Ο ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΕΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Καταλήγουμε να έχουμε απόφοιτους μόνο για το λέγειν -«είμαι δικηγόρος, μαθηματικός κλπ»- ενώ είναι άνεργοι μακράς περιόδου στον τομέα τους ή υποαπασχολούνται στο ίδιο ή διαφορετικό επάγγελμα

Ένα σκηνικό που θυμίζει έρημο τοπίο στον εργασιακό τομέα και νέοι που ακόμη και σήμερα, εν μέσω κρίσης, επιλέγουν επαγγέλματα με ελάχιστες ελπίδες επαγγελματικής αποκατάστασης αύριο. Ποιος μπορεί να ευθύνεται γι' αυτό;

Τα όνειρα του νέου ίσως να έχουν μπερδευτεί με τους στόχους που θέτει η οικογένεια, η κοινωνία, με την οικονομική και όχι μόνο κρίση…

Ο σωστός σχεδιασμός, οργάνωση, προγραμματισμός σε συνδυασμό με τα ‘θέλω’ του ενδιαφερομένου, αναμφίβολα οδηγούν στις πιο ορθές επιλογές

Για να απλώσουμε τα φτερά των νέων μας πρέπει εμείς οι ίδιοι ως ενήλικες και ως γονείς να βρούμε χρόνο γι' αυτούς

«Όταν μεγαλώσω θα γίνω…». Μια φράση που δεν ακούς συχνά πια. Ή, αν ακούς, τις πλείστες φορές θα συμπληρώνεται από λεξούλες βγαλμένες από τις τέχνες του τηλεοπτικού τοπίου: Τραγουδιστής, ηθοποιός, χορευτής. Και αν δεν ακούς τη φράση, δεν σημαίνει πως ο νέος δεν έχει κάποια όνειρα και στόχους. Απλά σημαίνει ότι τα όνειρά του ίσως να έχουν μπερδευτεί με τους στόχους που θέτει η οικογένεια, η κοινωνία, με την οικονομική και όχι μόνο κρίση….

Ανεργία στους νέους, ανεπαρκής επαγγελματικός προσανατολισμός και ένας κατάλογος διοριστέων που εξακολουθεί να είναι φορτωμένος με χιλιάδες που ελπίζουν ίσως κάποτε να βαφτιστούν επίσημα «εκπαιδευτικοί». Ένα σκηνικό που θυμίζει έρημο τοπίο στον εργασιακό τομέα και νέοι που ακόμη και σήμερα, εν μέσω κρίσης, επιλέγουν επαγγέλματα με ελάχιστες ελπίδες επαγγελματικής αποκατάστασης αύριο.
Ποιος μπορεί να ευθύνεται γι' αυτό;

Όλοι μαζί

Ο ψυχολόγος Άντης Φιλίππου και η κοινωνιολόγος Ντιάνα Σετίκ μίλησαν στη «Σημερινή», εξηγώντας πως ο λανθασμένος τρόπος που γίνεται ο επαγγελματικός προσανατολισμός ή ακόμη και η απουσία του στη διαδικασία επιλογής του παιδιού για το μέλλον του αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την επαγγελματική πορεία του νέου. «Η εμπειρία μας έχει στερεώσει μια πολύ αρνητική άποψη των νέων αλλά και πολλών άλλων ατόμων που έχουν αποφοιτήσει από τη Δευτεροβάθμια και Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, ότι η καθοδήγηση στην επαγγελματική επιλογή μέσα από την εκπαίδευση αλλά και στην εργασιακή πλευρά δεν ήταν σωστή, λόγω απουσίας ακριβώς αυτών των παραγόντων όπως τους παραθέσαμε», ανέφερε ο κ. Φιλίππου.

Συνεχίζει, τονίζοντας ότι «η παντελής απουσία των γονέων αφήνει τον νέο στο έρμαιο, ας πούμε, της επιρροής κι ίσως του υποτιθέμενου σεβασμού ότι ο καθοδηγητής ξέρει ‘καλύτερα’ κι έτσι πιστεύει ότι αυτή είναι η σωστή επιλογή. Πολλές φορές λέγεται ‘ας ακολουθήσεις το όνειρό σου’ και ‘μην ακούς τους γονείς σου που σε πιέζουν’. Η πρώτιστη έγνοια βασικά των γονέων είναι η μελλοντική εργασιακή και οικονομική αποκατάσταση του παιδιού τους μέσα από τις δικές τους προσωπικές και περιβαλλοντικές εμπειρίες, που βλέπουν κι ακούνε οι ίδιοι».

Και οι δύο ειδικοί τόνισαν τη σημασία τού να είναι τα παιδιά μαζί με τους γονείς τους και το Σύμβουλο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Καθοδήγησης, ώστε να μπορέσουν να συζητήσουν και να προτείνουν λύσεις βασισμένες σε επιστημονικές εξετάσεις και στην πληροφόρηση μελλοντικών προοπτικών συγκεκριμένων επαγγελμάτων.

Πτυχίο ναι, δουλειά όχι

Η ανεργία μπορεί να μην είναι σε τόσο υψηλά ποσοστά στη χώρα μας και τα μέτρα επαγγελματικής αποκατάστασης να βρίσκουν κάποιαν ανταπόκριση. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι οι πλείστοι ασκούν το επάγγελμα για το οποίο έχουν μοχθήσει να πάρουν ένα χαρτί που να πιστοποιεί την κατάρτισή τους. Ίσως να μην είναι απαραίτητα αρνητικό το γεγονός αυτό, αλλά δεν παύει από το να προβληματίζει αν γι' αυτό ακριβώς το γεγονός φταίει μόνο η ανεργία, η οποία αναγκάζει τους νέους να στραφούν σε άλλες κατευθύνσεις προκειμένου να κερδίσουν τα προς το ζην, ή οι λανθασμένες επιλογές του κάθε νέου που σε ηλικία 12 με 15 χρονών καλείται να αποφασίσει για το μέλλον του, χωρίς μεγάλη υποστηρικτική βοήθεια από επαγγελματίες.

«Μόνο στον κατάλογο διοριστέων υπάρχουν σήμερα 2.000 Αγγλικής Φιλολογίας, 1.019 Βιολόγοι, στα Εμπορικά/Οικονομικά 4.682, 1.021 Ψυχολόγοι, 6.643 Ελληνικής Φιλολογίας, 2.752 Μαθηματικοί, 2.153 Γυμναστές κλπ. Υπάρχουν και άλλοι που δεν γράφτηκαν καν. Αναρωτιέμαι ποιος τους έστειλε να τα σπουδάσουν αυτά. Ποιοι τους καθοδήγησαν». Η κοινωνιολόγος κ. Σετίκ ανέφερε ότι «παρατηρείται μια λανθασμένη ή αν θέλετε ελλιπής καθοδήγηση στο θέμα του επαγγελματικού προσανατολισμού.

Από τη μια πλευρά οι γονείς δεν μπορούν από μόνοι τους πολλές φορές να βοηθήσουν το παιδί να αντιληφθεί το καλύτερο για το ίδιο, εφόσον και οι ίδιοι ζουν στην άγνοια προσκολλημένοι στα δικά τους πιστεύω. Από την άλλη πλευρά, πολλοί καθοδηγητές δεν είναι κατάλληλα καταρτισμένοι. Έτσι αφιερώνεται λίγος χρόνος για να παρθεί μια απόφαση ζωής. Και καταλήγουμε να έχουμε αποφοίτους μόνο για το λέγειν ‘Είμαι δικηγόρος, μαθηματικός κλπ’, ενώ είναι άνεργοι μακράς περιόδου στον τομέα τους ή υποαπασχολούνται στο ίδιο ή διαφορετικό επάγγελμα. Ο τελικός σκοπός είναι η εργοδότηση, που θα στηρίξει οικονομικά, κοινωνικά και προσωπικά το ίδιο το άτομο».

Επιλέγουμε σπουδές με μέλλον

Ο σωστός σχεδιασμός, οργάνωση, προγραμματισμός σε συνδυασμό με τα ‘θέλω’ του ενδιαφερομένου, αναμφίβολα οδηγεί στις πιο ορθές επιλογές. Ο κ. Φιλίππου υποστηρίζει ότι η καθοδήγηση από έναν ειδικό στον τομέα του Επαγγελματικού προσανατολισμού μπορεί να γλιτώσει τον νέο από το να πέσει στην παγίδα του ‘θέλω να γίνω...’. «Αφού καθοδηγηθούν σωστά, θα δουν τη βιωσιμότητα στη ζούγκλα των επαγγελμάτων μετά από 4-6 χρόνια σπουδών. Να παρακολουθήσουν στατιστικές και προοπτικές. Να αξιολογηθούν μέσα από τις δεξιότητες και γνώσεις τους για εναλλακτικές λύσεις».

Πέρα από τη σωστή καθοδήγηση, ο κ. Φιλίππου ανέφερε ότι οι ανάγκες της χώρας μας στρέφονται γύρω από το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο. «Επαγγέλματα του σήμερα και του αύριο. Ακόμα αναπτύσσεται η εξόρυξη χρυσού και η εκμετάλλευσή του σε ειδικό εργοστάσιο στη βιομηχανική Αραδίππου. Έχουμε μια τεράστια έλλειψη ερευνητικού δυναμικού στην Κύπρο. Αφήσαμε πίσω μας τεχνικά και τεχνολογικά επαγγέλματα. Είμαστε νησί και δεν ενδιαφερόμαστε σοβαρά για την οικολογία, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, θαλάσσιο ινστιτούτο ερευνών, αστεροσκοπείο κ.ά., και από την άλλη βλέπουμε μια αυξανόμενη ροή εργασιακής μετανάστευσης.

Δυστυχώς, όσο και να φωνάζουν πολλοί πολιτικοί διαφόρων αποχρώσεων για πρόοδο, η Κύπρος είναι ακόμη στενόμυαλη, στενόχωρη, αφιλόξενη και εχθρική σε καινοτομίες, φιλελεύθερες ιδέες, ανάπτυξη και επέκταση. Μας κυριεύει ο εγωισμός, το μέσον. Είμαστε ψυχολογικά ασταθείς, θεωρώντας ακόμη και σήμερα ότι αποτελούμε τον ομφαλό της γης και ότι δεν χρειάζεται να μάθουμε άλλα. Δεν μάθαμε ακόμη από τα λάθη μας για να μπορέσουμε να γίνουμε καλύτεροι».

Να ανοίξουμε τα φτερά τους

Οι νέοι χρειάζεται να απλώσουν τους ορίζοντές τους και να απορροφήσουν κάθε γνώση και να ζήσουν κάθε εμπειρία που μπορούν, όπως ανέφεραν ο ψυχολόγος και η κοινωνιολόγος, ώστε να εξασφαλίσουν περισσότερες ευκαιρίες στη ζωή τους. «Πόσο αρνητικό και καταθλιπτικό γίνεται, όταν παρατηρούμε τους νέους να κουρνιάζουν σε μια γωνιά καφετερίας, κέντρου, παραλίας, αυτοκινήτου… Πρέπει να μάθουν ό,τι μπορούν… ας ταξιδέψουν με τρένο, με λεωφορείο, με αυτοκίνητο, να γνωρίσουν άλλους κόσμους και πολιτισμούς.

Να απορροφήσουν γνώσεις και να τις χρησιμοποιήσουν αναπτυξιακά. Το κράτος έχει πρωταρχική υποχρέωση για παιδεία και υγεία. Η κάθε φουρνιά αποφοίτων γυμνασίου και λυκείου να έχουν σωστές και πλήρεις γνώσεις στην πλατιά και εξειδικευμένη μόρφωση, στην τεχνολογία, στον πολιτισμό. Τα κέντρα πληροφόρησης νέων θα πρέπει να αναθεωρηθούν και να λειτουργούν παραγωγικά μέσω όλων των διαθέσιμων μέσων, προώθησης και μάρκετινγκ», επισημαίνουν.

«Μια άλλη εισήγηση είναι όπως το Υπουργείο Εργασίας να συγκροτήσει μια πρακτική ομάδα σχεδιασμού εργοδοτικών σχεδίων, ώστε να υλοποιούνται όλα τα προγράμματα που ανακοινώνονται συχνά από κυβερνητικούς οργανισμούς. Τέλος και πιο σημαντικό, για να απλώσουμε τα φτερά των νέων μας, πρέπει εμείς οι ίδιοι ως ενήλικες και ως γονείς να βρούμε χρόνο γι' αυτούς. Να τους λέμε τη ζωή μας που δεν ξέρουν, να μοιραστούμε τις δικές μας εμπειρίες, περιπέτειες, δυσκολίες, αποφάσεις, διλήμματα. Να τους εμπεδώσουμε την αγάπη, τον σεβασμό προς τη ζωή. Ας μάθουν να εργάζονται από νωρίς, να κατανοήσουν την έννοια του μόχθου, του χρήματος, της ικανοποίησης, της ανταμοιβής, του προσωπικού προϋπολογισμού και να εξερευνούν τη ζωή άφοβα», καταλήγουν.