Μια αναγκαιότητα, σύμφωνα με τη Λήδα Κουρσουμπά
Εθνική Στρατηγική για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική εκμετάλλευση-κακοποίηση και την παιδική πορνογραφία, αποφάσισε η Κυβέρνηση

«Πολύ θετική εξέλιξη» χαρακτήρισε η Επίτροπος για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Παιδιού Λήδα Κουρσουμπά την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, που ανακοινώθηκε την περασμένη Παρασκευή 17 Ιουλίου 2015, για τη σύσταση ad-hoc Υπουργικής Επιτροπής, η οποία θα συντονίσει την ετοιμασία, μέχρι το τέλος του 2015, Εθνικής Στρατηγικής για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική εκμετάλλευση, τη σεξουαλική κακοποίηση και την παιδική πορνογραφία.

Κληθείσα από τη «Σ» να σχολιάσει την απόφαση αυτήν, η Επίτροπος τόνισε ότι πέρα από την Εθνική Στρατηγική για την προστασία των παιδιών, πρέπει να δημιουργηθεί και στην Κύπρο το αποκαλούμενο Σπίτι των Παιδιών, που ιδρύθηκε και λειτουργεί στην Ισλανδία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και είναι ένα πρότυπο διεπιστημονικό κέντρο, όπου το παιδί θύμα σεξουαλικής βίας και η οικογένειά του «παίρνει στήριξη από μια ομάδα ειδικών, για να μπορέσει να προχωρήσει στο στάδιο που θα δώσει μαρτυρία, αλλά και να ξαναβρεί τον εαυτό του».

Η εφαρμογή Σύμβασης Lanzarote
Στην κυβερνητική ανακοίνωση της Παρασκευής αναφέρεται ότι «κατά την πρόσφατη συνεδρία του, υπό την Προεδρία του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε τη σύσταση ad-hoc Υπουργικής Επιτροπής με τη συμμετοχή των Υπουργών Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Παιδείας και Πολιτισμού, Υγείας, Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, η οποία θα συντονίσει την ετοιμασία, μέχρι το τέλος του 2015, Εθνικής Στρατηγικής για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική εκμετάλλευση, τη σεξουαλική κακοποίηση και την παιδική πορνογραφία. Η ανάγκη διαμόρφωσης Εθνικής Στρατηγικής για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική εκμετάλλευση, κακοποίηση και πορνογραφία κρίνεται αναγκαία, για σκοπούς διασφάλισης της αυστηρής και σωστής εφαρμογής των προνοιών της σχετικής Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης, η οποία τέθηκε σε ισχύ στην Κύπρο από 1.6.2015, καθώς και του οικείου Νόμου που θεσπίστηκε».

Όχι σε πολλές καταθέσεις
Όπως ανέφερε χθες στη «Σ» η Λήδα Κουρσουμπά, «είναι πολύ θετικό ότι υιοθέτησε η Κυβέρνηση τη θέση της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού για δημιουργία μιας Εθνικής Στρατηγικής, με σχέδιο δράσης, που να στοχεύει σε μέτρα πρόληψης για ενημέρωση και ενδυνάμωση των παιδιών, στο θέμα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης. Και πρέπει να σας πω ότι, η διαπαιδαγώγηση αυτή, δεν αναφέρεται απλώς στην αναπαραγωγική διαδικασία, αλλά στη γνώση των παιδιών στις διαφυλικές σχέσεις, στην αποδοχή του άλλου, στη μη ανοχή στη βία και την καταπίεση, στον σεβασμό. Η Εθνική Στρατηγική πρέπει να περιέχει και δράσεις για το τι κάνουμε και πώς διαχειριζόμαστε την οικογένεια και το παιδί θύμα σεξουαλικής κακοποίησης, δεδομένου ότι θα υπάρχουν οι υπηρεσίες εκείνες που με ετοιμότητα και συντονισμό θα στηρίξουν το παιδί και την οικογένεια. Μεγάλης σημασίας είναι η σωστή λήψη της κατάθεσης από το παιδί θύμα κακοποίησης.

Ο σχετικός Νόμος, (Περί της Πρόληψης και της Καταπολέμησης της Σεξουαλικής Κακοποίησης, της Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας, Νόμος του 2014), αναφέρεται στην ανάγκη για λήψη, όσο το δυνατόν, λιγότερων καταθέσεων από το παιδί θύμα. Η μαρτυρία του, πρέπει να λαμβάνεται μια φορά, από ψυχολόγο εξειδικευμένο στη λήψη καταθέσεων από παιδιά, σε συνεργασία με τις δικαστικές Αρχές, για να έχει την πληροφόρηση που χρειάζεται. Δεν πρέπει να λαμβάνονται από το παιδί θύμα πολλές καταθέσεις (από αστυνομικό, δικηγόρο της Γενικής Εισαγγελίας, ψυχολόγο κ.ά., γιατί έτσι το παιδί επαναθυματοποιείται και επαναβιώνει την τραυματική εμπειρία». Εξέδωσα σχετική θέση τον Δεκέμβρη του 2014 που κυκλοφόρησε τέλος Ιανουαρίου του 2015 με αφορμή την εφαρμογή του νέου Νόμου. Στη βάση περιπτώσεων που έχουμε εξετάσει και σχετικής βιβλιογραφίας.

Ο Bragi Gudbrandsson στην Κύπρο
Να υπενθυμίσουμε ότι ο Ισλανδός κοινωνιολόγος Bragi Gudbrandsson, επιστημονικός συνεργάτης του Συμβουλίου της Ευρώπης και ιδρυτής του «Barnahus Iceland - Σπίτι των Παιδιών», στο οποίο αναφέρθηκε η Λήδα Κουρσουμπά, βρισκόταν στην Κύπρο στις 11 Μαΐου 2015, σε συνέντευξη Τύπου στη «Λεβέντειο Πινακοθήκη» στη Λευκωσία, όπου παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το κινούμενο σχέδιο με τίτλο «Το Μυστικό της Νίκης», με σκοπό την ενημέρωση για τις δράσεις που γίνονται από το Συμβούλιο της Ευρώπης για την καταπολέμηση της σεξουαλικής εκμετάλλευσης των παιδιών και την υποστήριξή τους από τον Οργανισμό «Hope For Children» UNCRC Policy Center.

Ο Gudbrandsson εξήγησε ότι Το Σπίτι των Παιδιών είναι ένα διεπιστημονικό κέντρο, φιλικό προς τα παιδιά, όπου διάφοροι επαγγελματίες εργάζονται εκεί, με στόχο τη διερεύνηση υποθέσεων πιθανής σεξουαλικής εκμετάλλευσης, παρέχοντας στα παιδιά θύματα την κατάλληλη στήριξη. Είπε ότι στο Σπίτι των Παιδιών γίνονται όλες οι απαραίτητες ενέργειες, καθώς και η σωστή προετοιμασία, μέσα από τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων κρατικών υπηρεσιών, ακόμα και των δικαστών, των αστυνομικών, των συνηγόρων υπεράσπισης κ.λπ. Στη διάσκεψη Τύπου παρέστη και η Έλενα Ράπτη, βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης και Συντονίστρια της εκστρατείας «ΕΝΑ στα ΠΕΝΤΕ», ενάντια στη σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών, του Συμβουλίου της Ευρώπης, στην Ελλάδα, που είπε μεταξύ άλλων ότι «κανείς δεν μπορεί να αγγίξει ή να χαϊδέψει το παιδί σε εκείνα τα σημεία του σώματός του τα οποία κατά κανόνα καλύπτονται από εσώρουχα». Πρόσθεσε ότι «τα παιδιά διατηρούν το δικαίωμα να αρνηθούν φιλί ή χάδι και θα πρέπει να μάθουν να λένε «όχι», αμέσως, σε περίπτωση ανάρμοστης συμπεριφοράς, να αποφεύγουν καταστάσεις που απειλούν την ασφάλειά τους και να ενημερώνουν τον ενήλικα που εμπιστεύονται».

Σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στο σχολείο
«Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των παιδιών είναι κατοχυρωμένο δικαίωμά τους και πάγια θέση της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, μια επιστημονικά θεμελιωμένη και παιδαγωγικά προσαρμοσμένη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση, η οποία να ενσωματώνεται σε όλο το φάσμα του Αναλυτικού Προγράμματος, από την προσχολική ακόμα ηλικία, εξυπηρετεί και διασφαλίζει το συμφέρον του παιδιού».

Αυτά τονίζει με έμφαση σε τοποθέτησή της που δημοσιοποίησε στις 30.12.2014 η Επίτροπος Λήδα Κουρσουμπά και που, όπως αναφέρει, αποφάσισε αφότου έλαβε το τελευταίο διάστημα «αριθμό τηλεφωνικών και γραπτών παραπόνων από γονείς, οι οποίοι φέρουν ένσταση στο να λαμβάνουν τα παιδιά τους σεξουαλική αγωγή στα πλαίσια του σχολείου, εκφράζοντας την άποψη ότι αυτό θα οδηγήσει στη διαφθορά τους και θα τα εκθέσει σε κινδύνους»(!). Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η Λήδα Κουρσουμπά, «η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού αναγνωρίζει μεν τις ευθύνες των γονιών/κηδεμόνων καθόσον αφορά την ανατροφή των παιδιών, ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι το παιδί είναι ιδιοκτησία των γονιών του. Το παιδί, σε κάθε περίπτωση, δικαιούται να το αντιμετωπίζουν ως υποκείμενο δικαιωμάτων. Την ίδια στιγμή, η Σύμβαση δεσμεύει το Κράτος να λαμβάνει αποφάσεις οι οποίες να διασφαλίζουν τα δικαιώματα των παιδιών».

Η Λήδα Κουρσουμπά επισημαίνει ότι στον νέο Νόμο του 2014 ορίζεται σαφώς η υποχρέωση του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού να «διασφαλίζει ότι τα παιδιά, κατά την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ενημερώνονται για τους κινδύνους της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και της κακοποίησης, καθώς και για τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να προστατευθούν, προσαρμοσμένα στην εξελικτική δυνατότητά τους». Η Επίτροπος προτρέπει τους γονείς «να συνεργαστούν με τις σχολικές μονάδες για την καλύτερη δυνατή διασφάλιση των δικαιωμάτων των παιδιών».

Κενά στο σύστημα δικαιοσύνης
Σε άλλη παρέμβασή της, που δημοσιοποίησε στις 6 Φεβρουαρίου 2015, η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού αποκαλύπτει τα κενά στο θεσμικό πλαίσιο που διέπει την πρόληψη, αναφορά, διερεύνηση και εκδίκαση υποθέσεων σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στην Κύπρο, μέσα από τη συνοπτική παρουσίαση πέντε περιπτώσεων, τις οποίες διερεύνησε, κατόπιν υποβολής παραπόνου από τους γονείς τους. Επισημαίνει σχετικά ότι «το κυπριακό σύστημα δικαιοσύνης, συχνά, επαναθυματοποιεί και δεν δικαιώνει το παιδί-θύμα, ενώ το Κράτος δεν διασφαλίζει τα δικαιώματα των παιδιών, όπως είναι υποχρεωμένο να κάνει».