Ενημέρωση ζητά η βουλευτής Στέλλα Κυριακίδου
Η παρακοή διαταγμάτων επικοινωνίας, που εκδίδουν Οικογενειακά Δικαστήρια, θέμα που απασχολεί τη Βουλή και την Αστυνομία

Τα προβλήματα που παρατηρούνται στην εφαρμογή διαταγμάτων Οικογενειακού Δικαστηρίου από την Αστυνομία, σε σχέση με τη γονική μέριμνα των παιδιών και τη γονική αποξένωση, στις περιπτώσεις χωρισμένων συζύγων, θέτει επί τάπητος η βουλευτής και αντιπρόεδρος του ΔΗΣΥ, Στέλλα Κυριακίδου, με ανοικτή επιστολή της προς τον Αρχηγό της Αστυνομίας. Σύμφωνα με πληροφορίες μας, κάποιες χωρισμένες μητέρες, που έχουν τη φύλαξη των παιδιών τους, καταγγέλθηκαν ότι δεν τους επιτρέπουν να έχουν επαφή με τους πατέρες τους και συνελήφθησαν τους τελευταίους μήνες, για παρακοή διαταγμάτων επικοινωνίας, που εκδίδουν Οικογενειακά Δικαστήρια.

Η ανάθεση της γονικής μέριμνας
Η βουλευτής έστειλε την ανοικτή επιστολή την περασμένη Τρίτη (4.8.2015) και ζητά να ενημερωθεί «αν η συνημμένη επιστολή, σχετικά με τα προβλήματα που παρατηρούνται στην εφαρμογή διαταγμάτων Οικογενειακού Δικαστηρίου από την Αστυνομία, η οποία παρεμπιπτόντως κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών Μεταξύ Ανδρών και Γυναικών κατά τη συζήτηση του θέματος “Προβλήματα χωρισμένων συζύγων και τρόποι αντιμετώπισής τους”, έχει κοινοποιηθεί σε όλους τους Αστυνομικούς Σταθμούς, ώστε να είναι ενήμερο το Αστυνομικό Σώμα, στον τρόπο εκτέλεσης τέτοιας φύσεως διαταγμάτων».

Η συνεδρία της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, στην οποία αναφέρεται η επιστολή της Στ. Κυριακίδου, πραγματοποιήθηκε στις 29 Ιουνίου 2015 και ασχολήθηκε για πρώτη φορά με το θέμα αυτό, υπό τον τίτλο, «Προβλήματα χωρισμένων συζύγων και τρόποι αντιμετώπισής τους: Η ανάθεση της γονικής μέριμνας των παιδιών σε περιπτώσεις διαζυγίου και τα προβλήματα άνισης μεταχείρισης που τυχόν να δημιουργούνται ανάμεσα στους γονείς με τις αποφάσεις δικαστηρίων και η αντιμετώπιση της γονικής αποξένωσης». Το θέμα ενέγραψε για συζήτηση η ίδια η Στέλλα Κυριακίδου, μαζί με τη βουλευτή της ΕΔΕΚ, Ρούλα Μαυρονικόλα.

Η έκδοση εντάλματος σύλληψης
Η συνημμένη επιστολή με θέμα την εκτέλεση Διαταγμάτων Οικογενειακού Δικαστηρίου, που είχε κοινοποιηθεί προς την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής, είχε ημερομηνία 18 Μαρτίου 2015, την υπέγραφε ο Ανώτερος Αστυνόμος Χρ. Μαυρής για τον Αρχηγό Αστυνομίας Ζαχαρία Χρυσοστόμου και απευθυνόταν προς τους Αστυνομικούς Διευθυντές-Διοικητές. Τους πληροφορούσε ότι, «σε συνάντηση διαβούλευσης που έγινε στο Γραφείο της Επιτρόπου για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Παιδιού, σχετικά με τα προβλήματα που παρατηρούνται στην εφαρμογή διαταγμάτων Οικογενειακού Δικαστηρίου από την Αστυνομία, έχουν διευκρινιστεί τα ακόλουθα:

Τα διατακτικά\αναγκαστικά\απαγορευτικά διατάγματα, αναγνωρίζονται συνήθως από το περιεχόμενό τους και τη χρήση των λέξεων, όπως “διατάσσεται”, “υποχρεούται”, “θα πρέπει”. Η παρακοή τέτοιων διαταγμάτων συνιστά ποινικό αδίκημα, “παρακοή σε νόμιμες διαταγές”, κατά παράβαση του άρθρου 137, του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154. Σημειώνεται ότι το Οικογενειακό Δικαστήριο τείνει, πλέον, να εκδίδει διατακτικά\αναγκαστικά\απαγορευτικά διατάγματα, παρά ρυθμιστικά.

Συνεπώς με την καταγγελία παρακοής τέτοιου διατάγματος, η Αστυνομία θα προχωρεί στην έκδοση εντάλματος σύλληψης εναντίον του προσώπου που δεν συμμορφώνεται στο διάταγμα του Δικαστηρίου, αφού αξιολογήσει τα περιστατικά της κάθε περίπτωσης. Κατά τη σύλληψη, θα πρέπει να εφαρμόζονται οι πρόνοιες της Αστυνομικής Διάταξης, δηλαδή να αποφεύγεται η σύλληψη γονέα στην παρουσία των παιδιών του κάτω των 18 χρονών και η χρήση χειροπεδών και να επιδεικνύεται η ανάλογη ευαισθησία. Παρακαλώ όπως δώσετε οδηγίες σε όλα τα υπό διοίκηση μέλη σας, που ασχολούνται με τη διερεύνηση τέτοιων υποθέσεων, για πιστή συμμόρφωση και εφαρμογή των πιο πάνω οδηγιών».

Τα παιδιά σε «πεδίο μάχης»
Υπενθυμίζουμε ότι στη διάρκεια της προαναφερόμενης συνεδρίας της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η βουλευτής Στέλλα Κυριακίδου, που είναι κλινική παιδοψυχολόγος, είπε ότι «η γονική αποξένωση είναι ένα από τα πολλά προβλήματα που παρουσιάζονται μετά από ένα διαζύγιο ή χωρισμό γονιών. Αφορά τη ρήξη της γονικής σχέσης ή επαφής ανάμεσα στον ένα γονιό και το παιδί, κυρίως όταν οι γονείς είναι χωρισμένοι ή σε διάσταση. Τα παιδιά βρίσκονται μέσα σε ένα πεδίο μάχης, μεταξύ ενός ζευγαριού που χωρίζει… αλλά το κάθε παιδί έχει δικαίωμα να έχει επαφή και επικοινωνία και με τους δύο γονείς, ανεξαρτήτως αν το ζευγάρι έχει χωρίσει για διάφορους λόγους ή οι δύο γονείς δεν βρίσκονται μαζί.

Συνήθως η γονική αποξένωση προκαλείται από τον γονιό που έχει τη γονική επιμέλεια, ο οποίος, σε μια συνειδητή διαδικασία, προσπαθεί να αποξενώσει το παιδί του από τον άλλο γονιό και από την οικογένειά του. Αυτό έχει πολύ σημαντικές ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις πάνω στα παιδιά, τα ίδια, τα οποία είναι θύματα και πάνω στον γονιό που στερείται το παιδί του. Δεν θεωρώ ότι το πρόβλημα λύεται νομικά. Αν ένας γονιός έχει δημιουργήσει σε ένα παιδί, όλα αυτά τα αρνητικά συναισθήματα και το παγιδεύει μέσα σε αυτήν τη διαδικασία, δεν μπορούμε να του επιβάλουμε να δει τον άλλο γονιό του, αν δεν θέλει, παρά το ότι η νομοθεσία μπορεί να παρέχει ένα διάταγμα επικοινωνίας στον αποξενωμένο γονέα, που να του επιτρέπει να βλέπει το παιδί του. Θεωρώ σημαντικό ότι πρέπει να ευαισθητοποιηθεί η κοινωνία για την ύπαρξη των προβλημάτων γονικής αποξένωσης, από τον ένα γονιό και την οικογένειά του, σχεδόν μόνιμα και ολοκληρωτικά».

Διαμεσολάβηση σε Οικογενειακές Υποθέσεις
Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Λήδα Κουρσουμπά, σε έκθεσή της του 2012, αναφορικά με τον ρόλο των κρατικών υπηρεσιών, σε περιπτώσεις προβλημάτων επικοινωνίας παιδιού-γονέα, του οποίου οι γονείς είναι σε διάσταση, ή διαζευγμένοι, εισηγείται τροποποίηση του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου και εκσυγχρονισμό των τηρούμενων διαδικασιών και πρακτικών των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, για θέματα Γονικής Μέριμνας. Εισηγείται, επίσης, υποχρεωτική συμμόρφωση των γονέων, για την εφαρμογή των διαταγμάτων επικοινωνίας, υποχρεωτική συμμετοχή των μελών της οικογένειας σε θεραπευτικά ή/και εκπαιδευτικά προγράμματα, και διατμηματική συνεργασία, ειδικότερα μεταξύ των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας και των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας. Η Επίτροπος «θεωρεί επιβεβλημένη ανάγκη την προώθηση για ψήφιση, του νομοσχεδίου αναφορικά με τη Διαμεσολάβηση σε Οικογενειακές Υποθέσεις, που εκκρεμεί για αρκετά χρόνια ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών».

Η παρακοή διαταγμάτων επικοινωνίας
Αναφέρει, μεταξύ άλλων, στην έκθεσή της του 2012 η Λήδα Κουρσουμπά: «Από τη διερεύνηση των παραπόνων από την Επίτροπο διαπιστώθηκε η σοβαρότητα των χρόνιων και των ακραίων προβλημάτων που δημιουργούνται, λόγω της έντονης δυσλειτουργικότητας της σχέσης μεταξύ των γονέων, μετά τον χωρισμό, σε βάρος του συμφέροντος του παιδιού. Τέτοια παραδείγματα προβληματικών καταστάσεων που δημιουργούνται, είναι η χρόνια παρακοή διαταγμάτων επικοινωνίας (και της με όρους επιβλεπόμενης επικοινωνίας), μεταξύ παιδιού-γονέα σε συνδυασμό με ενδείξεις έντονης ψυχοπαθολογίας του γονέα που έχει τη φύλαξη του παιδιού, σε σημείο που να δημιουργεί ερωτηματικά για τη γονική του ικανότητα. Υπάρχουν καταγγελίες για σεξουαλική παρενόχληση/ κακοποίηση του παιδιού (η οποία δεν έχει αποδειχθεί ή/και δεν έχει ασκηθεί ποινική δίωξη, εναντίον του κατ' ισχυρισμόν θύτη).

Υπάρχει, ακόμα, μετάδοση της αρνητικής στάσης του ενός γονέα προς το παιδί, σε ό,τι αφορά την επικοινωνία του με τον άλλο γονέα, έντονες αλληλοκατηγορίες μεταξύ συζύγων/γονέων, ισχυρισμοί εκ μέρους του γονέα που έχει τη φύλαξη, ότι το ίδιο το παιδί δεν επιθυμεί επικοινωνία με τον άλλο γονέα και απομάκρυνση των παιδιών από τον συγγενικό περίγυρο της πλευράς του γονέα, που δεν έχει τη φύλαξη. Μπορεί να συμβεί, επίσης, απαγωγή παιδιού από τον ένα γονέα, χρόνια απομάκρυνση και διάσπαση του δεσμού μεταξύ παιδιού και γονέα, δημιουργία προβλημάτων κατά τη διάρκεια επικοινωνίας (όταν αυτή πραγματοποιείται), άρνηση συνεργασίας των γονέων, ή ενός εξ αυτών, με τις ΥΚΕ και αδυναμία περαιτέρω ουσιαστικής παρέμβασης από τις ΥΚΕ, άρνηση συνεργασίας των γονέων ή ενός εξ αυτών, με ψυχολόγο ή άλλο ειδικό, μη παροχή συγκατάθεσης των γονέων ή ενός εξ αυτών, για παρακολούθηση των παιδιών τους, από παιδοψυχολόγο, άσκηση ψυχολογικής βίας από τους γονείς, ή έναν εξ αυτών, στα παιδιά, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη έντονων συναισθηματικών και ψυχολογικών προβλημάτων και καταδίκη γονέα σε φυλάκιση, μετά από επαναλαμβανόμενες παρακοές διατάγματος επικοινωνίας.

Κοινό στοιχείο αυτών των περιπτώσεων είναι οι χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες Γονικής Μέριμνας που αφορούν παρακοή διαταγμάτων επικοινωνίας παιδιών, με τον έναν από τους δύο γονείς. Όπως αβίαστα διαπιστώθηκε, αξιολογώντας τις περιπτώσεις αυτές, φαίνεται ότι η παρακοή των διαταγμάτων επικοινωνίας οφείλεται στις δυσλειτουργικές σχέσεις των γονέων, που δημιουργούνται μετά τον χωρισμό, με αποτέλεσμα το παιδί να υιοθετεί αρνητική στάση προς έναν γονέα και να μην επιθυμεί επικοινωνία με αυτόν».