Εκταφή για τους λοκατζήδες του μοιραίου Νοράτλας
Μετακινούν πρώτα τις πλάκες και το πλακόστρωτο και μετά θα αρχίσει το ανασκαφικό έργο - γύρω στις 17 Αυγούστου 2015

Με τρισάγιο στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας στη μνήμη των 30 πεσόντων καταδρομέων και αεροπόρων του ελληνικού στρατιωτικού μεταγωγικού «Νοράτλας», που καταρρίφθηκε στις 22 Ιουλίου 1974 από φίλια πυρά, ενώ προσγειωνόταν στο αεροδρόμιο Λευκωσίας, άρχισαν χθες οι εργασίες ανασκαφής του χώρου, για εντοπισμό λειψάνων και της ατράκτου του μοιραίου αεροπλάνου «Νίκη 4». Έχουν ήδη εντοπιστεί και ταυτοποιηθεί 12 από τους αγνοούμενους αυτής της αποστολής αυτοκτονίας, όπως αποκλήθηκε από τον διεθνή Τύπο, που είχαν θαφτεί στο στρατιωτικό κοιμητήριο Λακατάμειας. Είναι γνωστό ότι από τους 31 επιβαίνοντες, επέζησε με σοβαρά τραύματα μόνο ο καταδρομέας Θανάσης Ζαφειρίου. Η Επιχείρηση Νίκη», όπως ήταν η κωδική ονομασία της, ήταν και η μοναδική - μυστική - αποστολή στρατευμάτων από την Ελλάδα, με σκοπό τη στρατιωτική ενίσχυση της Κύπρου, κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής.

Μια «εκρηκτική» ανασκαφή;
Στη διάρκεια της χθεσινής εκδήλωσης, κατέθεσαν στεφάνια εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας ο Επίτροπος Προεδρίας για τα Ανθρωπιστικά Θέματα Φώτης Φωτίου, εκ μέρους του Αρχιεπισκόπου Χρυσοστόμου Β΄ ο Επίσκοπος Μεσαορίας Γρηγόριος, ο Πρέσβης της Ελλάδας Ηλίας Φωτόπουλος, ο Αρχηγός της Εθνικής Φρουράς Στρατηγός Γεώργιος Μπασιακούλης και ο Υποδιοικητής της ΕΛΔΥΚ ταγματάρχης Αλέξανδρος Καλογερόπουλος.

«Ευχή όλων μας είναι να εντοπισθούν τα 19 λείψανα», είπε σε σύντομη δήλωσή του ο Φ. Φωτίου, που ευχαρίστησε «την ηγεσία και ιδιαίτερα τον Αρχηγό της ΕΦ, για το ενδιαφέρον, αλλά και για τη συνεργασία και τη στήριξη και τη βοήθεια που παρέχει η ΕΦ, σε αυτή τη δύσκολη επιχείρηση». Είπε ότι «πιθανόν, όπως έχει λεχθεί, να υπήρχαν και εκρηκτικά στο αεροσκάφος, άρα υποχρέωση όλων μας είναι να λάβουμε όλα τα μέτρα ασφαλείας, γιατί εδώ θα εργάζονται γι’ αρκετές βδομάδες ένας μεγάλος αριθμός επιστημόνων και βοηθητικού προσωπικού. Θερμές ευχαριστίες σε όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες του Κράτους, που έχουν συνδράμει στον σχεδιασμό αυτής της επιχείρησης και είμαι σίγουρος ότι με τον ίδιο επαγγελματισμό και ζήλο θα τη συνεχίσουμε, ώστε να έχουμε και το ποθητό αποτέλεσμα».

Απαντώντας σε ερώτηση, αν θα δοθούν στη δημοσιότητα, τα ονόματα των 12 στρατιωτών που έχουν ταυτοποιηθεί, διαβεβαίωσε ότι «με την ολοκλήρωση και της ανασκαφής εδώ, ασφαλώς θα δοθούν και τα ονόματα και όλες οι πληροφορίες. Ας αναμένουμε να ολοκληρωθεί η διαδικασία, γιατί μετά την ανασκαφή θα ακολουθήσουν οι επιστημονικές, ανθρωπολογικές διαδικασίες και ταυτοποιήσεις… ας κάνουμε λίγη υπομονή και θα ανακοινωθούν την ώρα που πρέπει».

«Να κοιτάζεις και λίγο την ιστορία σου»…
«Νομίζω ότι η μέρα αυτή δεν κάνει για δηλώσεις, μόνο για περίσκεψη», είπε ο Αρχηγός της Εθνικής Φρουράς Στρατηγός Γ. Μπασιακούλης, ευχαριστώντας την κυπριακή κυβέρνηση «για την εργώδη προσπάθεια που κάνει στη διαδικασία της αναζήτησης αυτών των παλληκαριών, που ήρθαν να πολεμήσουν για την Κύπρο και χάθηκαν άδικα, όπως χάθηκαν άδικα τόσοι άλλοι, το 1974. Παράλληλα, και η ελληνική κυβέρνηση θα παράσχει συνδρομή για οτιδήποτε χρειαστεί στη διάρκεια της ανασκαφής, που όλοι ελπίζουμε να έχει ένα θετικό αποτέλεσμα. Αυτές είναι ιδιαίτερα σημαντικές στιγμές. Καμιά φορά, δεν σκέφτεσαι μόνο τι αποτέλεσμα θα φέρουν οι ανασκαφές, που είναι βέβαια πολύ σημαντικό για τους συγγενείς να βρουν τους ανθρώπους τους, αλλά πρέπει να κοιτάζεις και λίγο την ιστορία σου, το παρόν και το μέλλον...».

Πρώτα, μετακίνηση των πλακών
Όπως ανέφερε στους δημοσιογράφους ο συντονιστής της εκσκαφής Ξενοφών Καλλής, Επικεφαλής της Διεύθυνσης Ανθρωπιστικών Θεμάτων του Υπουργείου Εξωτερικών, «ξεκινά σήμερα η ετοιμασία του χώρου, ο οποίος θ’ ανασκαφεί σε κατοπινό στάδιο - αυτή είναι η πρώτη φάση, η μετακίνηση του πλακόστρωτου, των πλακών του μνημείου, μέχρι ν’ αποκαλυφθεί το φυσικό έδαφος. Με βάση τις πληροφορίες μας, χρησιμοποιήθηκε το χώμα για να καλυφθεί το αεροσκάφος, που φαίνεται να βρίσκεται θαμμένο σε αυτό το τεχνητό εξόγκωμα, αφού χρησιμοποιήθηκε χώμα από τη γύρω περιοχή, για να καλύψει το αεροσκάφος. Σε αυτή την πρώτη φάση, θα αποκαλύψουμε τον Τύμβο στη φυσική, προτεραία του κατάσταση και όταν ολοκληρωθεί η μετακίνηση των πλακών και του πλακόστρωτου, εκτιμούμε, με βάση τα χρονοδιαγράμματα που έχουμε θέσει, ότι το ανασκαφικό έργο θα αρχίσει γύρω στις 17 Αυγούστου. Αν η πρώτη φάση ολοκληρωθεί νωρίτερα, θ’ αρχίσουμε νωρίτερα».

Απαντώντας σε ερώτηση, σε ποιο βάθος είναι η άτρακτος του αεροσκάφους, είπε ότι «με βάση γεωφυσικές έρευνες που κάναμε και με τις πρώτες ενδείξεις, φαίνεται να υπάρχουν κάποιες ανωμαλίες, σε βάθος 3,5 - 4 μέτρα. Όταν ολοκληρωθεί η πρώτη φάση, θα χρησιμοποιήσουμε ξανά την υπάρχουσα τεχνολογία, για να δούμε αν μπορούμε να εξάγουμε κάποια, πιο ασφαλή, συμπεράσματα». Απαντώντας εξάλλου σε ερώτηση για τις αντιφατικές πληροφορίες για την ύπαρξη λειψάνων στο κουφάρι του αεροπλάνου, παρατήρησε ότι «γι’ αυτό κάνουμε την ανασκαφή… έχουμε υπόψη όλες τις πληροφορίες, τις αξιολογήσαμε και έχουμε καταλήξει σε ένα συμπέρασμα, ότι, θα διερευνηθεί ο χώρος επιστημονικά για εντοπισμό λειψάνων. Για να καταλήξουμε στην απόφαση για ανασκαφή του χώρου, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις… αλλά στο τέλος, όπως και σε κάθε άλλη ανασκαφή, το αποτέλεσμα θα δείξει... Είμαστε πεπεισμένοι ότι χρειάζεται ν’ ανασκαφεί ο χώρος και με βάση την αξιολόγηση, εκτιμούμε ότι υπάρχουν άτομα που τάφηκαν με τα συντρίμμια του αεροσκάφους».

Είπε και τα εξής ο Ξ. Καλλής: «Οι δικές μας εκτιμήσεις, είναι ότι κάπου σε αυτή την περιοχή, θα βρούμε το αεροσκάφος… δεν μπορούμε να ξέρουμε την κατάστασή του, γιατί έχουν περάσει 41 χρόνια… υπάρχει μια πληροφορία ότι οι μηχανές του αεροσκάφους αποκολλήθηκαν και είναι θαμμένες κάπου αλλού... Λόγω του χρονικού διαστήματος που πέρασε, το σίδερο δεν θα είναι σε καλή κατάσταση, αλλά το αλουμίνιο είναι περισσότερο στο αεροσκάφος… ευελπιστούμε ότι τουλάχιστον, θα βρούμε τον σκελετό. Με βάση τις πληροφορίες που έχουμε, η άτρακτος του αεροπλάνου διαμοιράστηκε από τον εκσκαφέα, που την άνοιξε για να βάλει χώμα μέσα, οπότε και εντόπισε τις σωρούς, το 1974. Εμείς θα αρχίσουμε την αρχαιολογική έρευνα, μόλις αφαιρεθούν όλες οι πλάκες από το μνημείο κι ευελπιστούμε ότι όλα θα εξελιχθούν ομαλά».

Μαύρο κουτί; Μάλλον όχι…
Ρωτήσαμε τον Ξενοφώντα Καλλή κατά πόσο αναμένεται να βρεθεί το μαύρο κουτί του αεροπλάνου, για να χυθεί έτσι περισσότερο φως στη μοιραία πτήση της 22ας Ιουλίου 1974, αλλά μας είπε ότι δεν αναμένεται κάτι τέτοιο. «Μιλάμε για το 1974, οπότε τα αεροπλάνα ήταν κατασκευασμένα λίγο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουμε, δεν φαίνεται να υπάρχουν μαύρα κουτιά στα αεροπλάνα αυτά. Δεν νομίζω… όμως να κάνετε υπομονή και σιγά-σιγά θα αποκαλυφθεί και η αλήθεια για το τι υπάρχει. Ελπίζουμε ότι θα ολοκληρωθεί η διαδικασία, το συντομότερο. Υπάρχει και το θέμα της ασφάλειας που δεν μας επιτρέπει να κάνουμε συντόμια. Έχουμε πληροφορίες ότι υπάρχουν εκρηκτικά μαζί με το αεροσκάφος και επομένως πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί. Είναι όπως κάθε άλλη εκταφή και η διάρκειά της θα εξαρτηθεί ανάλογα με τις δυσκολίες που θα αντιμετωπίσουμε».

«Ας βρεθεί, έστω ένα κοκκαλάκι»…
Παρών στη χθεσινή εκδήλωση και ο Θεόδωρος Αναστασόπουλος, που όπως μας είπε υπηρετούσε λοχίας στην ΕΛΔΥΚ, το 1974, ενώ είναι συγγενής και συγχωριανός με δύο από τους πεσόντες του Νοράτλας, τον Ανδρέα Αναστασόπουλο και τον Σωτήρη Τζουρά. Δήλωσε εμφανώς συγκινημένος: «Περιμέναμε πολλά χρόνια να γίνει η εκταφή… κάλλιο αργά παρά ποτέ… έστω και τώρα…Έχουμε την πεποίθηση, ότι πέρα από την άτρακτο του αεροπλάνου, εδώ θα βρεθούν και κάποια οστά, από τα παιδιά μας… Πιστεύουμε ότι θα βρεθεί εδώ κάτι από τα υπόλοιπα παιδιά που δεν έχουν ταυτοποιηθεί. Όλες οι οικογένειες περιμένουν αυτή τη χαρά…(σπάσιμο φωνής, δάκρυα). Συγκεκριμένα ο αδελφός του Τζουρά μου είπε… “ας βρεθεί, έστω ένα κοκκαλάκι, να φτιάξουμε ένα μνημείο στο χωριό… δεν θέλω τίποτε άλλο”»…