ΚΑΤΑΡΡΙΠΤΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΜΥΘΟ ΤΗΣ ΑΝΕΞΟΔΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Οι τεράστιες -σε χρήμα- απαιτήσεις της σημερινής Μέσης Εκπαίδευσης επιβαρύνουν κατά πολύ το οικογενειακό ισοζύγιο

Ποιος γονιός διανοείται σήμερα να μη στείλει το παιδί του στο φροντιστήριο ή ακόμη -εάν μπορεί οικονομικά- να μην του δώσει τη δυνατότητα να παρακολουθεί ιδιαίτερα μαθήματα προετοιμασίας;

Βάσει πρόχειρων υπολογισμών, τα μηνιαία έξοδα για κάλυψη των αναγκών του φροντιστηρίου κυμαίνονται από 70-120 ευρώ ανά μάθημα, ανάλογα με τον αριθμό των μαθητών στις τάξεις των φροντιστηρίων

Η μεγάλη ήττα για τη δημόσια παιδεία, που καταρρίπτει πλήρως τον μύθο της δωρεάν εκπαίδευσης, προέρχεται αναμφίβολα από τα ιδιωτικά απογευματινά φροντιστήρια τα οποία, καλώς ή κακώς, έχουν αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τη δημόσια εκπαίδευση

Λέγεται πως η παιδεία μιας χώρας αποτελεί τον καθρέφτη της εκάστοτε αυριανής κοινωνίας. Στην Κύπρο, όπως και στις πλείστες χώρες του κόσμου, η παιδεία καλλιεργείται μέσω της δωρεάν εκπαίδευσης, όπως άλλωστε προνοείται και επιβάλλεται με βάση το Σύνταγμα. Εν έτει 2015, και ενώ, εδώ και λίγες μέρες, οι μαθητές στην Κύπρο έχουν ήδη ξαναζωντανέψει τις σχολικές αυλές και τις αίθουσες διδασκαλίας, οι κυβερνώντες και οι αρμόδιοι, στον τομέα της εκπαίδευσης, διακηρύσσουν μετά περισσής υπερηφάνειας τις συνεχείς προσπάθειές τους γι' αναβάθμιση της δωρεάν Παιδείας, με αλυσιδωτές μεταρρυθμίσεις.

Διακηρύξεις οι οποίες στις μέρες μας μοιάζουν μάλλον ουτοπικές. Η πλάνη της δωρέαν εκπαίδευσης είναι κάτι που έχει καταρριφθεί προ πολλού, μιας και οι απαιτήσεις στις οποίες καλείται να αντεπεξέλθει μια μέση κυπριακή οικογένεια με ένα παιδί - μαθητή στη Μέση Εκπαίδευση, μακράν απέχουν του όρου «δωρεάν». Μια κυπριακή οικογένεια καλείται να επωμιστεί ένα τεράστιο οικονομικό βάρος, για υπηρεσίες που το δημόσιο σχολείο -όπου στέλνουν τα παιδιά τους- δεν μπορεί να καλύψει, κάτι που προφανώς καταρρίπτει τον μύθο για δωρεάν εκπαίδευση.

Ποιος γονιός διανοείται σήμερα να μη στείλει το παιδί του στο φροντιστήριο ή ακόμη -εάν μπορεί οικονομικά- να μην του δώσει τη δυνατότητα να παρακολουθεί ιδιαίτερα μαθήματα προετοιμασίας; Ποιος μπορεί να αποφύγει τα έξοδα που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της χρονιάς για αγορά εξειδικευμένης σχολικής και γραφικής ύλης, που σε πολλές περιπτώσεις κοστίζει ακριβά, και απαιτείται σε αρκετά μαθήματα (Γραφικών Τεχνών, Τέχνης, Μαθηματικών); Ποιος μπορεί να αποφύγει τα συντρέχοντα χρήματα που καλούνται να πληρώσουν οι γονείς για κάλυψη εξωσχολικών αναγκών; (λεωφορείων, εκδρομών, ομίλων, διαδικαστικών εξόδων);

Το κόστος της... δωρεάν εκπαίδευσης

Σε μια προσπάθεια καταγραφής του συνολικού κόστους που επωμίζεται μια μέση κυπριακή οικογένεια με ένα μαθητή στη Μέση Εκπαίδευση, ο κ. Πέτρος Κουλέρμος, πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου Γονέων Μέσης Εκπαίδευσης, ανέφερε ότι μάλλον ανεδαφικός μοιάζει ο όρος της δωρεάν Παιδείας. Με την εγγραφή ενός μαθητή στη Μέση Εκπαίδευση, από την πρώτη Γυμνασίου έως και την Τρίτη Λυκείου, ο γονέας καλείται να πληρώσει το ποσό των 38 ευρώ για εγγραφή, τα 30 εξ αυτών για τους Συνδέσμους Γονέων, και τα υπόλοιπα οκτώ για σκοπούς εγγραφής αλλά και κάλυψης των εξόδων για τις εκδρομές των μαθητών κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς.

Όπως ανέφερε ο κ. Κουλέρμος, τα τριάντα ευρώ, τα οποία δίνονται ως συνδρομή στον Σύνδεσμο Γονέων, επιστρέφονται πίσω στα σχολεία «στο δεκαπλάσιο», με τη μορφή κάλυψης κομίστρων λεωφορείων για τις σχολικές εκδρομές, αλλά και με τη μορφή αγοράς σχολικής ύλης συμπεριλαμβανομένων διαδραστικών πινάκων, χαρτικής ύλης, υλικά γυμναστικής και μουσικής, μαρκαδόρων κ.ο.κ., έξοδα τα οποία δεν καλύπτονται πλήρως από το Υπουργείο Παιδείας. Επίσης, η συνδρομή των τριάντα ευρώ, ανέφερε ο κύριος Κουλέρμος, καλύπτει και τις ανάγκες των απόρων μαθητών.

Όσον αφορά στην αγορά βασικής γραφικής ύλης, με «πολύ συμμάζεμα των εξόδων», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, το κόστος ανέρχεται στα 50-60 ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται τα έξοδα για αγορά εξειδικευμένης γραφικής ύλης τα οποία μπορεί να προκύψουν, βάσει των αναγκών που διαθέτει ο κάθε καθηγητής για την ορθή διεκπεραίωση του μαθήματός του.

«Το να απαιτεί ένας καθηγητής επιπρόσθετη εξειδικευμένη γραφική και σχολική ύλη, για να μπορεί να κάνει σωστά τη δουλειά του, δεν είναι κατακριτέο, είναι ωστόσο επιπρόσθετο βάρος για την κάθε οικογένεια», δήλωσε ο κ. Κουλέρμος. Άρα, με έναν πρόχειρο υπολογισμό, τα έξοδα τα οποία καλείται να πληρώσει ένας γονέας, μόνο με την έναρξη της χρονιάς, ξεπερνούν τα 100 ευρώ ανά μαθητή. Η λίστα των εξόδων διευρύνεται, σε περίπτωση που κάποιος μαθητής χρησιμοποιεί για τη μετακίνησή του από και προς το σχολείο λεωφορείο.

»Τα κόμιστρα, ανέφερε ο κ. Κουλέρμος, ανέρχονται σε 10 ευρώ τον μήνα ανά μαθητή, και αν υπάρχουν πέραν του ενός παιδιού στο σχολείο, το κόστος αυξάνεται αναλογικά. Το ποσό των κομίστρων είναι κάτι που επιβλήθηκε τα τελευταία χρόνια και απασχολεί τους συνδέσμους Γονέων, γιατί αποτελεί επιπρόσθετη επιβάρυνση για τον οικογενειακό προϋπολογισμό, εξηγεί ο Πρόεδρος των Γονέων. «Γι' αυτό το θέμα βρισκόμαστε σε συνεχή επικοινωνία με το Υπουργείο Παιδείας», πρόσθεσε ο κ. Κουλέρμος.

Εννιά στους δέκα

Η μεγάλη ήττα, όμως, για τη δημόσια παιδεία, που καταρρίπτει πλήρως τον μύθο της δωρεάν εκπαίδευσης, είναι αναμφίβολα η έξαρση της παραπαιδείας. Τα ιδιωτικά απογευματινά φροντιστήρια, καλώς ή κακώς, έχουν αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τη δουλειά που, υπό κανονικές συνθήκες, έπρεπε να γίνεται στα δημόσια εκπαιδευτήρια. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του κ. Κουλέρμου, η απογευματινή «ενίσχυση» στα φροντιστήρια ξεκινά από την πρώτη Γυμνασίου, και κορυφώνεται για τους μαθητές της τρίτης Λυκείου.

Βάσει πρόσφατων ερευνών, η συντριπτική πλειοψηφία των μαθητών της τρίτης Λυκείου, περίπου 9 στους 10, κάνουν φροντιστήριο και τα 4 μαθήματα που απαιτούνται για τις ανάγκες εισαγωγής στα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Ανέφερε, δε, ότι πολλοί είναι και οι μαθητές που ξεκινούν την προετοιμασία για τις εισαγωγικές εξετάσεις από τη Β’ Λυκείου. Βάσει πρόχειρων υπολογισμών, τα μηνιαία έξοδα για κάλυψη των αναγκών του φροντιστηρίου κυμαίνονται από 70-120 ευρώ ανά μάθημα, ανάλογα με τον αριθμό των μαθητών στις τάξεις των φροντιστηρίων.

Επομένως, μια μέση οικογένεια με μαθητή στην Γ’ Λυκείου καλείται να πληρώσει εξωσχολικά δίδακτρα φροντιστηρίων, για τα μαθήματα που υποτίθεται θα έπρεπε να καλύπτονται στα σχολεία, που κυμαίνονται γύρω στα 280-480 ευρώ μηνιαίως, καθόλου ευκαταφρόνητο ποσό για μια μέση οικογένεια, της οποίας το βασικό εισόδημα κυμαίνεται στις 2.000 ευρώ τον μήνα. Και αυτό δεν είναι το μόνο αρνητικό στην όλη υπόθεση. Παρά τις υποσχέσεις του κράτους για εξάλειψη της παραπαιδείας, η τάση που καταγράφεται είναι τα φροντιστήρια να γιγαντώνονται και να αποκτούν όλο και εντονότερα τον χαρακτήρα του σχολείου.

Κληθείς να σχολιάσει, ο κ. Κουλέρμος επεσήμανε ότι η μεγάλη ζήτηση για φροντιστήρια στους τελειόφοιτους πηγάζει από το γεγονός ότι είναι τέτοιο το σύστημα εξετάσεων για εισαγωγή στα Ανώτερα Ιδρύματα, που καλλιεργεί τον αθέμιτο ανταγωνισμό. Στις πλείστες των περιπτώσεων ισχύει «ο θάνατος σου, η ζωή μου», στη σκληρή μάχη διεκδίκησης μιας θέσης, είπε χαρακτηριστικά ο κ. Κουλέρμος. Παράλληλα, έδωσε ως παράδειγμα ότι κάθε χρόνο οι πρώτοι επιτυχόντες στις εισαγωγικές εξετάσεις είναι μαθητές που, πέραν της βασικής εκπαίδευσης στο σχολείο, έκαναν και συμπληρωματικά φροντιστήρια. Ανάλογη είναι η κατάσταση και στο Γυμνάσιο, όπου σύμφωνα με τις υπάρχουσες έρευνες τέσσερεις στους δέκα μαθητές κάνουν ιδιαίτερα μαθήματα, πέραν των δύο μαθημάτων.

Πολύπλευρη εκπαίδευση

Καθώς στην εποχή μας η μόρφωση ενός παιδιού δεν περιορίζεται μόνο στις γνώσεις και τις εμπειρίες που προσφέρει το σχολείο, όλο και περισσότερες οικογένειες αποφασίζουν να μορφώσουν τα παιδιά τους, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να ασχοληθούν με εξωσχολικές καλλιτεχνικές ή αθλητικές δραστηριότητες ή να εξοικειωθούν από νωρίς με τις νέες τεχνολογίες. Το μηνιαίο κονδύλι εκτιμάται ότι αγγίζει τα 40-60 ευρώ μηνιαίως.

«Τρύπιο» το σύστημα

Τρύπιο εμφανίζεται το σύστημα και ως προς την εκμάθηση της βασικής ξένης γλώσσας, δηλαδή των αγγλικών, που ξεκινά βάσει του αναλυτικού προγράμματος από την Δ’ τάξη του Δημοτικού Σχολείου. Είναι τέτοια η ποιότητα του εκπαιδευτικού έργου στα δημόσια σχολεία, που η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας εναποτίθεται αποκλειστικά στα φροντιστήρια. Κάτι που αποδεικνύεται και από έρευνα των οργανωμένων φροντιστηρίων ξένων γλωσσών, σύμφωνα με την οποία οκτώ στους δέκα μαθητές Δημοτικού παρακολουθούν μαθήματα ξένης γλώσσας -συνήθως αγγλικών- σε φροντιστήρια, ξεκινώντας μάλιστα από την ηλικία των 9, δηλαδή της Γ’ δημοτικού.

Οι μηνιαίες ανάγκες κάθε οικογένειας για κάλυψη των αναγκών ενός παιδιού σε ιδιωτικό φροντιστήριο για εκμάθηση αγγλικών ανέρχεται στα 50-60 ευρώ μηνιαίως, χωρίς να προστίθενται σε αυτό το ποσό τα έξοδα για τα βιβλία, αλλά και τα εξέταστρα για την πιστοποίησή τους και την απόκτηση οποιουδήποτε πτυχίου. Με έναν πρόχειρο υπολογισμό, αναμφισβήτητα ο μύθος της δωρεάν παιδείας έχει καταρρεύσει. Τα ποσά που ξοδεύονται σε υπηρεσίες, που υπό κανονικές συνθήκες έπρεπε να παρέχονται στα δημόσια εκπαιδευτήρια, είναι υπέρογκα και επιβαρύνουν κατά πολύ τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Όπως προαναφέρθηκε, οι αρμόδιοι έχουν χάσει το στοίχημα της κατάργησης ή έστω του περιορισμού της παραπαιδείας, η οποία αντιθέτως ακμάζει σε ένα σύστημα, που είναι δομημένο με τέτοιον τρόπο ώστε να την προωθεί. Κι όλα αυτά για χάρη του πολέμου για τη διεκδίκηση μιας «θέσης», που θα οδηγήσει σε ένα καλύτερο αύριο.