ΤΙ ΕΙΝΑΙ, ΠΩΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΑΠΟΤΡΕΠΟΝΤΑΙ
Η υγιής ψυχο-συναισθηματική ανάπτυξη απαιτεί την παρουσία αξιόπιστων και υποστηρικτικών κηδεμόνων που να «απορροφούν» τα επώδυνα συναισθήματα του παιδιού, τονίζει ο Εγγεγραμμένος Κλινικός Ψυχολόγος Μιχάλης Πυργάς
Παρόλο που περιέχουν το στοιχείο της σεξουαλικότητας, το κύριό τους στοιχείο είναι η καταστροφή και η σκληρότητα, που αναμειγνύονται και εκφράζονται με έναν διεστραμμένο και σαδομαζοχιστικό τρόπο, ο οποίος αποσκοπεί στον έλεγχο, εξευτελισμό και κυριαρχία στους άλλους
Τις πτυχές των σεξουαλικών διαταραχών και της σεξουαλικοποιημένης βίας αναλύει, με συνέντευξή του στη «Σημερινή», ο Εγγεγραμμένος Κλινικός Ψυχολόγος Μιχάλης Πυργάς. Με αφορμή τις θλιβερές και φρικιαστικές αποκαλύψεις για τους ομαδικούς βιασμούς τεσσάρων παιδιών από συγγενικά τους πρόσωπα, ο κ. Πυργάς εξηγεί πως οι σεξουαλικές διαστροφές είναι αποκλίνουσες σεξουαλικές συμπεριφορές και ότι θεωρούνται σαν άμυνα του ατόμου ν' αντεπεξέλθει σε κατακλυσμιαία και αφόρητα συναισθήματα.
Μέσα από τη συνέντευξή του ο κ. Πυργάς εξηγεί και πώς οι γονείς μπορούν να αναπτύξουν στα παιδιά τούς νοητικούς μηχανισμούς, ούτως ώστε να μην παρουσιάσουν τέτοιου είδους συμπεριφορές όταν θα μεγαλώσουν. «Η υγιής ψυχο-συναισθηματική ανάπτυξη απαιτεί την παρουσία αξιόπιστων και υποστηρικτικών κηδεμόνων που να παρέχουν όχι μόνο τροφή αλλά και να "απορροφούν" τα επώδυνα συναισθήματα του παιδιού (π.χ. φόβος, θυμός, ματαίωση, άγχος)», υποδεικνύει, μεταξύ άλλων, επί τούτου.
Αποκλίνουσες συμπεριφορές
Τι είναι οι σεξουαλικές διαστροφές;
Οι διαστροφές είναι αποκλίνουσες σεξουαλικές συμπεριφορές. Θεωρούνται σαν άμυνα του ατόμου ν' αντεπεξέλθει σε κατακλυσμιαία και αφόρητα συναισθήματα (π.χ. αθροιστικά ψυχοτραύματα, διάχυση ταυτότητας, εσωτερική αποσύνθεση ή ψυχικός κατακερματισμός). Η διαστροφή είναι μια απόπειρα να εξουδετερώσουν αυτά τα αφόρητα συναισθήματα μέσα από την εκκένωση στο σώμα και στο μυαλό άλλων ανθρώπων.
Ποιος ο ρόλος της καταστροφικότητας στις διαστροφές;
Παρόλο που οι διαστροφές και η σεξουαλικοποιημένη βία περιέχουν το στοιχείο της σεξουαλικότητας, το κύριό τους στοιχείο είναι η καταστροφή και η σκληρότητα, π.χ. η σεξουαλικότητα, η καταστροφή και η σκληρότητα αναμειγνύονται και εκφράζονται με έναν διεστραμμένο και σαδομαζοχιστικό τρόπο, που αποσκοπεί στον έλεγχο, εξευτελισμό και κυριαρχία στους άλλους.
Πώς διαμορφώνονται οι διαστροφές;
Σύμφωνα με τον Φρόιντ, ο θεμελιωτής του πολιτισμού ήταν το άτομο που απάντησε με βρισιά αντί με πέτρα σε ένα άτομο που του επιτέθηκε, θέλοντας να δείξει ότι το άτομο δεν πρέπει να επιτίθεται σωματικά όταν είναι θυμωμένο. Αντίθετα, θα πρέπει να χρησιμοποιεί τον λόγο ή τη φαντασίωση για να επεξεργαστεί και να ανακουφίσει συμβολικά τον θυμό. Όμως ορισμένα άτομα δεν έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν νοητικούς μηχανισμούς για να επεξεργαστούν και να εκτονώσουν τη συναισθηματική τους ένταση. Αφόρητα και επώδυνα συναισθήματα και σκέψεις τείνουν να εκτονώνονται μέσα από σαδο-μαζοχιστικές και βίαιες πράξεις.
Οι νοητικοί μηχανισμοί και πώς αναπτύσσονται
Γιατί ορισμένοι άνθρωποι δεν είναι σε θέση να χρησιμοποιούν αυτούς τους νοητικούς μηχανισμούς;
Λόγω ενός πολύπλοκου συνδυασμού γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Ορισμένα βρέφη είναι περισσότερο ευέξαπτα και έχουν λιγότερη αντοχή στη ματαίωση σε σχέση με άλλα βρέφη, λόγω της ιδιοσυγκρασίας τους. Επιπλέον, λόγω απρόβλεπτης και αναξιόπιστης γονεϊκής φροντίδας, ο δεσμός προσκόλλησης και ασφάλειας δεν αναπτύχθηκε επαρκώς. Ως αποτέλεσμα, δημιουργούνται αρνητικά εσωτερικά λειτουργικά μοντέλα του εαυτού και των προτύπων καθώς και δυσλειτουργικές στρατηγικές ρύθμισης των συναισθημάτων. Το άτομο προσπαθεί να ανακουφίσει τη συναισθηματική φόρτιση και να διατηρήσει συναισθηματική στήριξη κυρίως μέσα από την προσκόλληση και τον έλεγχο των άλλων ατόμων, συχνά μέσα από σαδο-μαζοχιστικές πράξεις.
Ποιος είναι ο ρόλος των γονιών στο να βοηθήσουν τα παιδιά να αναπτύξουν αυτές τις νοητικές αναπαραστάσεις και συμβολισμούς;
Η υγιής ψυχο-συναισθηματική ανάπτυξη απαιτεί την παρουσία αξιόπιστων και υποστηρικτικών κηδεμόνων που να παρέχουν όχι μόνο τροφή αλλά και να «απορροφούν» τα επώδυνα συναισθήματα του παιδιού (π.χ. φόβος, θυμός, ματαίωση, άγχος). Αφού τα απορροφήσουν, πρέπει να τα δώσουν πίσω στο παιδί αλλά σε ηπιότερη μορφή. Ωστόσο, ορισμένοι γονείς δεν έχουν αυτήν τη δυνατότητα γιατί οι ίδιοι είναι ψυχοτραυματισμένοι. Αντί αυτού, λειτουργούν σαν πρότυπα διαστροφής, χρησιμοποιώντας τα παιδιά τους ως ένα μέσο για να εκκενώσουν τον δικό τους αφόρητο ψυχικό πόνο.
Όταν αυτή η διαδικασία διακόπτεται, η νοητική και η ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού εμποδίζεται. Τα επώδυνα συναισθήματα κατακλύζουν το παιδί, δημιουργούν ψυχική ζημιά και αποδιοργανώνουν την ικανότητά του για σκέψη και συμβολισμό. Από τη στιγμή που δεν είναι σε θέση να μεταβολίσει τα άγχη με τη φαντασία, τα εκδραματίζει για να τα απαλλαγεί. Υπό αυτό το πρίσμα, οι σεξουαλικές διαστροφές είναι μια άμυνα απέναντι στην ανακίνηση επώδυνων συναισθημάτων.
Σε τι διαφέρουν τα άτομα τα οποία εκδραματίζουν τις διαστροφές τους από αυτούς που τις συγκρατούν;
Η διαφορά είναι ο τρόπος με τον οποίο εκφράζεται η καταστροφικότητα. Σε μια προσπάθεια να εμποδίσουν την επαφή με επώδυνα συναισθήματα και αναμνήσεις, ορισμένα άτομα τις εκδραματίζουν άμεσα και σαδιστικά, εκκενώνοντάς τις μέσα στο σώμα και στο μυαλό των άλλων. Άλλοι τις εκφράζουν έμμεσα, με το να δημιουργούν σαδομαζοχιστικές σχέσεις. Αν και αυτές οι σχέσεις είναι σαδιστικές, τα άτομα συνεχίζουν μαζοχιστικά να ζουν μαζί. Ο σαδομαζοχισμός «συγκολλά» μια σχέση η οποία θα διαλυόταν διαφορετικά, λειτουργώντας σαν μια άμυνα απέναντι στην κατάθλιψη ή στο πένθος.
Οι διαστροφές δεν έχουν ηλικία
Οι διαστροφές υπάρχουν και στα παιδιά;
Οι διαστροφές και η σεξουαλικοποιημένη βία μπορεί να υπάρξει και στα παιδιά και στους ενήλικες.
Πώς εμφανίζονται οι διαστροφές στις γυναίκες;
Η βία και οι διαστροφές εμφανίζονται και στα δυο φύλα, παρόλο που η κοινωνία εξιδανικεύει τη γυναικεία φύση και θεωρεί τους άντρες θύτες. Οι διαστροφές στις γυναίκες παίρνουν τη μορφή του αυτο-τραυματισμού, της κακοποίησης παιδιών, της παιδοκτονίας, της συζυγοκτονίας ή της αιμομιξίας. Ορισμένες γυναίκες εσωτερικεύουν τον ψυχικό τους πόνο και τον εκφράζουν πλήττοντας το σώμα τους. Άλλες γυναίκες τον εξωτερικεύουν πλήττοντας τα παιδιά τους, σαν τη Μύδια που σκότωσε τα παιδιά της για να εκδικηθεί την απιστία του Ιάσονα.
Αυτές οι γυναίκες έχουν υποφέρει με τη σειρά τους ενδο-οικογενειακή κακοποίηση νωρίς στη ζωή τους. Ορισμένες γυναίκες τείνουν να επαναλαμβάνουν καταναγκαστικά αυτήν την κακοποίηση. Λόγω των δικών τους κακοποιήσεων στην παιδική ηλικία, η ικανότητά τους να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους μέσω της συμβολικής σκέψης έχει τραυματιστεί. Συνεπώς, δυσκολεύονται να συντονιστούν με τα συναισθήματα και τις σκέψεις των παιδιών τους. Ορισμένες μητέρες θεωρούν το βρέφος σαν ένα μέσο να εκκενώσουν τη δική τους ψυχοπαθολογία. Ως συνέπεια, το βρέφος κακοποιείται και φθείρεται η ικανότητά του να σκέφτεται συμβολικά. Έτσι, ο κύκλος της κακοποίησης διαιωνίζεται, οδηγώντας σε διαγενεακή μετάδοση του τραύματος.
