Έντονη διαφωνία δημάρχων με την προτεινόμενη μεταρρύθμιση
Σε έκτακτη σύσκεψη οι δήμαρχοι κωδικοποίησαν τις θέσεις τους επί του νομοσχεδίου για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και συμφώνησαν ότι διαφωνούν με την προτεινόμενη μεταρρύθμιση
ΞΕΚΙΝΟΥΝ επαφές με τα κόμματα για συζήτηση του νομοσχεδίου
Σειρά επαφών με τα κόμματα αρχίζει εντός των ημερών η Ένωση Δήμων Κύπρου, για συζήτηση του νομοσχεδίου που αφορά στη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Μάλιστα, χθες οι δήμαρχοι παρακάθισαν σε έκτακτη σύσκεψη, κατά τη διάρκεια της οποίας κωδικοποίησαν τις θέσεις της Ένωσης γύρω από το νομοσχέδιο. Αντικείμενο της χθεσινής σύσκεψης αποτέλεσε και κωδικοποιημένο έγγραφο που ετοίμασε ο νομικός σύμβουλος της Ένωσης, για διάφορες πτυχές του νομοσχεδίου.
Όπως πληροφορούμαστε, κατά τη σύσκεψη καταγράφηκε η κοινή διαπίστωση όλων των δημάρχων ότι ο νόμος περιέχει βασικές αδυναμίες με τις οποίες διαφωνούν έντονα. Ειδικότερα, διαπιστώθηκε ότι σε αρκετά σημεία ο νόμος δεν συνάδει με τις αρχές περί Τοπικής Αυτοδιοίκησης κοντά στον δημότη, ενώ διαπιστώνεται, μετά λύπης, μια υπερσυγκέντρωση εξουσιών και άμεσος έλεγχος από το κράτος πάνω στον Θεσμό, κάτι με το οποίο διαφωνούν σφοδρότατα οι τοπικοί άρχοντες.
Επίσης, διαπιστώθηκε πως καταργείται ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ενώ το κράτος αναλαμβάνει έναν πιο συγκεντρωτικό ρόλο. Δηλαδή, αντί να προωθείται η αποκέντρωση, προωθείται η υπερσυγκέντρωση εξουσιών από το κράτος και μειώνεται ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αντίθετα με το ρεύμα της Ευρώπης. Περαιτέρω διαπιστώθηκε πως το μοντέλο Τοπικής Αυτοδιοίκησης που προτείνεται δεν είναι σε καμία περίπτωση βιώσιμο και ότι επιβάλλεται να γίνει το συντομότερο τεχνοοικονομική μελέτη που να δείχνει τη βιωσιμότητά του.
Οι θέσεις της Ένωσης Δήμων
Τα πιο πάνω, μάλιστα, επιβεβαιώνονται και από την ανακοίνωση που εξέδωσε η Ένωση Δήμων. Όπως αναφέρεται, κατά τη χθεσινή σύσκεψη, «ομόφωνα διαπιστώθηκε ότι το νομοσχέδιο που έχει κατατεθεί στη Βουλή από το Υπουργείο Εσωτερικών όχι μόνο έχει σοβαρές νομικές και συνταγματικές αδυναμίες, με βάση τη γνωμάτευση του νομικού μας συμβούλου, αλλά και γενικότερα δεν μπορεί να θεωρηθεί ως μια ουσιαστική βάση μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης». Κι αυτό, σημειώνεται, επειδή:
1. Δεν συνοδεύεται από τεχνοοικονομική μελέτη βιωσιμότητας όσον αφορά τη δημιουργία νέων οργάνων δευτεροβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ενώ δεν μειώνονται οι Δήμοι, απλώς περιορίζονται στο ελάχιστο οι αρμοδιότητές τους.
2. Αντί της αναγκαίας αποκέντρωσης με βάση την Ευρωπαϊκή Χάρτα Τοπικής Αυτοδιοίκησης και την αυτοδυναμία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η Κεντρική Κυβέρνηση επαυξάνει τον επεμβατικό και συγκεντρωτικό της ρόλο.
3. Δεν γίνεται καμιά πρόνοια για την αντιμετώπιση και προώθηση της οικονομικής αυτοτέλειας των Τοπικών Αρχών και των άλλων συναφών οικονομικών θεμάτων που αφορούν τους Δήμους και την Πολιτεία.
«Κατόπιν λεπτομερούς μελέτης διαπιστώθηκε ότι η φιλοσοφία του Νομοσχεδίου αντιβαίνει προς τις γενικές αρχές της αποκέντρωσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και η εφαρμογή του, δυστυχώς, δεν θα αποβεί προς το συμφέρον και την καλύτερη εξυπηρέτηση του πολίτη, που είναι το ζητούμενο», προστίθεται στην ανακοίνωση και σημειώνεται πως αποφασίστηκε να ζητηθούν συναντήσεις, το συντομότερο δυνατό, με τα κόμματα, για να επαναβεβαιωθούν οι θέσεις και απόψεις που έχουν ανταλλαγεί μεταξύ των Ένωσης Δήμων και των κομμάτων. Όπως πληροφορούμαστε, προγραμματίζεται νέα σύσκεψη της Ένωσης Δήμων περί τα τέλη Σεπτεμβρίου, αρχές Οκτωβρίου, κατά την οποία θα αξιολογηθεί εκ νέου η κατάσταση και θα ληφθούν σχετικές αποφάσεις.
Τι αποφάσισαν τον Φεβράρη
Πέραν των πιο πάνω, κατά τη χθεσινή σύσκεψη των δημάρχων επαναβεβαιώθηκαν ομόφωνα οι θέσεις της Ένωσης Δήμων σχετικά με τη Μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όπως αυτές συμφωνήθηκαν στην προηγούμενη σύσκεψη των Δημάρχων, ημερομηνίας 17 Φεβρουαρίου και δόθηκαν στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στις 20 Φεβρουαρίου. Σύμφωνα με σχετικό υπόμνημα, οι δήμαρχοι κατ' αρχάς συμφωνούν στους εξής στόχους σε σχέση με τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης:
* Παροχή ποιοτικών υπηρεσιών έγκαιρα και με το χαμηλότερο κόστος.
* Η πρότασή θα πρέπει να είναι υλοποιήσιμη, λειτουργική και άρα βιώσιμη.
* Ικανοποίηση της δέσμευσης του Προέδρου της Δημοκρατίας για διατήρηση του αριθμού των Δήμων.
* Η μεταρρύθμιση να βασίζεται στη μελέτη των Ιταλών εμπειρογνωμόνων.
* Να δημιουργεί άμεσα οικονομίες κλίμακας.
* Να ικανοποιεί το λαϊκόν αίσθημα.
* Να ικανοποιεί τους εκλεγμένους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Τρία στάδια δράσης
Κατά τη σύσκεψη της 17ης Φεβρουαρίου καθορίστηκαν, επίσης, και τρία στάδια δράσης. Το πρώτο αφορά στην αύξηση της αποδοτικότητας με άμεση υλοποίηση έως το 2017. Στο στάδιο αυτό, όπως αποφασίστηκε, παραμένουν όλοι οι Δήμοι και οι Κοινότητες ως έχουν σε σχέση με τον αριθμό και τις εξουσίες τους, ενώ προωθείται η δημιουργία Συμπλεγμάτων υπηρεσιών συγκεκριμένων Δήμων και κοινοτήτων (τα συμπλέγματα και οι υπηρεσίες θα διευκρινιστούν και θα θεσμοθετηθούν ονομαστικά).
Οι συνεργασίες θα αφορούν καθημερινές εργασίες στον Δήμο και θα έχουν στόχο την αναβάθμιση του επιπέδου υπηρεσιών και τη μείωση του κόστους λόγω δημιουργίας οικονομιών κλίμακας, ενώ θα έχουν βάση τη σύγχρονη εταιρική διακυβέρνηση. Δηλαδή, οι συνεργασίες / συμπλεγματοποιήσεις θα δημιουργήσουν μια νέα υπηρεσία ή και νέο όργανο, που θα έχει την αρμοδιότητα και ευθύνη όλων των εσόδων και εξόδων και θα ελέγχεται από Συμβούλιο που θα απαρτίζεται από τους αιρετούς των συγκεκριμένων Δήμων.
Το κάθε Συμβούλιο θα έχει από 11 μέχρι 14 μέλη ανάλογα με τον αριθμό των συμμετεχουσών Αρχών, περιλαμβανομένων και Κοινοτήτων και η ψήφος του κάθε μέλους θα είναι σταθμισμένη ανάλογα με τον πληθυσμό και άλλα κριτήρια που αφορούν την κάθε συμμετέχουσα Αρχή. Tα Συμβούλια θα εξουσιοδοτηθούν να παίρνουν άμεσα αποφάσεις για αποφυγή καθυστέρησης, με παράλληλη ενημέρωση των Τοπικών Αρχών. Την ίδια ώρα, τα συμπλέγματα (περιφερειακά, αγροτικά, κ.λπ) θα πρέπει να καθορισθούν από την αρχή, με ευθύνη της Κυβέρνησης και με τη σύμφωνη γνώμη των Τοπικών Αρχών. Προς τούτο, η Κυβέρνηση θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τις υπηρεσίες των Ιταλών εμπειρογνωμόνων.
Επιδιώκουν αυξημένες αρμοδιότητες
Παράλληλα και με στόχο τη διαφύλαξη της αξιοπιστίας των Τοπικών Αρχών αλλά και τις ευρωπαϊκές αρχές της ίσης μεταχείρισης, ισονομίας, χρηστής διοίκησης και δημοκρατίας, οι Δήμαρχοι συμφωνούν πως θα πρέπει οι τιμολογιακές πολιτικές τελών και φόρων στους Δήμους να ευθυγραμμιστούν. Αυτόν τον ρόλο, σημειώνεται, θα μπορούσε να τον αναλάβει η Ένωση Δήμων. Επιπρόσθετα οι Δήμαρχοι θεωρούν πως θα ήταν σωστή κίνηση η μεταφορά της ευθύνης έκδοσης πολεοδομικών αδειών από το Κράτος στις Τοπικές Αρχές, με τη σύσταση Επαρχιακών Πολεοδομικών Αρχών.
Επιπλέον οι Δήμοι αξιώνουν όπως τους παραχωρηθεί και ο Πολεοδομικός / Συγκοινωνιακός Στρατηγικός Σχεδιασμός και Έργα Υπερτοπικής σημασίας. Όπως επισημαίνεται, «στη μεταβατική περίοδο 2-3 ετών δημιουργείται ένα Συμβούλιο, το οποίο στόχο θα έχει τη χάραξη στρατηγικής και ενοποίηση του Τοπικού Σχεδίου και του Ολοκληρωμένου Σχεδίου Κινητικότητας (ΟΣΚ). Συμπεριλαμβάνει εκπροσώπους των Δήμων, τον Έπαρχο, το Τμήμα Πολεοδομίας, το Τμήμα Περιβάλλοντος και το Τμήμα Συγκοινωνιών». Ταυτόχρονα, οι Δήμοι αξιώνουν και τη μεταφορά στην Τοπική Αυτοδιοίκηση όλων των αρμοδιοτήτων που αφορούν την Τοπική Αυτοδιοίκηση και σήμερα ανήκουν στις Επαρχιακές Διοικήσεις.
Ενοποίηση Δήμων, ίσως, το 2019
Το δεύτερο στάδιο δράσης, στο οποίο συμφώνησαν οι Δήμοι, αφορά στη δημιουργία περιβάλλοντος συνεργασίας (2016 - 2018), μέσω της διαχείρισης της ύδρευσης και αποχέτευσης, καθώς επίσης και της διαχείρισης των ΧΥΤΥ και ΟΕΔΑ. «Κατά τη μεταβατική περίοδο γίνεται μια ενδελεχής και σε βάθος μελέτη διαδικασιών, εξουσιών, αρμοδιοτήτων, συνηθειών, πιθανών αναγκών και αριθμού ατόμων και δομής σε κάθε Δήμο, για να μελετηθεί η μελλοντική δομή πιθανών συγχωνεύσεων», σημειώνεται.
Σε ό,τι αφορά το τρίτο στάδιο δράσης, αυτό αφορά στην ενοποίηση Δήμων, η οποία τοποθετείται χρονικά για το 2019. Βάσει των όσων συμφωνήθηκαν οι Δήμοι μετατρέπονται σε οικονομικά ανεξάρτητες οντότητες, μεταφέροντας σε αυτούς την ευθύνη για κάποιες απαραίτητες φορολογίες με σκοπό να είναι αυτοτελείς. Ως παράδειγμα αναφέρονται ο φόρος ακίνητης ιδιοκτησίας και τα τέλη κυκλοφορίας οχημάτων. Επίσης, μετά από μια μεταβατική περίοδο 2-3 ετών (2018 - 2019) θα γίνει αξιολόγηση και θα ληφθεί απόφαση κατά πόσον οι συμπλεγματοποιήσεις υπηρεσιών θα είναι και βάση για πιθανή δημιουργία δυνατών και ανεξάρτητων οντοτήτων / Δήμων.
Άλλες αποφάσεις
Όσον αφορά δε γενικά θέματα, αποφάσισαν ομόφωνα στα εξής:
* Εποπτεία: Οικονομικές αποφάσεις εποπτεύονται από το Υπουργείο Οικονομικών (νόμος ομπρέλα), οι διαδικαστικές και νομικές αποφάσεις ελέγχονται από τον Γενικό Ελεγκτή, εισάγεται υποχρεωτικά ο θεσμός του Εσωτερικού Ελεγκτή και οι πολιτικές αποφάσεις κρίνονται από τους πολίτες μέσω εκλογών.
* Χρειάζεται χρόνος μέχρι την υλοποίηση της Μεταρρύθμισης και με στόχο να είναι η διαδικασία απρόσκοπτη, τα κόμματα θα μπορούσαν να προβληματισθούν προς την κατεύθυνση ευρύτερων πολιτικών αποφάσεων και συγκεκριμένων ενεργειών.
* Προς αύξηση της αποδοτικότητας, πιθανό να χρειασθεί μείωση προσωπικού στη βάση κανονικών συνταξιοδοτήσεων ή μέσα από πρόγραμμα εθελούσιου πλεονασμού, το οποίο και θα αποτελεί κόστος της μεταρρύθμισης.
* Υπό το φως των εξελίξεων και των αλλαγών που θα επέλθουν, θα πρέπει να αναθεωρηθεί και το θέμα του θεσμικού ρόλου της ΄Ενωσης Δήμων Κύπρου, αλλά και να μελετηθούν τυχόν αλλαγές στο Καταστατικό της.
