ΑΝΑΠΤΕΡΩΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΛΠΙΔΕΣ ΓΙΑ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟ ΤΩΝ 15 ΚΑΤΑΔΡΟΜΕΩΝ

Η Πολιτεία φέρει ηθική και νομική υποχρέωση για εντοπισμό του μοιραίου αεροπλάνου «Νοράτλας», όπου εικάζεται ότι έχουν εγκλωβιστεί 15 από τους Ελλαδίτες καταδρομείς, που συμμετείχαν στην επιχείρηση «ΝΙΚΗ», το 1974

Ο σχεδιασμός της επιχείρησης προέβλεπε την αερομεταφορά της Α’ Μοίρας Καταδρομών κατά τη διάρκεια της νύχτας σε απόλυτη σιγή ασυρμάτου, πτήση σε χαμηλό ύψος, χωρίς συνοδεία μαχητικών, προσγείωση, αποβίβαση των καταδρομέων και επιστροφή στη Σούδα

Λίγες μόνο ημέρες μετά τις μαύρες επετείους του προδοτικού πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής, η Πολιτεία ξεκινά νέες προσπάθειες προς εντοπισμόν του μοιραίου ελληνικού μεταγωγικού αεροπλάνου «Νοράτλας», με την κωδική ονομασία «Νίκη 4», όπου εικάζεται ότι έχουν εγκλωβιστεί 15 από τους Ελλαδίτες καταδρομείς, που θυσιάστηκαν για την πατρίδα ξημερώματα της 22ας Ιουλίου 1974. Οι εκσκαφές θα ξεκινήσουν στις 27 τρέχοντος μηνός και θα πραγματοποιηθούν στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας, όπου καταρρίφθηκε το αεροσκάφος από φίλια πυρά αντιαεροπορικού όπλου, τύπου «Μπόφορ», που χειρίζονταν άνδρες της Εθνικής Φρουράς.

Οι στρατιώτες είχαν εκλάβει το αεροσκάφος ως εχθρικό, ενώ, σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους, φαίνεται να είχαν παραπληροφορηθεί ότι αναμένονταν τουρκικά αεροπλάνα, με αποτέλεσμα ν’ ανοίξουν πυρ και να καταρρίψουν το «Νοράτλας», που μετέφερε τα παλληκάρια της Α’ Μοίρας Καταδρομών, που έδρευε στην Κρήτη. Επισημαίνεται ότι μόλις πέρυσι διενεργήθηκαν εκσκαφές στο στρατιωτικό κοιμητήριο Λακατάμειας, για εντοπισμό των 15 ηρώων μας, μετά από πληροφορίες ότι βρίσκονταν θαμμένοι εκεί, χωρίς ωστόσο ν’ ανευρεθεί οτιδήποτε.

Άξιο τέκνο της πατρίδας

Τα λείψανα των υπολοίπων από τους 32 επιβαίνοντες του μοιραίου αεροσκάφους μετακινήθηκαν, θάφτηκαν και εντοπίστηκαν στο στρατιωτικό κοιμητήριο Λακατάμειας. Τονίζεται ότι η υποχρέωση της Κυπριακής Δημοκρατίας γι’ ανασκαφή και εντοπισμό των 15 παλληκαριών δεν είναι μόνο ηθική, αλλά και νομική, αφού συγγενείς καταδρομέων προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) και διατάχθηκε η έναρξη των εργασιών γι’ ανεύρεση των αγαπημένων τους προσώπων.

Να σημειωθεί ότι από τη μοιραία πτώση του μεταγωγικού κατάφερε και διεσώθη ο καταδρομέας Θανάσης Ζαφειρίου, που λίγο πριν από την πτώση, κατάφερε ν’ ανοίξει την πόρτα και να πραγματοποιήσει βουτιά στο κενό. Έπειτα από μακρά νοσηλεία του, σε Κύπρο και Ελλάδα, κατάφερε να σταθεί στα πόδια του και να δηλώσει ετοιμότητα πως εάν του εζητείτο, ακόμα και σήμερα, θα πραγματοποιούσε το καθήκον του, αποδεικνύοντας ότι πρόκειται για άξιο τέκνο της πατρίδας.

Ήδη, ο Επίτροπος για Ανθρωπιστικά Θέματα και Θέματα Αποδήμων Φώτης Φωτίου, που ανακοίνωσε την έναρξη των εκσκαφών, ανέφερε ότι αποτελεί ηθική υποχρέωση της Πολιτείας, τονίζοντας πως, από τους 28 καταδρομείς και τέσσερεις χειριστές του αεροσκάφους, κάποιοι εξ αυτών έχουν ανευρεθεί και ταυτοποιηθεί στο στρατιωτικό κοιμητήριο Λακατάμειας, «όμως απομένει ένας μεγάλος αριθμός και η προσπάθεια, που ξεκινά στις 27 Ιουλίου, έχει ως στόχο να εξευρεθούν τα υπόλοιπα οστά, ώστε να δοθούν στους συγγενείς και να αποδοθούν οι πρέπουσες τιμές». Επεσήμανε, δε, ότι πρόκειται για μια μεγάλη επιχείρηση που θα διαρκέσει γύρω στους έξι μήνες, προσθέτοντας πως σ’ αυτή θα εργαστεί μια ομάδα επιστημονικού προσωπικού από το εξωτερικό, σε συνεργασία με πολλές υπηρεσίες εδώ στην Κύπρο.

Η μοιραία επιχείρηση

Στις 21 Ιουλίου 1974 αποφασίστηκε στρατιωτική επιχείρηση ενίσχυσης της άμυνας του αεροδρομίου της Λευκωσίας με την κωδική ονομασία «ΝΙΚΗ». Το σχέδιο της επιχείρησης προέβλεπε την αερομεταμεταφορά και απόβαση Ελλαδιτών καταδρομέων με αεροσκάφη της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας. Η προετοιμασία έγινε στην αεροπορική βάση της Σούδας στην Κρήτη και περιλάμβανε 20 αεροσκάφη Nord 2501D Νοράτλας και 10 αεροσκάφη C-47 Ντακότα. Όλα τα αεροσκάφη ανήκαν στην 354η Μοίρα Μεταφορών «Πήγασος».

Αυτά τα αεροσκάφη θα μετέφεραν και θ’ αποβίβαζαν στο αεροδρόμιο της Λευκωσίας την Α’ Μοίρα Καταδρομών με τον πλήρη οπλισμό τους, αποτελούμενη από 318 άνδρες. Ο σχεδιασμός της επιχείρησης προέβλεπε την αερομεταφορά της Α’ Μοίρας Καταδρομών κατά τη διάρκεια της νύχτας σε απόλυτη σιγή ασυρμάτου, πτήση σε χαμηλό ύψος, χωρίς συνοδεία μαχητικών, προσγείωση, αποβίβαση των καταδρομέων και επιστροφή στη Σούδα. Την 21η Ιουλίου, στις 22:35 το βράδυ, η αποστολή ξεκίνησε με χρονικό περιορισμό τα μεσάνυκτα της ίδιας μέρας.

Ωστόσο, μόνο τα 15 από τα 20 αεροσκάφη «Νοράτλας» κατάφεραν ν’ απογειωθούν στο χρονικό περιθώριο που προέβλεπε το σχέδιο, με αποτέλεσμα τα υπόλοιπα να παραμείνουν στο αεροδρόμιο της Σούδας. Αμέσως μετά την απογείωση δόθηκε σήμα από το κέντρο επιχειρήσεων προς το Γ.Ε.Ε.Φ. Οι προσγειώσεις στο αεροδρόμιο της Λευκωσίας ξεκίνησαν στις 02:00 τα ξημερώματα της 22ας Ιουλίου.

Η συντριβή

Τα αεροσκάφη «Νίκη 1», «Νίκη 2» και «Νίκη 3» κατάφεραν να προσγειωθούν αποβιβάζοντας τους καταδρομείς και τα εφόδια που μετέφεραν. Το αεροσκάφος, όμως, «Νίκη 4» δέχθηκε πολλά βλήματα αντιαεροπορικών, πήρε φωτιά και συνετρίβη δύο μίλια πριν από τον διάδρομο του αεροδρομίου. Όλοι οι επιβαίνοντες, πλήρωμα και καταδρομείς, εκτός ενός, σκοτώθηκαν. Το αεροσκάφος «Νίκη 7» εβλήθη σε πολλά σημεία, ο ένας κινητήρας του εξερράγη, ο δεύτερος πήρε φωτιά, αλλά το ηρωικό πλήρωμα κατάφερε να το προσγειώσει.

Δύο από τους καταδρομείς που μετέφερε σκοτώθηκαν και 11 τραυματίστηκαν, από τα πυρά που σχεδόν διέλυσαν την άτρακτο. Τα υπόλοιπα «Νοράτλας» που ακολουθούσαν βρέθηκαν σ’ έναν καταιγισμό πυρών και φαίνεται να τη γλύτωσαν την τελευταία στιγμή, έπειτα από εμπλοκή του αντιαεροπορικού όπλου που χειρίζονταν άνδρες της Εθνικής Φρουράς, με αποτέλεσμα να καταφέρουν να προσγειωθούν στον αεροδιάδρομο. Ωστόσο, το τραγικό αυτό λάθος ανέβασε στο πάνθεο των ηρώων τέσσερεις αεροπόρους και 29 καταδρομείς, ενώ άλλοι 11 καταδρομείς τραυματίστηκαν.

Από τη δύναμη των 318 ανδρών της Α’ Μοίρας καταδρομών, τελικά παρέμειναν οι 278, οι οποίοι έδωσαν ηρωική μάχη, καταφέρνοντας να διατηρήσουν τον έλεγχο του αεροδρομίου και ν’ αναχαιτίσουν τον Τούρκο εισβολέα. Επισημαίνεται πως όσα αεροσκάφη ήταν σε πτητική ικανότητα απογειώθηκαν για την επιστροφή στη Σούδα, ενώ τα υπόλοιπα καταστράφηκαν επιτόπου στο αεροδρόμιο της Λευκωσίας.

Οι ήρωες
ΝORATLAS 52-133 «NIKH 4»

Οι τέσσερεις αεροπόροι: Κυβερνήτης - (Επισμηναγός) Παναγόπουλος Βασίλειος, Συγκυβερνήτης - (Επισμηναγός) Συμεωνίδης Στυλιανός, Ναύτιλος - (Επισμηνίας) Άνθιμος Ηλίας, Ιπτάμενος Μηχανικός - (Ανθυποσμηναγός) Δάβαρης Γεώργιος.

Καταδρομείς Α’ Μοίρας Καταδρομών: ΔΕΑ(ΚΔ) Τσαμκιράνης Δημήτριος, Λοχίας (ΚΔ) Καβραχωριανός Νικόλαος, Λοχίας (ΚΔ) Τζιλιβάκης Στέφανος, Δεκανέας (ΚΔ) Τσάκωνας Ευάγγελος, Δεκανέας (ΚΔ) Χριστόπουλος Αθανάσιος, Κ/Δ Αναστασόπουλος Ανδρέας, Κ/Δ Γιαννακάκης Κοσμάς, Κ/Δ Γιαννάκος Στέφανος, Κ/Δ Γιαννόπουλος Παναγιώτης, Κ/Δ Δαλαμάγκας Ηλίας Ζησιμόπουλος, Κ/Δ Ανδρέας Ηλίας Κωνσταντίνος, Κ/Δ Κασιμάκης Σωτήριος, Κ/Δ Κατερός Κωνσταντίνος, Κ/Δ Κουρούνης Σωτήριος, Κ/Δ Λίγδης Χρήστος, Κ/Δ Δοϊτσίδης Χριστόδουλος, Κ/Δ Μανιάτης Σπυρίδων, Κ/Δ Μονιάς Αιμίλιος, Κ/Δ Μπαρώτας Κωνσταντίνος, Κ/Δ Νάκος Γεώργιος, Κ/Δ Πρινιανάκης Στυλιανός, Κ/Δ Σιορώκος Δημήτριος, Κ/Δ Σκιαδαρέσης Νικόλαος, Κ/Δ Τζούρας Σωτήριος, Κ/Δ Τούλης Ηλίας, Κ/Δ Χατζόπουλος Χρήστος,
Τραυματίες καταδρομείς: Κ/Δ Ζαφειρίου Αθανάσιος (μοναδικός επιζήσας).