ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΦΑΤΙΚΑ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ, ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ

Οι λεγόμενες «ορμόνες του στρες» δύναται να καταστρέψουν τις διακοπές σας

Τι οφέλη παρέχουν οι διακοπές στους εργαζόμενους και πόσο αυτά τα το οφέλη διαρκούν μετά την επιστροφή στην εργασία; Υπάρχει τρόπος οι εργαζόμενοι να επιμηκύνουν τα οφέλη των διακοπών;

Φανταστείτε την αντίδραση ενός κινητήρα του αυτοκινήτου, όταν ελαττώσετε άμεσα από την πέμπτη ταχύτητα στην πρώτη. Με την ίδια αντίδραση τονίζουν οι επιστήμονες, αντιδρά και το ανθρώπινο σώμα.

Και όπως όλοι γνωρίζουμε, οι διακοπές έρχονται παρέα με μια τιμή. Σύμφωνα με στατιστικές έρευνες που έγιναν, κάθε κυπριακή οικογένεια ξοδεύει τον μισθό περίπου δύο μηνών, κατά τη διάρκεια των διακοπών της.

Το 1910, κάτι περισσότερο δηλαδή από έναν αιώνα πριν, ένας αρθρογράφος των «New York Times» έθεσε σε άρθρο του το εξής ερώτημα: «αν πρέπει να κάνει διακοπές η εργατική τάξη» και «ποια είναι η ιδανική διάρκεια των διακοπών». Αυτομάτως ξεκίνησε ένας κύκλος συζητήσεων από επιχειρηματίες, ακαδημαϊκούς και πολιτικούς της εποχής, κατά πόσον οι διακοπές ήταν απαραίτητες για την εργατική τάξη και για ποιον λόγο.

Σήμερα, οι Ευρωπαίοι εργαζόμενοι, συμπεριλαμβανομένων και των Κυπρίων, απολαμβάνουν τον ελάχιστο αριθμό των επί πληρωμή ημερών άδειας, γύρω στις είκοσι στον αριθμό, οι περισσότεροι εκ των εργαζομένων τον μήνα Αύγουστο, ενώ παράλληλα η τουριστική βιομηχανία ανθεί αφού απασχολεί περισσότερους από 260 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, έγιναν έρευνες-ορόσημα, και διατυπώθηκαν μεγάλες θεωρίες σχετικά με το ζήτημα των «επιπτώσεων» των διακοπών.

Η κυριότερη, και ίσως η πιο ευρείας αποδοχής, θεωρία που διατυπώθηκε είναι ότι οι διακοπές θεωρούνται πηγή ευτυχίας και αποτελούν βασικό συστατικό για την ποιότητα ζωής. Δεδομένου ότι το μεγαλύτερο κομμάτι των διακοπών ανακουφίζει τους ανθρώπους από το εργασιακό άγχος και τους αφήνει ελεύθερους να κάνουν ό,τι θέλουν, οι διακοπές δικαίως θεωρούνται ως μέσο για τη διατήρηση και αποκατάσταση της πλήρους ικανότητας εργασίας. Ίσως εν μέρει τώρα να δικαιολογείται η πολύμηνη αναμονή των καλοκαιρινών διακοπών. Ουδέν καλόν αμιγές κακού όμως. Και όπως όλοι γνωρίζουμε, οι διακοπές έρχονται παρέα με μια τιμή.

Σύμφωνα με στατιστικές έρευνες που έγιναν, κάθε κυπριακή οικογένεια ξοδεύει τον μισθό περίπου δύο μηνών, κατά τη διάρκεια των διακοπών της. Και εδώ προκύπτουν τα εξής ερωτήματα. Αξίζουν όντως οι διακοπές αυτή την «επένδυση» σε χρόνο και χρήμα; Τι οφέλη παρέχουν οι διακοπές στους εργαζομένους, και πόσο αυτά τα οφέλη διαρκούν μετά την επιστροφή στην εργασία; Υπάρχει τρόπος οι εργαζόμενοι να επιμηκύνουν τα οφέλη των διακοπών; Παρέχουν όντως οι διακοπές στους εργοδότες μια ανανεωμένη, ενισχυμένη εργατική δύναμη για τις επιχειρήσεις τους μετά την επιστροφή των εργαζομένων;

Προσοχή-Κίνδυνος!

Κι ενώ όλοι φαντάζονται ότι η προ-διακοπών διάθεση θα βρίσκεται στα ύψη, και θα σας βρει να ονειροπολείτε ότι βρίσκεστε στις Μπαχάμες και χαλαρώνετε κάτω από έναν φοίνικα, πίνοντας pina colada και περνώντας ποιοτικό χρόνο με την οικογένειά σας, είστε λανθασμένοι γιατί οι επιστήμονες έρχονται να καταρρίψουν αυτόν τον μύθο, όσο περίεργο και αν ακούγεται.

Βάσει ερευνών που έγιναν σε 96 εργαζόμενους Ολλανδούς, κατά τις δύο πρώτες βδομάδες που προηγούνταν των διακοπών τους, καταγράφηκαν υψηλά επίπεδα άγχους, προφανώς λόγω του αυξημένου φόρτου εργασίας που είχαν να αντιμετωπίσουν, εξαιτίας της διεκπεραίωσης όλων των υποχρεώσεών τους πριν να φύγουν για διακοπές. Κι αν αυτό το βρίσκετε κάπως υπερβολικό, διαβάστε κι αυτό. Σωματικές ενοχλήσεις μέσα στις πρώτες ημέρες μακριά από την εργασία τους, μερικές φορές αρκετά σοβαρές, συμπεριλαμβανομένων παροδικού ή περιβαλλοντικού στρες ή ασθένειας «αναψυχής» στους εργαζομένους, αποδεικνύονται μέσα από ποικίλες έρευνες, ενώ πολλές φορές η έναρξη της περιόδου διακοπών για πολλούς ανθρώπους χάλασε, λόγω υψηλής αρτηριακής πίεσης, κακής ποιότητας ύπνου, κακής διάθεσης, έλλειψης πρωτοβουλίας, πυρετού, ημικρανιών ή στομαχικών διαταραχών.

Αν και ακούγεται περίεργο, είναι ωστόσο πέρα για πέρα αληθινό, έστω και αν η αιτιολογία των φαινομένων αυτών δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητή. Πολλοί επιστήμονες συσχετίζουν το εν λόγω φαινόμενο των σωματικών και ψυχικών διαταραχών στην υγεία, που προκύπτουν με την έναρξη των διακοπών, με την ξαφνική στέρηση των κορτικοστεροειδών, τις λεγόμενες «ορμόνες τους στρες». Και όντως αν το καλοσκεφτείτε αυτό μπορεί εύκολα να εξηγηθεί. Φανταστείτε την αντίδραση ενός κινητήρα αυτοκινήτου, όταν ελαττώσετε άμεσα από την πέμπτη ταχύτητα στην πρώτη. Με την ίδια αντίδραση, τονίζουν οι επιστήμονες, αντιδρά και το ανθρώπινο σώμα, το οποίο δεν μπορεί να συνηθίσει στις νέες ταχύτητες από τη μια μέρα στην άλλη.

Ας υποθέσουμε όμως ότι είστε από τους τυχερούς και μπορέσατε να εξομαλύνετε κάπως τη μεταβατική περίοδο που προηγείται της έναρξης των διακοπών σας χωρίς προβλήματα. Ακόμη και τώρα, όμως, δεν έχουν απαντηθεί όλα τα ερωτήματα που θέσαμε πιο πάνω. Ποια τα οφέλη που μπορούν να σας προσφέρουν οι διακοπές σας και αξίζουν όντως την επιπλέον προσπάθεια, το στρες και την έξτρα προετοιμασία που κάνατε τους προηγούμενους μήνες;

Όσον αφορά στο ερώτημα αν όντως είναι ευεργετικές οι διακοπές, εδώ ομολογουμένως οι απόψεις διίστανται. Στην πρώτη περίπτωση οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η επιστροφή στη δουλειά από περίοδο διακοπών σχετίζεται με μείωση της αποδοτικότητας στους εργαζομένους. Αυτό, βάσει έρευνας που έγινε σε μαθητές δημοτικών σχολείων όπου, κατά την επιστροφή τους στα θρανία από τους καλοκαιρινούς μήνες, παρατηρήθηκε μια σημαντική μείωση της απόδοσής τους, ειδικότερα, στα μαθηματικά και την ορθογραφία. Αυτό μπορεί να ταυτιστεί, όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί, με τη συμπεριφορά των εργαζομένων, δεδομένου ότι οι εργαζόμενοι κάνουν μικρότερες διακοπές από τους μαθητές και ο φόρτος εργασίας που έχουν να αντιμετωπίσουν, επιστρέφοντας στη δουλειά τους, είναι πολύ μεγαλύτερος.

Στον αντίποδα, έρευνες βασισμένες στη «θεωρία των πόρων» έρχονται να αποδείξουν ότι μεγάλες χρονικές περίοδοι, ελεύθερου χρόνου, επιτρέπουν στους εργαζομένους να αναστήσουν τους χαμένους πόρους, τους οποίους και θα χρησιμοποιήσουν όταν επιστρέψουν από τις διακοπές. Αντίστοιχα, μια σειρά παρατηρήσεων, ανάμεσα σε Γερμανούς και Ελβετούς εργαζομένους, έρχεται να ενισχύσει την άποψη ότι οι εργαζόμενοι που αισθάνονται ψυχικά και σωματικά ανανεωμένοι δύναται να εμφανίσουν μια τάση αλληλοβοήθειας με τους συναδέλφους τους, αλλά και μια μορφή οργανωτικής συμπεριφοράς, όπως επίσης και υψηλή απόδοση στην εργασία.

Η φρεσκάδα των διακοπών «μαραίνεται» μέσα σε 14 μέρες

Δεκατέσσερεις μέρες διαρκεί, σύμφωνα με τους ειδικούς, η φρεσκάδα και η ανανέωση που προκαλούν οι διακοπές. Όπως δημοσιεύουν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Radboud, η ψυχική μας κατάσταση αρχίζει να μεταβάλλεται ήδη από την πρώτη βδομάδα επαναπροσαρμογής στη ρουτίνα και στην εργασία μας, ενώ μέχρι τη δεύτερη βδομάδα είναι σαν να μην είχαμε φύγει ποτέ για διακοπές. Η λύση, υποστηρίζουν οι ερευνητές, κρύβεται κάπου στη μέση, υποστηρίζοντας ότι συχνότερα μικρά διαλείμματα, κατά τη διάρκεια του χρόνου, έχουν καλύτερα αποτελέσματα από μια διακοπή διαρκείας την περίοδο του καλοκαιριού.

Η ερευνήτρια Τζέσικα ντε Μπλουμ εξηγεί ότι, παρά το γεγονός ότι οι ευεργετικές επιδράσεις των διακοπών στην ψυχική και σωματική υγεία ξεθωριάζουν γρήγορα, το να μην πηγαίνουμε καθόλου διακοπές θα προκαλούσε μεγαλύτερο πρόβλημα, λόγω της υπερβολικής συσσώρευσης κούρασης. Ενώ η ειδικός καταλήγει λέγοντας πως η σύντομη διάρκεια που έχουν τα ευεργετικά οφέλη των διακοπών, αποδεικνύει την ανάγκη για πιο συχνές αποδράσεις προκειμένου να διατηρήσουμε την υγεία και την ευεξία μας σε καλά επίπεδα.

Πολλά και αντιφατικά τα στοιχεία που προκύπτουν σχετικά με τα ερωτήματα που θέσαμε στην αρχή, για το αν και κατά πόσο είναι ευεργετικές οι διακοπές. Πολλές οι έρευνες που έχουν γίνει, κι ακόμα περισσότερες αυτές που πρόκειται να γίνουν. Η πρόκληση είναι να περάσουμε εμείς καλά και να κάνουμε όσο πιο εποικοδομητική χρήση του ελεύθερού μας χρόνου γίνεται. Αντί να ανησυχούμε πού θα πάμε, πόσο καιρό θα μείνουμε και πώς θα περάσουμε, ας επικεντρωθούμε στα πράγματα που έχουν πραγματικά σημασία. Μια ομαλή έναρξη της περιόδου διακοπών, ψυχική αποδέσμευση από τις ανησυχίες της καθημερινότητας, ευχαρίστηση και ξεκούραση, ένα αξιομνημόνευτο τέλος της περιόδου των διακοπών και μια σταδιακή ομαλή επιστροφή στην εργασία! Καλές διακοπές σε όλους!