ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΤΕΛΙΚΑ ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΝΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΟΥΜΕ ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΜΑΣ

Ο φόβος είναι το μεγαλύτερό μας εμπόδιο για να ζήσουμε όπως θέλουμε. Πώς μπορούμε να τον καταπολεμήσουμε;

Αντίθετα με την κοινή γνώμη, που νομίζει ότι είναι ένα αρνητικό συναίσθημα, ο φόβος οφείλει να μας προστατεύσει από κινδύνους και είναι μια φυσιολογική αμυντική αντίδραση του οργανισμού. Όταν όμως γίνει εξωπραγματικός, τότε είναι που μας περιορίζει να ζήσουμε μια φυσιολογική ζωή…

Οι σκέψεις μας επηρεάζονται από τις εμπειρίες μας, με το πώς βλέπουμε και κρίνουμε τη ζωή, ακούγοντας και παρατηρώντας τους γύρω μας, από άγνοια, από μεγάλες ή απότομες αλλαγές στη ζωή μας και βέβαια με τις συνθήκες στις οποίες βρισκόμαστε

Πολλές φορές η ανησυχία και η αγωνία που νιώθουμε για το αύριο συνδέονται με το αίσθημα της ανασφάλειας που μας καταβάλλει και του φόβου για το άγνωστο. Αποτέλεσμα αυτού, είναι η παραμονή μας σε μια στατική κατάσταση που μπορεί να μη μας ευχαριστεί, εντούτοις ίσως μας προσφέρει το αίσθημα της ασφάλειας. Δεύτερες και τρίτες σκέψεις σπρώχνουν τα θέλω μας στο συρτάρι του απωθημένου, θεωρώντας ότι η σταθερότητα στη ζωή μας είναι το καλύτερο για εμάς, όμως η συσσώρευση ανεκπλήρωτων επιθυμιών ή στόχων μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερα προβλήματα σ' εμάς αλλά και τους γύρω μας.

Τι είναι αυτό που μας εμποδίζει να ακολουθήσουμε τα όνειρά μας; Γιατί ενώ μπορεί να ξέρουμε τι είναι αυτό που θέλουμε και τι είναι αυτό που θα μας κάνει ευτυχισμένους, εντούτοις μένουμε πίσω από τους στόχους μας; Η εκπαιδεύτρια ζωής Λιάνα Νικολάου Φέριερ μίλησε για το θέμα στη «Σημερινή», τονίζοντας ότι οι περισσότεροι αναζητούν τη βοήθειά της θέλοντας να ξεπεράσουν τους φόβους τους, ώστε να συνειδητοποιήσουν τα θέλω τους και να αναζητήσουν τους τρόπους για να πετύχουν στη ζωή.

Άμυνά μας ο φόβος

Ο φόβος είναι το βασικό συναίσθημα του ανθρώπου όπως είναι η αγάπη, ο θαυμασμός, η συμπόνοια, η ευτυχία, ο έρωτας κ.ά. Το συναίσθημα του φόβου προκαλείται από τη συνειδητοποίηση ενός πραγματικού ή πλασματικού κινδύνου ή απειλής. «Αντίθετα με την κοινή γνώμη, που νομίζει ότι είναι ένα αρνητικό συναίσθημα, οφείλει να μας προστατεύσει από κινδύνους και είναι μια φυσιολογική αμυντική αντίδραση του οργανισμού. Όταν όμως ο φόβος μας γίνει εξωπραγματικός και μας περιορίζει να ζήσουμε τη ζωή μας, τότε είναι που μας περιορίζει να ζήσουμε μια φυσιολογική ζωή».

Ο φόβος εκδηλώνεται στο σώμα μας με ταχυπαλμίες, εφίδρωση, βιαστική αναπνοή, διεύρυνση των ματιών, συγκέντρωση των φρυδιών, τέντωμα των χειλιών. Οι μύες που χρησιμοποιούνται για τη φυσική κίνηση βρίσκονται σε ένταση, προκειμένου να επιτεθούμε ή να διαφύγουμε του κινδύνου.

«Για να απαλλαγούμε από την ένταση που δημιουργεί στο σώμα μας ο φόβος, μπορούμε να εκτονωθούμε μέσω της φυσικής άσκησης όπως το τρέξιμο, η πυγμαχία, το τένις, κ.ά.». Όπως μας εξήγησε η κ. Νικολάου, ο φόβος εκδηλώνεται συνήθως όταν κάτι μας ξαφνιάζει απότομα ή όταν κάνουμε σκέψεις για το μέλλον. «Οι σκέψεις μας επηρεάζονται από τις εμπειρίες μας, με το πώς βλέπουμε και κρίνουμε τη ζωή, ακούγοντας και παρατηρώντας τους γύρω μας, από άγνοια, από μεγάλες ή απότομες αλλαγές στη ζωή μας και βέβαια με τις συνθήκες στις οποίες βρισκόμαστε».

Εμπόδιο στη ζωή μας

Αναμφισβήτητα, με το αίσθημα του φόβου να κυριαρχεί το σώμα και το μυαλό μας, είμαστε ανίκανοι για οποιαδήποτε λογική σκέψη ή κίνηση. «Πρώτ' απ' όλα πρέπει να αναγνωρίσουμε τι είναι ακριβώς αυτό που φοβόμαστε. Μπορούμε να καθίσουμε ήσυχα μόνοι μας για λίγα λεπτά και να αναρωτηθούμε τι ακριβώς φοβόμαστε; Αν γράψουμε σε χαρτί τους φόβους μας, μπορεί να μας βοηθήσει. Μόλις αναγνωρίσουμε τον φόβο μας, μπορούμε να γράψουμε τις απαντήσεις δίπλα από τις ερωτήσεις:

Από πού προήλθε ο φόβος μας; Πόσο καιρό φοβάμαι; Δηλαδή πότε άρχισε να εκδηλώνεται αυτός ο φόβος; Ποια ιστορία λέω στον εαυτό μου; Για παράδειγμα, η διάσημη παρουσιάστρια Όπρα Γουίνφρι άκουγε την ιστορία συνεχώς από τους γύρω της ότι δεν μπορεί να πετύχει διότι είναι γυναίκα, μαύρη και φτωχή. Την απέλυσαν από την εργασία της ως τηλεπαρουσιάστρια, με τη δικαιολογία ότι δεν ήταν κατάλληλη για τηλεόραση. Θα μπορούσε εύκολα να πιστέψει αυτήν την ιστορία, αλλά διάλεξε να πιστέψει άλλη ιστορία.

Έγραψε μια νέα ιστορία που έλεγε ‘μπορώ να πετύχω διότι είμαι γυναίκα, μαύρη και φτωχή’, και σήμερα κατέχει τον τίτλο της πιο διάσημης παρουσιάστριας με τη μεγαλύτερη γυναικεία επιρροή παγκοσμίως». Στόχος μας δεν πρέπει να είναι η απώλεια του φόβου, όπως ανέφερε η κ. Νικολάου, αλλά η σωστή διαχείρισή του, ώστε να μη μας κρατήσει πίσω σε ό,τι θέλουμε να κατορθώσουμε. «Να μην ξεχνάμε ότι οι πιο γενναίοι κατορθωτές είναι ίσως αυτοί που ένιωσαν περισσότερο φόβο από τους υπόλοιπους, αλλά κατάφεραν να πραγματοποιήσουν τους στόχους τους. Έτσι, βλέπουμε ότι η γενναιότητα δεν έχει σχέση στο πόσο φόβο νιώθουμε αλλά πώς τον διαχειριζόμαστε».

Και αν δεν πετύχω;

Συνήθως οι περισσότεροι από εμάς δεν υλοποιούμε τους στόχους μας, από φόβο μήπως αποτύχουμε. Η εκπαιδεύτρια ζωής εξήγησε τα δύο είδη του φόβου: «Το πρώτο είναι ο φόβος που νιώθουμε συνειδητά και ο δεύτερος είναι ο φόβος που νιώθουμε υποσυνείδητα, συνήθως από παλιές οδυνηρές εμπειρίες. Μέρος της δουλειάς μας είναι να προσδιορίσουμε τους συγκεκριμένους φόβους και να τους ξεσκεπάσουμε. Είμαστε όλοι διαφορετικοί με διαφορετικούς φόβους. Μερικοί φόβοι που έχουμε είναι: θα επιτύχω;

Θα διατηρήσω την επιτυχία μου; Θα με εκμεταλλευτούν; Θα χάσω τους φίλους μου ή θα ζηλέψει η οικογένειά μου; Αν προσπαθήσω και αποτύχω, τι θα νομίσουν οι γύρω μου; Θα τους αποδείξω ότι είχαν δίκιο; Μου αξίζει να έχω επιτυχία; Μερικοί άνθρωποι φοβούνται την αλλαγή που φέρνει στη ζωή τους η επιτυχία. Μπορούμε όμως να αντιστρέψουμε αυτές τις φοβίες με ερωτήσεις όπως: αν δεν προσπαθήσω τι θα νιώσω; Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στην αυτοπεποίθησή μου; Όταν γεράσω θα μετανιώσω που δεν προσπάθησα; Θα το μετανιώσω;

Η μετάνοια θα είναι πιο οδυνηρή από το ρίσκο της αποτυχίας; Τι παράδειγμα δίνω στα παιδιά μου; Ποια ταυτότητα δημιουργώ για τον εαυτό μου; Καλό είναι να θυμηθούμε παρόμοιες καταστάσεις του παρελθόντος και πώς αντεπεξήλθαμε. Δηλαδή ποιο ήταν το πρόβλημα, τι μας βοήθησε να το ξεπεράσουμε, ποια ήταν τα πιστεύω μας, οι εμπειρίες μας, ποιες στρατηγικές χρησιμοποιήσαμε;

Πρέπει να θέτουμε μικρούς στόχους κάθε εβδομάδα, που μας δίνουν την ελευθερία να πραγματοποιήσουμε τα όνειρά μας. Θα πρέπει να κάνουμε μικρά βηματάκια κάθε μέρα που θα φανούν λιγότερο απειλητικά, παρά να κάνουμε μεγάλα άλματα που φοβίζουν. Το πνεύμα μας θέλει να αναπτύσσεται συνεχώς, γι' αυτό πρέπει να βρούμε κάτι που μας εμπνέει. Ένα δυνατό κίνητρο χρειάζεται για να μη λοξοδρομήσουμε. Μπορείτε να βρείτε κάποιον ειδικό που θα δουλέψει μαζί σας και να σας βοηθήσει να απαλλαγείτε από το βάρος του φόβου και να δείτε πραγματικά και με ποιον τρόπο μπορείτε να το πετύχετε».

Απαλλαγή από τον φόβο

Χρειάζεται πολλή δουλειά, αλλά μπορούμε να χαλιναγωγήσουμε τα αισθήματά μας, όπως λένε και οι ειδικοί. «Υπάρχουν διάφορες διαδικασίες που μπορείτε να ακολουθήσετε για να απαλλαγείτε από τον φόβο, αλλά η πιο σημαντική είναι να κάνετε τον φόβο από τις επιπτώσεις να είναι μικρότερος από τον φόβο που νιώθετε τώρα. Για παράδειγμα, αν εργάζεστε σε γραφείο αλλά το όνειρό σας είναι να είστε μηχανικός και φοβάστε να φύγετε από τη δουλειά σας, ρωτήστε τον εαυτό σας γιατί θέλετε να αρχίσετε μια νέα καριέρα. Αν για παράδειγμα η απάντηση είναι επειδή έχω πάθος με τα αυτοκίνητα και νιώθω χαρούμενος όταν εργάζομαι σε εργαστήρι, τότε μπορείτε να διερωτηθείτε ποια είναι η τιμή της ευτυχίας μου; Αν αφήσω τον φόβο μου να με καθηλώσει, ποιο θα είναι το αποτέλεσμα;

Ίσως είναι ότι δεν πρόκειται να ζήσω το πάθος μου για τα αυτοκίνητα ποτέ. Αν ο πόνος του να μη ζήσετε ποτέ το πάθος σας είναι μεγαλύτερος από το να φύγετε από τη δουλειά σας, τότε αυτός ο φόβος θα σας παρακινήσει να πάρετε δράση και να νικήσετε τον αρχικό σας φόβο. Περαιτέρω, μπορείτε να ενισχύσετε την απόφασή σας να πάρετε δράση, ρωτώντας τον εαυτό σας ‘γιατί θέλω αυτήν την αλλαγή’; Όταν βρείτε τους λόγους τους οποίους χρειάζεστε την αλλαγή, αυτό θα σας χαρίσει παραπάνω ώθηση.

Τι σας εξοργίζει αν δεν νικήσετε τον φόβο σας και τι σας ενθουσιάζει όταν τον προσπεράσετε; Κάντε τον φόβο φίλο σας. Νιώστε τον φόβο σας, αλλά κάντε το έτσι κι αλλιώς. Πιστέψτε σε μια πιο μεγάλη δύναμη από τον εαυτό σας και ευθυγραμμιστείτε με αυτήν τη δύναμη. Εμπιστευτείτε τη διαδικασία της ζωής».