβδομάδες, ανήκει στον Κώστα Σάββα Ποκεριζέ και δόθηκε στην Αστυνομία το 1999. Ο μάρτυρας ήταν ιδιοκτήτης και χειριστής του εκσκαφέα που έθαψε το «Νοράτλας» μετά από οδηγίες Ελλαδιτών αξιωματικών.

Ποιος έκανε τι, όλα αυτά τα χρόνια;

Ακόμα κι αν θεωρήσουμε ότι ο Κ. Σ. Ποκεριζές δεν μίλησε σε κανέναν από τον μαύρο Ιούλιο του 1974, για όσα έγιναν στην περιοχή όπου κατερρίφθη κι ετάφη το «Νοράτλας», το δεδομένο είναι ότι από την ημέρα που έδωσε επίσημη μαρτυρία στην Αστυνομία, το 1999, έχουν περάσει 16 χρόνια. Ποιος, έκανε τι, όλα αυτά τα χρόνια; Κανείς και τίποτε. Γιατί, όμως; Κανείς δεν απαντά.

Φωτίου: Πολλά τα αναπάντητα ερωτήματα

«Σίγουρα υπάρχουν πολλά αναπάντητα ερωτήματα», δήλωσε στην εφημερίδα μας ο Επίτροπος Προεδρίας για Ανθρωπιστικά Θέματα, Φώτης Φωτίου. «Υπάρχουν ερωτήματα, τα οποία οφείλουμε να απαντήσουμε. Έχουμε όχι μόνον πολιτική αλλά και ηθική υποχρέωση να το κάνουμε».

Ο κ. Φωτίου δεν θέλησε να επεκταθεί περισσότερο. Το μέγα ερώτημα εξακολουθεί να αιωρείται. Ποιοι και γιατί αποφάσισαν να μείνει θαμμένο ένα κοινό μυστικό 41 ολόκληρα χρόνια; Ακόμα κι αν δεχθούμε την απάντηση ότι τότε, το καλοκαίρι του 1974, δεν ήταν επιθυμητό να γίνει γνωστό ότι η Ελλάδα έστειλε στην Κύπρο βοήθεια για αντιμετώπιση της τουρκικής εισβολής, γι’ αυτό θάφτηκε το «Νοράτλας» και οι καταδρομείς, η ερώτηση παραμένει: Γιατί δεν έγινε εκταφή αργότερα, για να αναγνωρισθούν τα οστά και να ταφούν κανονικά;

«Κοιμούνται» πολλά εκρηκτικά

Φέτος το καλοκαίρι, και συγκεκριμένα στις 27 Ιουλίου, μετά από απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, άρχισαν οι ανασκαφές στον Τύμβο και βρέθηκαν οστά δεκαπέντε καταδρομέων. Βρέθηκαν, επίσης, απομεινάρια του «Νοράτλας» αλλά κι εκρηκτικά, όλμοι κ.ά. σε καλή κατάσταση. «Δεν έχουν καταστραφεί, απλώς "κοιμούνται"», μας ελέχθη αρμοδίως.

Γιατί τώρα;

Η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου αν και αιφνιδίασε, έγινε δεκτή με ανακούφιση. Είναι όμως ακόμα αναπάντητο το ερώτημα, «γιατί τώρα».

«Η ανασκαφή εντάσσεται στο πλαίσιο του προγράμματος εκταφών και αναγνώρισης λειψάνων της Κυπριακής Δημοκρατίας», είχε δηλώσει μετά την απόφαση του Υπουργικού, ο Φώτης Φωτίου.

«Πέρα από την ανθρωπιστική πτυχή», σημείωσε, «η Κυπριακή Δημοκρατία έχει και νομική υποχρέωση, διότι κάποιοι συγγενείς των πεσόντων έχουν ήδη απευθυνθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο εξέδωσε αυστηρές συστάσεις για να προχωρήσει η Κύπρος σε αυτήν την ανασκαφή. Επιπλέον, υπάρχει και πολιτική υποχρέωση, καθώς σχεδόν όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις έχουν κάνει παρεμβάσεις προς την Κυπριακή Δημοκρατία, ώστε να ξεκινήσει αυτή η ανασκαφή».

Αυτά για την ιστορία…

Σκάβουν ακόμα

Όπως μας ελέχθη, οι έρευνες για οστά δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί.

«Έχουμε να σκάψουμε σε άλλο ένα κομμάτι στον Τύμβο», μας είπε πηγή που δεν θέλησε να μιλήσει επώνυμα. «Πιστεύουμε ότι και σ' εκείνο το κομμάτι θα βρούμε οστά».

Τα κασελάκια με τα οστά και τα λάθη

Στο μεταξύ άρχισαν οι ταυτοποιήσεις, ενώ έγινε γνωστό ότι συγγενείς αγνοουμένων στην Ελλάδα παρέλαβαν από τις Αρχές της Κύπρου «κασελάκια» με οστά, τα οποία, όμως, δεν ανήκαν στους δικούς τους ανθρώπους, που χάθηκαν στην τουρκική εισβολή του 1974. Ήταν οστά άλλων παλληκαριών, επίσης αγνοουμένων. Πολύ πρόσφατα έγιναν ανταλλαγές, μια μάλιστα πριν από μερικούς μήνες. Τα οστά Ελληνοκύπριου εφέδρου τεθωρακισμένου, που σκοτώθηκε στην εισβολή, του Κωστή Μάμα, δόθηκαν σε οικογένεια Ελλαδίτη αγνοουμένου. Όταν διαπιστώθηκε το λάθος μετά από ένα σχεδόν χρόνο, ζητήθηκε κι έγινε ανταλλαγή. Η οικογένεια από την Ελλάδα ξέθαψε κι έστειλε στην οικογένεια του εφέδρου τεθωρακισμένου το κασελάκι με τα οστά που είχε παραλάβει. Τους στείλαμε πίσω άλλο κασελάκι, με τα οστά του δικού τους παιδιού…

Η άτρακτος και το μνημείο

Στα μέσα Αυγούστου είχε ανακοινωθεί ότι οι ανασκαφές έφεραν στο φως την άτρακτο και στη συνέχεια και άλλα κομμάτια του μοιραίου «Νοράτλας». Σιγά-σιγά, μέρα με τη μέρα, άρχισαν να εντοπίζονται και οστά.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της ανασκαφής, τα σώματα των καταδρομέων διαμελίστηκαν. Για τον λόγο αυτό, δεν έχουν βρεθεί ολοκληρωμένοι σκελετοί των πεσόντων, αλλά μεμονωμένα οστά, τα οποία αναμένεται να ταυτοποιηθούν μετά τις επιστημονικές έρευνες, ώστε να δοθούν επιτέλους στους συγγενείς τους για ταφή.

Μέχρι στιγμής τα οστά αυτά φαίνεται ότι ανήκουν σε 15, όπως προαναφέραμε, αγνοουμένους.

Όταν όλα τελειώσουν, η Κυβέρνηση σκέφτεται να ξαναφτιάξει το μνημείο στον Τύμβο αλλά και να τοποθετήσει εκεί ό,τι μπορεί να εκτεθεί, από τα συντρίμμια του «Νοράτλας»…

Η μαρτυρία/ κατάθεση που σοκάρει

Απ' όλα όσα ελέχθησαν για το θάψιμο του «Νοράτλας» μαζί με τους νεκρούς καταδρομείς, περισσότερο κατατοπιστική είναι η κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία ο Κώστας Σάββα Ποκεριζές. Την αναδημοσιεύουμε για ιστορικούς λόγους:

«Κατά το έτος 1974, είχα δικό μου εκσκαφέα. Όταν έγινε η εισβολή, με έκαμαν επίταξη με τον δικό μου εκσκαφέα. Την τρίτη ημέρα της εισβολής, τον Ιούλιο του 1974, με κάλεσαν στην Αστυνομία και πήγα με τον εκσκαφέα μου. Εκεί στην αστυνομία Δευτεράς είχε και έναν Ελλαδίτη αξιωματικό και με διέταξε να πάω στο κέντρο Μακεδονίτισσα.

»Αφού σταμάτησα τον εκσκαφέα μου, μπήκα μέσα στο κέντρο. Εκεί είχε τρεις Έλληνες αξιωματικούς, ενώ ήμαστε μέσα στο κέντρο, ήλθε ένα αυτοκίνητο φορτηγό, νομίζω μάρκας Dodge. Ήξερα τον σιοφέρη του φορτηγού, γιατί δουλεύκαμε μαζί στον Παρασκευαΐδη. Δεν ξέρω όμως το όνομά του. Άμα ήρτεν το φορτηγό βγήκα μαζί με τους τρεις αξιωματικούς, που δεν ήξερα τα ονόματά τους.

»Εκεί κάτω από τους πεύκους είδα νεκρούς στρατιώτες. Τους έβαζαν στις πατανίες και τους φόρτωναν στο φορτηγό. Απ' ό,τι θυμούμαι, από το μέρος αυτό μάζεψαν οκτώ στρατιώτες και έλεγαν ότι ήταν Ελλαδίτες που ήταν μέσα στο αεροπλάνο.

»Αφού μάζεψαν τους νεκρούς αυτούς, ο Ελλαδίτης αξιωματικός μού είπε να τον ακολουθήσω με τον εκσκαφέα μου. Αυτός προχώρησε και πήγε εκεί σε μια λαξιά, που τώρα είναι ο Τύμβος της Μακεδονίτισσας. Άμα πήγα εκεί είδα ένα αεροπλάνο καμένο και οι μηχανές του ήταν δυο πεταξούμενες, η μια πιο μακριά. Εκεί ο αξιωματικός αυτός μου είπε να θάψω τις μηχανές και το αεροπλάνο για να μη φαίνεται τίποτε.

Νεκρός στη χούφτα του τρακτέρ

»Έξω από το αεροπλάνο θυμούμαι ότι είδα οκτώ στρατιώτες που ήταν μισοκαμένοι. Αυτούς τους έβαλαν σε φορτηγό αυτοκίνητο και το φορτηγό έφυγε. Εγώ άνοιξα δυο λάκκους και έβαλα στον καθέναν από μια μηχανή. Στη συνέχεια άρχισα για να θάψω το αεροπλάνο, εκούντουν χώμα με τη χούφτα του εκσκαφέα μου για να κάμω πάγκο για να βγω πάνω στην καμπίνα του αεροπλάνου. Άμα βγήκα στην καμπίνα, την άνοιξα και μέσα είδα πέντε νεκρούς που ήταν κρουσμένοι και δεν αναγνωρίζονταν.

»Εγώ τότε άρχισα και έβαζα χώμα για να σκεπαστεί το αεροπλάνο, να μη φαίνεται. Το χώμα άρχισα και το έβαλλα μέσα στην καμπίνα του αεροπλάνου. Οι πέντε νεκροί που ήταν μέσα στην καμπίνα σκεπάστηκαν που το χώμα. Τους νεκρούς δεν τους πιάσαμε γιατί δεν μπορούσαμε όπως ήταν μέσα στην καμπίνα. Σαν έβαζα χώμα, σε μια στιγμή είδα στη χούφτα του τρακτέρ ακόμα έναν νεκρό και τον έβαλα μαζί με το χώμα μέσα στην καμπίνα του αεροπλάνου. Αφού σκέπασα με χώμα την ουρά του αεροπλάνου, πήγα στην μπροστινή πλευρά για να το σκεπάσω.

»Όταν όμως πλησίασα μπροστά, είδα χαμαί στο χώμα κοντά στο αεροπλάνο χειροβομβίδες και φοβήθηκα μήπως εκραγούν και σταμάτησα. Εγώ στην περιοχή εκεί έμεινα μόνος μου, διότι οι Ελλαδίτες αξιωματικοί έφυγαν, αφού φόρτωσαν τους νεκρούς στο φορτηγό.

»Στη συνέχεια με τον εκσκαφέα μου επέστρεψα στη Δευτερά και πήγα στον αστυνομικό σταθμό Δευτεράς και τους ανέφερα ότι εκεί που σκέπαζα το αεροπλάνο είδα χειροβομβίδες και έφυγα χωρίς να το σκεπάσω όλο. Εκεί είχε έναν Ελλαδίτη αξιωματικό, ο οποίος μου είπε "εντάξει, όταν όμως σε χρειαστούμε θα σε ξαναφωνάξουμε". Εγώ δεν ξαναπήγα στη Μακεδονίτισσα για να συμπληρώσω το έργο μου και δεν ξέρω τι έγινε μετά».

Η επιχείρηση «Νίκη» από τη Σούδα της Κρήτης

Η επιχείρηση μεταφοράς καταδρομέων και ενισχύσεων από την Ελλάδα στην Κύπρο, έφερε την κωδική ονομασία «Νίκη». Οι καταδρομείς θα επιβιβάζονταν σε 20 «Noράτλας» και 10 «Ντακότα», που θα αναχωρούσαν από τη Σούδα της Κρήτης τα μεσάνυκτα της 21ης Ιουλίου. Για να μη γίνουν αντιληπτά από την τουρκική αεροπορία, τα αεροπλάνα θα ακολουθούσαν μια τυφλή πορεία προς την Κύπρο, πετώντας σε χαμηλό ύψος, χωρίς τη συνοδεία μαχητικών, με τα φώτα πορείας σβηστά και χωρίς οπτική επαφή μεταξύ τους. Τελικά, μπόρεσαν να απογειωθούν από τη Σούδα μόνο 15 «Nοράτλας», ενώ όλα τα «Ντακότα» με το υλικό έμειναν πίσω.

Δύο από τα 15 «Nοράτλας» που απογειώθηκαν από τη Σούδα γύρισαν πίσω, το ένα κατέπεσε και τα 12 προσγειώθηκαν στο αεροδρόμιο Λευκωσίας, αλλά μόνο τα πέντε σώα. Είτε επειδή δεν ενημερώθηκαν οι κυπριακές στρατιωτικές Αρχές, είτε λόγω του χάους που επικρατούσε στην Εθνική Φρουρά, τα ελληνικά αεροπλάνα είχαν εκληφθεί ως τουρκικά και βλήθηκαν από την αντιαεροπορική άμυνα στην περιοχή του αεροδρομίου.