ΑΡΡΩΣΤΙΑ, ΠΑΡΑΝΟΙΑ, ΔΙΑΣΤΡΟΦΗ. ΠΟΛΛΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΛΙΓΕΣ ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Η παιδίατρος και διευθύντρια του Ερευνητικού Κέντρου Αναπτυξιακής και Κοινωνικής Παιδιατρικής Δρ Βάσω Παπαβασιλείου και η ψυχολόγος Δρ Αριστονίκη Θεοδοσίου Τρυφωνίδου μίλησαν στη «Σ» για την παιδοφιλία, αλλά και για τα τραύματα που δημιουργούνται στα παιδιά και πώς αυτά μπορούν να θεραπευτούν

Οι παιδόφιλοι δεν έχουν ενσυναίσθηση, δηλαδή την ικανότητα να μπαίνουν στη θέση του άλλου και να κατανοούν πώς νιώθει και πώς σκέπτεται. Αν δεν μπουν σε μακρά θεραπεία, δεν μετανοούν ή δεν αντιλαμβάνονται τι έκαναν, ποιες βλάβες δημιούργησαν στο θύμα τους και προσπαθούν να εκλογικεύσουν την πράξη τους

ΓΟΝΕΙΣ ΠΡΟΣΟΧΗ

• Μάθετε τα παιδιά να μιλούν
• Πείτε τους πως δεν θα θυμώσετε ποτέ
• Πείτε τους να μη φοβούνται
• Βάλτε κρυφές κάμερες αν μπορείτε
• Μάθετε τα παιδιά να φωνάζουν αν κάποιος τους αγγίξει εκεί που δεν πρέπει
• Μάθετε όλοι κομπιούτερ
• Βάλτε το κομπιούτερ σε κοινόχρηστο χώρο
• Πάρτε το παιδί στον ειδικό
• Μην αποσιωπήσετε ποτέ το γεγονός
• Όταν σας αποκαλύψει κάτι, πιστέψτε το
• Μείνετε ψύχραιμοι και ζητείστε βοήθεια

Ένα θέμα για το οποίο υπάρχει τρομερή δυσκολία στην προσέγγισή του και στη σωστή τοποθέτηση. Κρούσματα παιδοφιλίας αποτελούν καθημερινή είδηση στα ΜΜΕ. Αυξήθηκαν τα ποσοστά παιδοφιλίας ή απλά πάντα υπήρχαν και τώρα είναι πιο εύκολο να εντοπιστούν και ακόμη ευκολότερο να συλληφθούν οι δράστες; Παράνομες και άνομες πράξεις τοποθετούν ανθρώπους ανεξαρτήτου ηλικίας και κοινωνικής τάξης πίσω από τα κάγκελα της φυλακής για λίγο χρονικό διάστημα, όπως ισχυρίζονται κάποιοι. Άλλοι πάλι, δικαστές των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καταδικάζουν τους φερόμενους ως παιδόφιλους σε κακοποίηση μέχρι θανάτου.

Αλήθεια ποια είναι η λύση του προβλήματος; Φυλάκιση ή θάνατος; Είναι ασθένεια ή όχι; Υπάρχει θεραπεία; Είναι τελικά θύτες ή θύματα; Πολλά τα ερωτήματα για το θέμα, λίγες όμως οι απαντήσεις ακόμη. Η παιδίατρος και διευθύντρια του Ερευνητικού Κέντρου Αναπτυξιακής και Κοινωνικής Παιδιατρικής Δρ Βάσω Παπαβασιλείου και η ψυχολόγος Δρ Αριστονίκη Θεοδοσίου Τρυφωνίδου μίλησαν στη «Σ» για την παιδοφιλία, αλλά και για τα τραύματα που δημιουργούνται στα παιδιά και πώς αυτά μπορούν να θεραπευτούν.

Διαστροφή ή παραφιλία

Παιδόφιλοι υπήρχαν από αρχαιοτάτων χρόνων και από τότε ήταν κατατρεγμένοι. Η Δρ Παπαβασιλείου όχι μόνο μελέτησε το θέμα αλλά είδε και πολλά περιστατικά κακοποίησης. «Στο ερώτημα τι είναι η παιδοφιλία, πιστεύω ότι δεν μπορεί ένας να απαντήσει γιατί ενώ είναι από τον καιρό της αρχαιότητας γνωστή, εντούτοις ακόμη διερευνάται, ιδίως στις μέρες μας, εφόσον σε όλα όσα αφορούν τον άνθρωπο και ψυχιατρικές καταστάσεις η προσπάθειά μας είναι να φθάσουμε στα γενετικά, κυτταρικά, βιοχημικά και όχι μόνο αίτια. Την παιδοφιλία άλλοι την κατονομάζουν ως διαστροφή, άλλοι ως παραφιλία». Το προφίλ των θυτών, όπως μας εξήγησε η ψυχολόγος Δρ Αριστονίκη Θεοδοσίου Τρυφωνίδου, θα πρέπει να διερευνηθεί επισταμένως.

«Έρευνες φανερώνουν ότι ενδέχεται οι θύτες να υπήρξαν θύματα, άρα υπάρχει μια διαγενεακή μεταβίβαση ψυχοπαθολογικών συμπεριφορών, κάτι που κάνει την εκδήλωση περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης σε μέλη του ευρύτερου οικογενειακού ιστού πιθανή. Καταγόμαστε από τα παιδικά μας χρόνια, αυτά δομούν το είναι μας και η σεξουαλική κακοποίηση έρχεται να αποδομήσει το εγώ του παιδιού, αφήνοντας τα αποκαΐδια του μέσα σε ένα ζωντανό κουφάρι με κενό βλέμμα. Η κακοποίηση, λοιπόν, δεν θα πρέπει να προσεγγίζεται ως φαινόμενο αλλά ως βίωμα».

Η συνειδητοποίηση

Οι παιδόφιλοι συνήθως συνειδητοποιούν αυτό που τους συμβαίνει στην εφηβεία τους, όπως μας εξήγησε η Δρ Παπαβασιλείου. «Κάποιες μελέτες δίνουν τα όρια ηλικίας του παιδόφιλου μεταξύ 16 και 50. Θα έλεγα ότι τα όρια προς τα πάνω είναι πολύ υψηλότερα. Έχουν συνήθως πέντε και άνω χρόνια διαφορά με τα θύματά τους. Στην παιδοφιλία τα άτομα αυτά έχουν έντονες φαντασιώσεις για σεξουαλική δραστηριότητα με παιδιά, τις οποίες συχνά με ολόκληρους σχεδιασμούς πραγματοποιούν.

Στα παιδιά όχι μόνο απουσιάζει η γνώση και η εμπειρία των σεξουαλικών σχέσεων με επιλογή συγκατάθεσης, αλλά αντίθετα, ενώ στις πλείστες περιπτώσεις η προσέγγιση γίνεται με δόλιο γλυκερό τρόπο, στο τέλος συνήθως ενυπάρχει εκφοβισμός στα παιδιά για συνέχιση των παιδοφιλικών πράξεων. Γι' αυτό δεν μπορεί να συγκριθεί με τις ομοφυλοφιλικές σχέσεις ενηλίκων. Μια από τις νεότατες ειδικότητες στην παιδιατρική είναι η κοινωνική παιδιατρική, δηλαδή το παιδί ενταγμένο και στον στενό και στον ευρύ κοινωνικό περίγυρο, με όλες τις αλληλεπιδράσεις, κάτι που υπηρετώ και θεωρώ ορθότερο.

Με αυτό τον γνώμονα κατανοούμε ότι και ο παιδόφιλος χρήζει βοήθειας και μάλιστα από μαρτυρίες παιδόφιλων που μετά τη σύλληψή τους μπήκαν σε πρόγραμμα θεραπείας, αναγνώρισαν και οι ίδιοι ότι το σεξ με ενήλικα άτομα είναι πιο ολοκληρωμένο και τους έδινε άμετρη χαρά».

Ψυχολογικό υπόβαθρο

Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι παιδόφιλοι έχουν ναρκισσιστικά και αντικοινωνικά χαρακτηριστικά. «Δεν έχουν ενσυναίσθηση, δηλαδή την ικανότητα να μπαίνουν στη θέση του άλλου και να κατανοούν πώς νιώθει και πώς σκέπτεται. Αν δεν μπουν σε μακρά θεραπεία δεν μετανοούν ή δεν αντιλαμβάνονται τι έκαναν, ποιες βλάβες δημιούργησαν στο θύμα τους και προσπαθούν να εκλογικεύσουν την πράξη τους. Είναι επίσης πιθανόν ο παιδόφιλος να είναι καταθλιπτικός και με οριακή προσωπικότητα, δηλαδή με μεγάλη αστάθεια και παρορμητικός.

Ας μη μας εξαπατά η γλυκύτητα και η προθυμία που τον δείχνουν να εξυπηρετεί συνεχώς. Η παιδοφιλία είναι βασικά αυτοερωτική, αν λάβουμε υπόψη ότι ο παιδόφιλος σπάνια χρησιμοποιεί βία αλλά χρησιμοποιεί τα σώματα των παιδιών για να αυτοϊκανοποιηθεί. Γι' αυτό και η χρήση παιδικού πορνογραφικού υλικού». Η Δρ Παπαβασιλείου συνεχίζει λέγοντας ότι κάποτε οι θύτες κατηγορούν τα ίδια τα παιδιά, ότι τάχα είναι προκλητικά. «Και επειδή οι παιδόφιλοι σε ποσοστό 70% είναι από το οικογενειακό μας περιβάλλον και δεν τους φαίνεται καν, οι γονείς είναι καλό να έχουν έγνοια και στην αθώα προκλητικότητα των παιδιών».

Πώς στήνει παγίδες

Αμέτρητοι οι τρόποι προσέγγισης των παιδιών από τους παιδόφιλους. «Προσφέρει βοήθεια ιδίως σε μονογονεϊκές οικογένειες. Παίζει μαζί του, του αγοράζει δώρα, λέει αστεία και κυρίως φέρεται και ο ίδιος παιδιάστικα. Μπορεί να εκμεταλλεύεται τα τρωτά σημεία στην ψυχοσύνθεση του θύματός του, δηλ. τη χαμηλή αυτοεκτίμηση, φοβίες, αναπηρία, αποτυχίες, κακές σχέσεις με γονείς ή τους συνομηλίκους. Συνήθως θα τον βρούμε εκτός από το οικογενειακό περιβάλλον και όπου αλλού υπάρχουν παιδιά, όπως πχ στις κατασκηνώσεις, στον αθλητισμό και σε πισίνες».

Η Δρ Τρυφωνίδου επεσήμανε ότι οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν οι δράστες για να κερδίσουν τη σιωπή των ανήλικων θυμάτων είναι η παραχώρηση προνομίων, η αγορά ακριβών υλικών αγαθών, η διαστρέβλωση ή και παραποίηση κοινωνικά αποδεκτών αρχών και αξιών, η θέαση της σεξουαλικής κακοποίησης ως φυσιολογικής συμπεριφοράς και μεταφορά της ευθύνης στον ανήλικο. «Οι θύτες αναζητούν παιδιά έμπιστα και ευάλωτα. Συνήθως παιδιά που κατάγονται από οικογένειες υψηλού κινδύνου -δυσαρμονία των γονέων, βία, ουσίες, κλπ- είναι περισσότερο επιρρεπή.

Στις περισσότερες περιπτώσεις ο δράστης επιδιώκει στενή επαφή με την οικογένεια του θύματος». Η παιδίατρος εξήγησε επίσης ότι ο θύτης απαιτεί απόλυτη υπακοή από το θύμα. «Μπορεί να του περιγράψει φοβερές ιστορίες και σενάρια με φαντάσματα, εχθρούς και τέρατα, μια προβολή με άλλα λόγια των δικών του φόβων. Σε σύγκριση με τα θύματά του είναι πάντα ο πιο σοφός και ο πιο δυνατός. Με αυτόν τον τρόπο κάποτε ακυρώνει τον πατέρα ή τη μητέρα του θύματος ώστε να πετύχει πλήρη απομόνωση του παιδιού».

Τραυματικές επιπτώσεις

Τα παιδιά υπόκεινται σε σεξουαλική κυρίως κακοποίηση από τους δράστες. «Μπορεί να αγγίξουν τα παιδιά με σεξουαλικό τρόπο, να τα χαϊδέψουν στα γεννητικά τους όργανα, να τα φιλούν στον λαιμό ή στην κοιλιά. Μπορεί να ενθαρρύνουν τα παιδιά και με λεφτά να συμμετέχουν σε σεξουαλική δραστηριότητα. Επίσης μπορεί να προβάλλουν στα παιδιά πορνογραφικό υλικό». Τα περισσότερα θύματα παιδιά καταπονούνται από το άγχος και τις ενοχές, όπως μας εξήγησε η ψυχολόγος.

«Μια έρευνα αναφέρει πως το 2% όλων των παιδιών κακοποιούνται σεξουαλικά κάθε χρόνο». Όσον αφορά το τραύμα που προκαλείται στο παιδί, η Δρ Παπαβασιλείου το ονομάζει μετατραυματική συνδρομή με διαφορετικά συμπτώματα. «Συμπτώματα άμεσα και έμμεσα… Άμεσα όπως είναι ο φόβος, τα τικς, αλλαγή στον χαρακτήρα, αφηρημάδα, λερωμένα εσώρουχα ή σχισμένα, παράξενες μελανιές. Επίσης να μην μπορεί το παιδί να μένει μόνο του στο δωμάτιο ενώ πριν ήταν μια χαρά. Να μην τρώει. Να κλαίει ξαφνικά χωρίς λόγο. Να έχει περίεργη σεξουαλική συμπεριφορά για την ηλικία του, όπως πχ λεξιλόγιο, κινήσεις, να στέλνει σεξουαλικά μηνύματα στο κινητό. Έμμεσα συμπτώματα είναι τα ψυχοσωματικά, όπως πχ κεφαλαλγίες, κοιλιακά άλγη, πτώση μαλλιών, δευτεροπαθής ενούρηση, εγκόπριση, ραγάδες, εφιάλτες…».

Ακούστε τα παιδιά

Η πρόληψη πάντα είναι η καλύτερη μέθοδος αντιμετώπισης δυσάρεστων καταστάσεων συστήνουν οι ειδικοί. Έτσι και σε αυτή την περίπτωση οι γονείς καλό θα ήταν να λάβουν απαραίτητα μέτρα προστασίας των παιδιών τους. Η αποφυγή προβολής τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έγινε πλέον καθημερινό σλόγκαν σε όλα τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Ένα σλόγκαν που δυστυχώς ακόμη δεν υιοθετήθηκε από τους περισσότερους. Οι φωτογραφίες των παιδιών μας σε διάφορους ιστότοπους είναι λαβράκι για τους επιτήδειους που μπορεί στην πιο απλή περίπτωση να παραποιήσουν τις φωτογραφίες και να δημιουργήσουν ένα σπουδαίο για τους ίδιους πορνογραφικό υλικό. Στη χειρότερη περίπτωση θα πλησιάσουν εμάς και τα παιδιά μας ώστε να προσεγγίσουν τα επόμενα θύματά τους.

Οι Δρ Παπαβασιλείου και Δρ Τρυφωνίδου τονίζουν ότι πρέπει να μάθουμε στα παιδιά μας να εκφράζονται και να μιλούν. Το ίδιο τονίζει και ο κ. Ανδρέας Αναστασίου από το γραφείο δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος. «Από τη συμπεριφορά του παιδιού θα καταλάβουμε αν κάτι συμβαίνει. Θα πρέπει να είμαστε φίλοι με τα παιδιά μας ώστε να μας εκμυστηρεύονται αν κάτι δεν πάει καλά. Μπορεί τα παιδιά να είναι αθώα αλλά καταλαβαίνουν τα πάντα».