Συγκλονιστική έρευνα του ΚΥΠΕ για τα εσπερινά σχολεία
Ανάπηρο κορίτσι διώχθηκε από το πρωινό σχολείο, πήγε σε εσπερινό και σήμερα διαπρέπει σε κυπριακό πανεπιστήμιο

Συγκλονιστικά ήταν τα ευρήματα επιστημονικής έρευνας για το προφίλ των μαθητών των εσπερινών σχολείων, των σχολείων «δεύτερης ευκαιρίας», όπως αποκαλούνται.
Η έρευνα, την οποία εξασφάλισε το ΚΥΠΕ, έγινε από το Εσπερινό Σχολείο Λευκωσίας τον περασμένο Απρίλιο, με συνεντεύξεις από 190 άτομα σε τρία σχολεία και, συγκεκριμένα, στο Εσπερινό Γυμνάσιο και Λύκειο Λευκωσίας, στην Εσπερινή Τεχνική Σχολή Λευκωσίας και στην Εσπερινή Τεχνική Σχολή Λεμεσού.

Οι συνεντεύξεις αυτές αποκάλυψαν δράματα, όχι μόνο για τους ίδιους τους ανθρώπους, αλλά και για το ίδιο το σύστημα, το οποίο φαίνεται να είναι στρεβλό.
Ανάπηρο κορίτσι «εκδιώχθηκε» στην ουσία από τα πρωινά σχολεία και υποχρεώθηκε σε φοίτηση στο Εσπερινό. Σήμερα το κορίτσι διαπρέπει ως φοιτήτρια σε κυπριακό πανεπιστήμιο.

Εντυπωσιακά είναι και τα αποτελέσματα αλλοδαπών μαθητών και μαθητριών που φοίτησαν σε Εσπερινά Σχολεία, έμαθαν ελληνικά, κατάφεραν να ενταχθούν στην κυπριακή κοινωνία, σπούδασαν και διαπρέπουν σήμερα στον επαγγελματικό στίβο.

Οικογενειακά δράματα, απερισκεψία των τότε παιδιών, οικονομικοί, ψυχολογικοί και άλλοι λόγοι οδήγησαν πολλούς να εγκαταλείψουν την πρωινή φοίτηση.
Η έρευνα για το προφίλ των μαθητών στα εσπερινά σχολεία, η μεγαλύτερη και ίσως η πρώτη που διενεργήθηκε στην ιστορία των κυπριακών εσπερινών εκπαιδευτηρίων, πραγματοποιήθηκε από το Εσπερινό Γυμνάσιο και Λύκειο Λευκωσίας, υπό την εποπτεία του Καθηγητή Οικονομικών Χαράλαμπου Χαμπουρή και την εποπτεία της Διευθύντριας Κατερίνας Κολάνη.

Οι μαθητές απάντησαν ένα δομημένο ερωτηματολόγιο, αλλά είχαν την ευκαιρία να απαντήσουν και σε προσωπικές συνεντεύξεις. Το 33% των μαθητών είναι γυναίκες και το 67% άντρες. Το 65% είναι ελεύθεροι, το 26% παντρεμένοι, 6% διαζευγμένοι και το 2% είναι μονογονιοί.
Το 43% είναι άνεργοι, το 37% είναι πλήρους απασχόλησης και το 19% υποαπασχολούνται.

Σε Εσπερινά Γυμνάσια και Λύκεια φοιτούν το 56% των μαθητών. Το 44% στις Εσπερινές Τεχνικές Σχολές. Η έρευνα παρουσιάστηκε σε εκδήλωση πρόσφατα στο Εσπερινό Γυμνάσιο και Λύκειο της Λευκωσίας.
Ομιλητές ήταν ο Δρ Γιώργος Δημοσθένους, Πρύτανης του Πανεπιστημίου Frederick (πρώην Υπουργός Παιδείας), ο Δρ Μάριος Βρυωνίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, ο Δρ Τάσος Μενελάου, Πρώτος Λειτουργός Εκπαίδευσης στο Υπουργείο Παιδείας και η Δρ Αναστασία Αθανασούλα Ρέππα, Καθηγήτρια της Ανώτατης Σχολής Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης.

Την έρευνα παρουσίασε ο καθηγητής Χαράλαμπος Χαμπουρής. Συντονιστής ήταν ο δημοσιογράφος Παναγιώτης Καπαρής.
Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, εγκαινιάστηκε έκθεση με έργα μαθητών του Εσπερινού Σχολείου, καθώς και έκθεση φωτογραφιών από τις δραστηριότητες των μαθητών.

«Άγνωστα» τα σχολεία - Τι κάνει η Πολιτεία
Τα εσπερινά σχολεία παραμένουν εν πολλοίς άγνωστα, ακόμη και σήμερα, αφού, όπως κατέδειξε η έρευνα, η πλειοψηφία των μαθητών έμαθε για την ύπαρξή τους από φίλους και ελάχιστοι από την οργανωμένη Πολιτεία.

Με βάση τα στοιχεία, 68% των μαθητών έμαθαν για την ύπαρξη των εσπερινών από φίλους, το 21% από συγγενείς, μόνο το 8% από πληροφόρηση μέσω του πρωινού σχολείου, 2% από το διαδίκτυο και 1% από τα ΜΜΕ (εφημερίδες και τηλεόραση).

Ως λόγους της εγκατάλειψης του σχολείου, 35% τούς αποδίδουν σε προσωπική επιπολαιότητα, 24% σε οικονομικές δυσκολίες και το 23% αναφέρουν ότι έφυγαν λόγω πολλών συσσωρευμένων απουσιών στο πρωινό σχολείο.

Άλλοι λόγοι είναι προβλήματα υγείας στην οικογένεια ή των ιδίων, εγκυμοσύνη, εκφοβισμός από συμμαθητές ή λόγω απώλειας δικών τους ανθρώπων.
Από τους ερωτηθέντες το 35% απαντούν ότι επέλεξαν να φοιτήσουν στο εσπερινό γιατί θέλουν να συνεχίσουν τις σπουδές τους, το 26% γιατί θέλουν να πάρουν απολυτήριο και το 18% για να βρουν καλύτερη δουλειά. Υπάρχει όμως και ένα 10% που απαντούν ότι το κάνουν για ηθική ικανοποίηση.

Πολλοί ερωτηθέντες αντιμετωπίζουν προβλήματα στο εσπερινό σχολείο, κυρίως γιατί δύσκολα μπορεί να συνδυαστεί η πρωινή εργασία και οι πολλές οικογενειακές και άλλες υποχρεώσεις με τη βραδινή φοίτηση.
Υπάρχουν όμως και προβλήματα που έχουν να κάνουν άμεσα με τη λειτουργία των εσπερινών, όπως για παράδειγμα το ωράριο, η προετοιμασία που απαιτείται για εξετάσεις και διαγωνίσματα, αλλά και η ενόχληση από νεαρότερους συμμαθητές.

Ένα ποσοστό 11% απαντούν ότι δεν επιδεικνύεται το απαιτούμενο ενδιαφέρον από τους καθηγητές και 8% θεωρούν ότι η διεύθυνση είναι υπερβολικά αυστηρή.
Συγκινητική στην πρόσφατη εκδήλωση ήταν η παρουσία μαθητών, οι οποίοι ομολογούσαν ότι, τώρα που «έβαλαν μυαλό», ήρθαν στο σχολείο, για να πάρουν ένα δίπλωμα και να μπορέσουν να εκπληρώσουν το όνειρό τους.

Ήταν εκπληκτική η χαρά στα πρόσωπα των ανθρώπων αυτών, αφού μπόρεσαν να ξανακαθίσουν στα θρανία και να γίνουν πάλι μαθητές. Μερικοί είναι νεαροί, οι οποίοι θέλουν το δίπλωμα για βρουν δουλειά ή να πάρουν μια προαγωγή, κάποιοι είναι οικογενειάρχες με παιδιά, άλλοι, μεγαλύτεροι στην ηλικία, περίμεναν να παντρέψουν τα παιδιά τους, για να καθίσουν στα θρανία.
Πίσω όμως από τη χαρούμενη αυτή εικόνα, κρύβονται και πολλά και δύσκολα προβλήματα.

Ένας μαθητής δεν έχει πάντα τα χρήματα για βενζίνη, ώστε να μεταβαίνει καθημερινώς στο σχολείο. Ένας άλλος έχει οικογενειακά προβλήματα και κάνει πολλές απουσίες. Και οι προσωπικές, δύσκολες ιστορίες δεν έχουν τέλος. Είναι όμως ενθαρρυντικό και αισιόδοξο το μήνυμα που στέλλουν αυτοί οι άνθρωποι. Και το μήνυμα πρέπει πρωτίστως να το λάβουν οι αρμόδιοι.

Συγκλονιστικές μαρτυρίες μαθητών - μαθητριών
«Φοιτούσα στην Α’ Λυκείου στο πρακτικό. Με φλέρταρε ένα αγόρι 21 χρονών. Όταν ζήτησε από τους δικούς μου να με αρραβωνιαστεί δεν έφερα αντίρρηση. Μου άρεσε κι εμένα. Μάλιστα χάρηκα που δεν θα έδινα εξετάσεις στα Αγγλικά, γιατί σίγουρα θα "κοβόμουν"… Δημιούργησα την οικογένειά μου. Μου άρεσε να ασχολούμαι με το σπίτι και τα τρία παιδιά μου. Όμως ονειρευόμουν να γίνω γιατρός ή δασκάλα. Όταν η μικρή μου κόρη έγινε 20 χρονών, αποφάσισα να γραφτώ στο εσπερινό. Ο σύζυγος διαφωνούσε, γιατί και ο ίδιος μόνο το δημοτικό τέλειωσε. Δε διαμαρτύρεται, αλλά ούτε με στηρίζει. Στη δουλειά δεν είπα σε κανένα ότι δεν έχω απολυτήριο. Οι ώρες που βρίσκομαι στο σχολείο είναι γεμάτες ξεγνοιασιά. Σαν να ξαναγύρισα στα παιδικά χρόνια. Σκέφτομαι να συνεχίσω τις σπουδές μου. Ο σύζυγός μου ξέρει ότι θα κάνω αυτό που έβαλα στόχο».
«Φοίτησα μέχρι την Α΄ Γυμνασίου στην Τιφλίδα της Γεωργίας.

Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης υπήρχε αρκετός ρατσισμός εναντίον των Ελλήνων. Όλοι έφευγαν. Όταν αποχαιρετούσα τους καθηγητές και τους συμμαθητές μου, όλοι έκλαιγαν. Όταν πήγαμε στην Ελλάδα δεν είχα την πολυτέλεια να φοιτήσω σε σχολείο. Δούλευα στα χωράφια, μάζευα ελιές. Κρυφό όνειρο ήταν να τελειώσω το σχολείο. Στα 20 ήρθα στην Κύπρο σε αναζήτηση νέας ζωής. Όταν ήμουν 28 χρονών, με παρότρυνση της συζύγου μου, γράφτηκα στην Προπαρασκευαστική τάξη του Εσπερινού. Ήταν το καλύτερο δώρο που έκανα στον εαυτό μου. Μου έτυχαν καλοί συμμαθητές και καθηγητές. Έχουμε δεθεί πολύ με όλα τα παιδιά της τάξης. Αισθάνομαι ότι όλοι έχουμε “ψηθεί” μέσα σε αυτά τα 6 χρόνια».

«Στη Β΄ Λυκείου, τον Μάρτη, αρρώστησε σοβαρά η μητέρα μου. Τη φρόντιζα και γι’ αυτό έκανα πολλές απουσίες. Απόκτησα και η ίδια ψυχολογικά προβλήματα. Με ειδοποίησαν ότι παραπέμπομαι σε εξετάσεις τον Σεπτέμβρη. Έσκισα την επιστολή. Μόνο εγώ μπορούσα να προσέχω τη μητέρα μου. Ένιωθα πολύ μόνη. Δεν πήγα να δώσω εξετάσεις. Τον Δεκέμβρη πέθανε η μητέρα μου. Τα ψυχολογικά προβλήματα έγιναν εντονότερα. Έκανα απόπειρα αυτοκτονίας, που ευτυχώς δεν πέτυχε. Στα 22 μου παντρεύτηκα, γιατί πάντα μου άρεσε η οικογένεια. Πρώτη φορά συνειδητοποίησα το λάθος που έκανα ήταν όταν χώρισα και έψαχνα χωρίς επιτυχία να βρω δουλειά. Αποφάσισα ότι δεν είχα τελειώσει με το κεφάλαιο "μόρφωση". Γράφτηκα πέρσι στο Εσπερινό, όπου όλοι με αγκάλιασαν με αγάπη. Αντιμετωπίζω όμως πρόβλημα με το παιδί, παρ' όλο που το αφήνω σε καλά χέρια. Ζήτησα βοήθεια παιδοψυχολόγου. Στη νέα μου δουλειά κανένας δεν ξέρει ότι δεν έχω απολυτήριο».

«Στο γυμνάσιο δυσκολευόμουν με τα μαθήματα, γιατί δεν διάβαζα. Γύριζα συνέχεια, δεν ήθελα να μπαίνω στο σπίτι, γιατί οι γονείς μου είχαν προβλήματα και τσακώνονταν. Όταν επανέλαβα την τάξη, ψυχολογικά ήμουν χάλια και για ενάμιση μήνα δεν πήγαινα σχολείο. Έτσι έμεινα από απουσίες. Στο Εσπερινό ήρθα ένα χρόνο μετά τον στρατό, μετά από παρότρυνση φίλου μου. Είναι μια πολύ καλή εμπειρία η φοίτηση εδώ, γιατί οι μαθητές είναι πιο ώριμοι».

«Στη Β’ Γυμνασίου χώρισαν οι δικοί μου. Ο πατέρας δεν έδινε χρήματα. Η μητέρα έτρεχε στα δικαστήρια. Είμαστε τρία παιδιά. Αναγκαζόμουν να δουλεύω, γι’ αυτό έκανα πολλές απουσίες. Την Α΄ Λυκείου την έκανα δύο φορές. Στη Β' Λυκείου αναγκάστηκα να εγκαταλείψω τελείως το σχολείο, για να δουλεύω περισσότερες ώρες. Τα ωράρια εργασίας ήταν απάνθρωπα. Φέτος γράφτηκα στην Α’ Λυκείου. Οι καθηγητές συμπαραστέκονται. Τα αγόρια στην τάξη μου είναι ανώριμα, αλλά οι εμπειρίες της ζωής με έχουν δυναμώσει και μπορώ να τους αντιμετωπίζω. Νιώθω ότι ανανεώθηκα. Ήρθα με ένα σκοπό: να πάρω απολυτήριο και να συνεχίσω τις σπουδές μου στην Κτηνιατρική ή τη Φαρμακευτική».