Αποστέλλεται και συζητείται μετά τις διακοπές
«Πρέπει να δούμε το νομοσχέδιο, στο πλαίσιο του αγώνα για ακύρωση μιας απαγόρευσης και για απελευθέρωση από το μίασμα του εγκληματία»

Έτοιμο να αποσταλεί, να συζητηθεί και να ψηφιστεί στη Βουλή, μετά τις καλοκαιρινές διακοπές, είναι το νομοσχέδιο που ετοίμασε το Υπουργείο Υγείας, μετά από έγκρισή του από το Υπουργικό Συμβούλιο στις 27 Μαΐου 2015, που αφορά την παραπομπή στη θεραπεία, αντί φυλάκισης, κατηγορουμένων ή καταδικασθέντων χρηστών ναρκωτικών ή ουσιοεξαρτώμενων ατόμων. Το νομοσχέδιο, με τίτλο «Ο Περί Θεραπείας Κατηγορουμένων και Καταδικασθέντων Χρηστών Νόμος», έχει γενικό στόχο τη ρύθμιση της διαδικασίας που θα ακολουθείται για σκοπούς έκδοσης διατάγματος θεραπείας, αντί φυλάκισης και έτυχε επεξεργασίας από τη Νομική Υπηρεσία, αφού προηγήθηκε διαβούλευση με όλους τους εμπλεκομένους. Όπως πληροφορούμαστε, ο νόμος θα καλύπτει και τους ανηλίκους, αλλά στις περιπτώσεις αυτές θα χρειάζεται η συγκατάθεση του κηδεμόνα τους.

Στη βάση ευρωπαϊκών πρακτικών
Ανακοινώθηκε, ήδη, ότι «με την έγκριση του νομοσχεδίου καταργείται η υφιστάμενη νομοθεσία και θα υπάρξει ένα εκσυγχρονισμένο νομοθετικό πλαίσιο, στη βάση ευρωπαϊκών πρακτικών, που ακολουθούνται στην Ε.Ε. Οι κατηγορούμενοι ή καταδικασθέντες χρήστες ή τα ουσιοεξαρτώμενα άτομα, δεν θα αντιμετωπίζονται πλέον ως κοινοί εγκληματίες αλλά θα τυγχάνουν θεραπευτικής υποστήριξης». Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, η πρόταση του Υπουργείου Υγείας διαλαμβάνει τόσο τους ορισμούς που χρησιμοποιούνται, όσο και την ακολουθητέα διαδικασία έκδοσης διατάγματος θεραπείας σε κατηγορούμενους ή καταδικασθέντες χρήστες ή ουσιοεξαρτώμενους σε Κέντρα θεραπείας, καθώς και τη διαδικασία που θα διέπει τη λειτουργία αυτών των θεραπευτικών Κέντρων.

Τα διατάγματα θεραπείας θα εκδίδονται από τα αρμόδια δικαστήρια της Δημοκρατίας κατόπιν αυτόβουλου του προσώπου να τύχει θεραπείας και μετά από γνωμάτευση που θα εκδίδει αρμόδια συμβουλευτική Επιτροπή, στη βάση αξιολόγησης του προσώπου και λαμβάνοντας υπόψη αιτιολογημένη έκθεση του Κέντρου θεραπείας. Τα μέλη της Επιτροπής θα ορίζονται μετά από εισήγηση του Αντιναρκωτικού Συμβουλίου Κύπρου, με τριετή θητεία. Ως μέλη της Επιτροπής θα ορίζονται ένας εκπρόσωπος του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, ένας ψυχίατρος και ένας κλινικός ψυχολόγος με επαγγελματική εμπειρία στον τομέα της ουσιοεξάρτησης, εκ των οποίων ο ένας θα προέρχεται από τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας.

Η ελάχιστη διάρκεια της θεραπείας ορίζεται στους τρεις μήνες και μπορεί να παραταθεί από το δικαστήριο ανά τρίμηνο, με βάση την τριμηνιαία έκθεση που θα ετοιμάζει το θεραπευτικό Κέντρο. Η διάρκεια της θεραπείας δεν θα υπερβαίνει τους 24 μήνες. Τα Κέντρα θεραπείας, που θα παρέχουν θεραπεία σε κατηγορούμενους ή καταδικασθέντες χρήστες ή ουσιοεξαρτημένους, θα διαθέτουν επιστημονικό και άλλο προσωπικό και κατάλληλους χώρους και εξοπλισμό. Όλα τα στοιχεία που θα τηρούνται στο Κέντρο θεραπείας και αφορούν στους χρήστες και ουσιοεξαρτημένους, θα είναι εμπιστευτικής φύσεως».

Εναντίον, οι φίλοι της κάνναβης
Από την πρώτη στιγμή, το νομοσχέδιο είχε καταγγείλει ως οπισθοδρομικό, το σωματείο «Φίλοι της Κάνναβης».
Το σωματείο αναφέρει σε ανακοίνωσή του ότι «δεν δικαιολογείται, με κανένα τρόπο, η επιβολή "θεραπείας", για μια δραστηριότητα που ΔΕΝ είναι ασθένεια, και για την οποία ΔΕΝ υφίσταται ιατρική θεραπεία. Επίσης, για τον μικρό αριθμό ατόμων που παρουσιάζουν ψυχική εξάρτηση με την κάνναβη, γνωρίζουμε εκ πείρας από το τι συμβαίνει μες στην κοινότητά μας, ότι ουδέποτε θα μπορέσει ένα Δικαστικό Διάταγμα να κερδίσει την εμπιστοσύνη του πάσχοντος.

Η εμπιστοσύνη είναι απαραίτητο κλειδί για τη θεμελίωση οποιασδήποτε ψυχικής θεραπείας. Η επιβολή "θεραπείας" για μια πράξη που δεν είναι ασθένεια, δεν μπορεί να τεκμηριωθεί ούτε επιστημονικά, ούτε και με οποιοδήποτε άλλο τρόπο. Και αποτελεί παραβίαση πολλών άρθρων του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, του Νόμου Περί Δικαιωμάτων των Ασθενών, καθώς και των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Εργαζόμαστε υπέρ της νομιμοποίησης όλων των μορφών κάνναβης στην Κύπρο και ιδίως για τη θρησκευτική και πνευματική χρήση, την προσωπική και την ιατρική χρήση. Προσκαλούμε όλους τους φορείς και τα ενδιαφερόμενα άτομα να εξετάσουν τα αμέτρητα κοινωνικά οφέλη και την ελάττωση βλάβης, που θα μπορούσε άμεσα να φέρει μια τέτοια πράξη, τόσον στην οικονομία όσον και στην υγεία του λαού μας».

Ένα βήμα προς τα μπρος
Την ετοιμασία του νομοσχεδίου είχε χαιρετήσει το ΚΕΝΘΕΑ (Κέντρο Ενημέρωσης για τα Ναρκωτικά και Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων), που ανακοίνωσε ότι «δικαιώνονται οι αγώνες που κάνει το ΚΕΝΘΕΑ από εικοσαετίας, για εφαρμογή του υφιστάμενου, αλλά ανενεργού νόμου του 1992, περί της Περίθαλψης Τοξικομανών Ανηλίκων και Καταδικασθέντων Προσώπων σε Κέντρα Αποτοξίνωσης και Απεξάρτησης, που έδινε την ευκαιρία αυτή, της θεραπείας, στους χρήστες». Κληθείς από τη «Σ» να σχολιάσει τη θέση των φίλων της Κάνναβης, ο επιστημονικός διευθυντής του ΚΕΝΘΕΑ νευρολόγος-ψυχίατρος Δρ Κυριάκος Βερεσιές, ανέφερε ότι «σε ένα μεγάλο βαθμό, έχει δίκιο η άποψη αυτή, αλλά το νομοσχέδιο είναι ένα βήμα προς τα μπρος, αφού μέχρι τώρα η εξάρτηση και η χρήση εθεωρείτο έγκλημα. Τώρα περνούμε σε ένα άλλο στάδιο, που τη θεωρούμε ασθένεια, έστω και αν δεν είναι για όλους ασθένεια, με τη σημασία της λέξης.

Είναι ένα πρώτο στάδιο προς τη σωστή κατεύθυνση, ώστε να γίνει κατανοητό από τη κοινωνία και τους πολίτες, μέχρι να έρθει η στιγμή, μετά από πολλά χρόνια, που θα ελευθεροποιηθούν οι ουσίες. Πράγματι, η χρήση δεν είναι ασθένεια με τη σημασία της λέξης, αλλά η εξάρτηση είναι ένα είδος ασθένειας, ανεξάρτητα αν είναι σωματική ή ψυχολογική. Ναι μεν οι συνέπειες της χρήσης μπορεί να είναι για κάποιον ελάχιστες και για κάποιον άλλο βαριές, αλλά πρέπει να δούμε το νομοσχέδιο, στο πλαίσιο του αγώνα για ακύρωση μιας απαγόρευσης και ενός μπαμπούλα που υπήρχε μέχρι τώρα και για απελευθέρωση του χρήστη από το μίασμα του εγκληματία».

Θα τα βγάζει πέρα η Επιτροπή;
Δρ Κυριάκος Βερεσιές: «Η θέση του ΚΕΝΘΕΑ είναι ότι από τη στιγμή που ο χρήστης θεωρείται ασθενής, με βάση τον νόμο για τα δικαιώματα των ασθενών, ο καθένας έχει το δικαίωμα της επιλογής του γιατρού και του είδους της θεραπείας του. Πρέπει να δοθεί η ευχέρεια σε όλα τα εγκεκριμένα από το Αντιναρκωτικό Συμβούλιο, Κέντρα, να προσφέρουν αυτήν την υπηρεσία. Έχω μια επιφύλαξη, κατά πόσον η τριμελής συμβουλευτική Επιτροπή που θα εκδίδει γνωμάτευση για το διάταγμα θεραπείας από δικαστήριο, θα είναι τόσο λειτουργική, λόγω του μεγάλου φόρτου εργασίας που θα έχει.

Με βάση τα σημερινά δεδομένα, τα νεαρά άτομα που χρήζουν θεραπείας στα θεραπευτικά κρατικά κέντρα, “Περσέας” στη Λευκωσία και “Προμηθέας” στη Λεμεσό, σαν εναλλακτική λύση, για να μην τους προσάπτεται κατηγορία, υπερβαίνουν τα 600 τον χρόνο, με βάση το Πρωτόκολλο της ΥΚΑΝ για τους εφήβους και νέους μέχρι 24 χρονών. Μαζί με τους υπόλοιπους των άλλων ηλικιών, μπορεί να υπερβαίνουν τα χίλια άτομα τον χρόνο. Θα είναι δυνατόν μια τριμελής Επιτροπή που θα πρέπει να λογοδοτεί στα δικαστήρια, να μπορεί να τα βγάλει πέρα; Μήπως θα πρέπει να δημιουργηθούν σε κάθε επαρχία τέτοιες Επιτροπές, για να μπορούν να ανταποκρίνονται στον όγκο εργασίας; Αναμένεται ότι την πτυχή αυτή θα συζητήσει η Βουλή με τους αρμοδίους.

»Σε κάθε περίπτωση, το νομοσχέδιο είναι θετικό και από οικονομική άποψη, αφού αυτήν τη στιγμή, για κάθε προβληματικό χρήστη στην Κύπρο, ξοδεύονται 25 χιλιάδες ευρώ τον χρόνο, ενώ για τη θεραπεία ξοδεύονται μόνο 2,5 χιλιάδες ευρώ τον χρόνο. Κι αυτό αφορά μόνο το ίδιο το άτομο - πέρα από την ταλαιπωρία που δέχεται όλη η οικογένεια, τον χρόνο που χάνει από την εργασία και την παραγωγικότητα για να προσέρχεται στα δικαστήρια και τα επιπρόσθετα έξοδα για τη συντήρηση των υπόλοιπων μελών, μετά τη φυλάκιση του καταδικασθέντος. Επίσης η εμπειρία έδειξε ότι ένας χρήστης που καταλήγει στη φυλακή, με την επαφή που έχει εκεί με άλλους χρήστες ή εμπόρους, στην ουσία φοιτά και αποφοιτά από “πανεπιστήμιο” εγκλήματος. Ενώ, με την αποφυλάκισή του, θα δυσκολευτεί να βρει δουλειά, λόγω του στίγματος του φυλακισμένου και λόγω του ότι δεν έχει λευκό ποινικό μητρώο».