Αντέχεις, ακόμη κι αν λες πως έπεσες στα πατώματα…

Ναι, μπορείς να φτάσεις εκεί που δεν μπορείς

Μπορείς να ορθώσεις το κεφάλι, και να πεις δυνατά πως «τίποτα και κανένας δεν μπορεί να με τσακίσει»

Οι εξελίξεις τρέχουν. Λέω να ξεκολλήσω από τον ηλεκτρονικό μου υπολογιστή, να πάρω κάποιες βαθιές ανάσες, μα δεν τα καταφέρνω. Πόσες, αλήθεια, ανατροπές ζήσαμε τα τελευταία χρόνια; Πόσες κρίσεις, πόσες προκλήσεις, πόσες αναταράξεις; Κι ακόμη συνεχίζουμε…

Λέω να κλείσω τις ιστοσελίδες στο διαδίκτυο που κινδυνεύουν να γίνουν ένα με τα μάτια μου, και να στραβώσουν και το αριστερό μου μάτι, και να μη σερφάρω ξανά. Πού τέτοια τύχη! Αφήνω στην άκρη τα υπόλοιπα και επιστρέφω στην ενδόξως μαχόμενη δημοσιογραφία! Κάποτε περνούν σκέψεις σαν αστραπή απ’ το μυαλό μου, πως ίσως κάποτε, παλιά να ήταν καλύτερα, όταν ξετυλίγαμε το χαρτί των ειδησεογραφικών πρακτορείων για να δούμε τις εξελίξεις. Τα διηγούμαστε στους νέους και μας βλέπουν σαν τους… εξωγήινους. Ο Σάββας και ο Ζαχαρίας να μουρμουρούν όταν το εύρισκαν απλωμένο στα πατώματα, και εμείς να προσπαθούμε να το τυλίξουμε και να βρούμε την άκρη του στην είδηση.

Στρατιώτες τού καθήκοντος

Μετά πέρασαν τα χρόνια, μεγαλώσαμε, ωριμάσαμε. Χαθήκαμε στην πορεία, σε άλλες κατευθύνσεις. Κάθε φορά που πυροδοτούνται κρίσεις, νιώθω πως ξεκινούμε όλοι από το ίδιο σημείο. Στρατιώτες τού καθήκοντος, σε μια μάχη που δεν γίνεται ούτε για τα λεφτά, ούτε για την προβολή, ούτε για τους άλλους.

Συλλογίζομαι πως όλο τούτο, τουλάχιστον για μένα, είναι ένας μαζοχισμός, μια αυτομαστίγωση, δήθεν για την έγκυρη ενημέρωση του κόσμου. Ποια ενημέρωση; Για εμάς το κάνουμε, σε μια έξαρση… λατρείας προς την άχαρη επιστήμη της δημοσιογραφίας.

Αυτές τις μέρες συλλογίζομαι πολύ τα πρώτα χρόνια στην οικονομική δημοσιογραφία, κάθε φορά που υπάρχουν κρίσεις αυτό σκέφτομαι. Που λέει και το τραγούδι, εκείνα τα χρόνια τα ωραία, τα παλιά… Τις χρυσές μέρες στο Υπουργείο Οικονομικών. Ο Χρίστος, ο Σταύρος, η Χρυστάλλα, ο Άντης, η Ζέτα, η Φάνη, η Βικτώρια. Όλοι τους έγιναν σπουδαίοι και τρανοί, και έλαχε η μοίρα να χαράσσουν και να εκτελούν πολιτικές. Σε τούτα τα μαύρα και πέτρινα χρόνια, που μπαινοβγαίνουν στα υψηλά δώματα νέοι με… περγαμηνές, κομματικές και πολιτικές ταυτότητες, οικονομικές διασυνδέσεις. Η νέα γενιά…

Οφείλουμε να ζήσουμε

Κάθε φορά που μας ζώνουν οι οικονομικές κρίσεις, με πιάνει εκείνο το σφίξιμο στο στομάχι και τον λαιμό, και με γαζώνουν οι πονοκέφαλοι και οι ημικρανίες. Λέω να τα διπλώσω και να τραβήξω για τη θάλασσα, κι ύστερα πάλι, ακόμη κι αν χάνω το έδαφος κάτω απ’ τα πόδια μου, λέω πως οφείλουμε να ζήσουμε αυτές τις ιστορικές στιγμές. Πού ξέρει κανείς, μπορεί να διαβάζουν τα χειρόγραφά μας οι μελετητές της ιστορίας και να μας φτύνουν…

Απ’ όλο αυτό το τραγικό και το απελπιστικά μονότονο περιβάλλον των ημερών, κάνω μιαν αυτοκριτική στον εαυτό μου, διερωτώμενη: «Πώς ν’ αντέξεις»; Το βράδυ ξαπλώνω και αισθάνομαι πως μου έχουν ρουφήξει όλες τις δυνάμεις και δεν μου μένει μία, πως το μυαλό μου δεν έχει ούτε ένα κύτταρο φαιάς ουσίας και το σώμα μου υπάρχει για να με πονά και να το κρατώ μετά βίας πάνω μου.

Μια άλλη μέρα!

Μετά ξημερώνει μια άλλη μέρα και η ζωή συνεχίζεται. Ανάβει η μηχανή, ξεκινά ο εγκέφαλος, μαζεύονται και πάλι οι σκέψεις και κατεβαίνουν οι ιδέες. Λέω πως πονώ αλλά πάλι μαζεύω δυνάμεις, υποβάλλω στον εαυτό μου πως αντέχει και πρέπει να αντέξει και ξεκινώ.

Ψάχνω γύρω μου τις μικρές εκείνες ανάσες ζωής, να γεμίζω τα πνευμόνια μου, εκείνα τα πολύ μικρά που με κρατούν υγιή και ευδιάθετη. Κάποτε νόμιζα πως μπορούσα να σώσω τον κόσμο… Με τη στήριξη και τα γραφόμενά μου. Τώρα συνειδητοποιώ πως ο καθένας πρέπει να σώσει τον εαυτό του και μετά τους άλλους.

Πώς θα αντέξεις; Συλλογίζομαι τη θέση μου απέναντι στην κοινωνία, τους άλλους, τις σχέσεις μου, τα κενά και τις ελλείψεις. Μετά μαζεύω δυνάμεις, στριφογυρίζει στο μυαλό μου η συμβουλή του καλού μου φίλου, «Φτάσε όπου δεν μπορείς» και συνεχίζω.

Θα αντέξεις!

Λοιπόν, εσύ πώς θα αντέξεις; Έχεις αντοχές για να αντιμετωπίσεις όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω σου, δίπλα σου, στο σπίτι σου, στη γειτονιά σου, στην πατρίδα και την οικογένειά σου. Εγώ λέω πως «ναι». Ένα μεγάλο «ναι» που πολλοί το παρεξηγούν, σαν να είναι η κατάρα της ιστορίας.

Μπορείς να μαζέψεις τις δυνάμεις σου, και να μην παραδοθείς στη διάλυση και την κακουχία. Μπορείς να ορθώσεις το κεφάλι, να γιγαντώσεις το σώμα και να πεις δυνατά πως «τίποτα και κανένας δεν μπορεί να με τσακίσει». Θα σκέφτεσαι πως είναι εύκολο να το διακηρύττεις, να το γράφεις και να το λες, αλλά εξαιρετικά δύσκολο και επίπονο, αν όχι ακατόρθωτο, να το εκτελείς.

Τι θα γίνει αν παραδοθείς στη διάλυση, αν πέσεις μες στην κατάθλιψη και την κατήφεια, αν παραδώσεις τα όπλα, αποκαμωμένος; Τίποτα. Θα σε ζώσουν τα φίδια της κατάθλιψης και των αρνητικών σκέψεων, θα μείνεις κατάκοιτος, περιμένοντας είτε το τέλος είτε το θαύμα.

Τα θαύματα γίνονται μόνο αν τα σπρώξεις και εσύ, αν βοηθήσεις τον εαυτό σου, αν βάλεις τα όριά σου, αν αποφασίσεις πως είσαι καλά.

Θαυμάζω την αξιοπρέπεια

Θαυμάζω την αξιοπρέπεια των περήφανων γηρατειών της Ελλάδας. Να περιμένουν υπομονετικά με τις ώρες για τη σύνταξή τους. Οι φωτογραφίες τους κάνουν τον γύρο του κόσμου. Κι όμως υποφέρουν και υπομένουν. Ξέρουν πως με τη σύνταξή τους θα ζήσουν και τα εγγόνια τους, ίσως και τα παιδιά τους.

Θυμάμαι την κυρά Τασία, που τη γνώρισα τον περασμένο Μάρτιο και που διατηρεί το περίπτερό της σε μια πάροδο επί της Λεωφόρου Λαμπράκη στον Πειραιά. Πιάσαμε την κουβέντα για την κρίση, και πώς τη ζουν οι άνθρωποι. Κοντεύει τα 80, ήταν μωρό στην Κατοχή. Μου εξιστορεί ιστορίες και μου ραγίζει η καρδιά. Εκείνη απτόητη, λεβέντισσα, γυρίζει και μου λέει: «Κορίτσι μου, περάσαμε κατοχή, δύσκολες εποχές. Δεν θα μας τσακίσει τώρα…».

Κάθε μέρα σκέφτομαι τα λόγια της κυρά Τασίας και αναπολώ τη σεβάσμια κορμοστασιά της. Λέω πως είναι ευλογημένη που ζει στον Πειραιά, ξυπνά το πρωί και αγναντεύει τη θάλασσα.

Δοκιμασία=καλύτερος άνθρωπος

Πώς θα αντέξεις; Θα αντέξεις! Γιατί έτσι πρέπει, έτσι επιβάλλεται, γιατί ο άνθρωπος ζει για να αντέχει. Δες το ως πρόκληση, ως ένα πείραμα αντοχών. Δες τις ανάγκες σου, αναθεώρησε τους στόχους σου, μην τους θάψεις, μην τους χώσεις βαθιά μέσα σου. Μόνο ανάβαλέ τους. Μέχρι να αλλάξουν τα πράγματα…

Κάθε δοκιμασία σε κάνει καλύτερο άνθρωπο. Κάθε μεγάλη δοκιμασία σε κάνει πιο δυνατό, πιο επίμονο, πιο υπομονετικό. Σε κάνει χαλκέντερο. Μάθε πως τίποτα και κανένας δεν μπορεί να σε ρίξει στον γκρεμό, αν δεν του το επιτρέψεις, ή καλύτερα εάν δεν του ανοίξεις τον δρόμο. Όταν φτάσεις στο τέρμα του γκρεμού, κρατήσου εκεί. Και επίστρεψε πίσω νικητής!