Εκτιμήσεις με αφορμή την έκθεση EMCDDA για ναρκωτικά
Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, μειώθηκε η χρήση κατά 91% και οι χρήστες επιστρέφουν στην οικογένεια και την κοινωνία

Τα οπιούχα φάρμακα που προσφέρονται από τον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα στην Κύπρο, ως υποκατάστατα, στους χρήστες ηρωίνης, είναι η σωτηρία τους, αφού οδηγούν στην απεξάρτησή τους από το ναρκωτικό, ανέφερε στη «Σ» ο νευρολόγος ψυχίατρος Δρ. Κυριάκος Βερεσιές, σχολιάζοντας την ετήσια έκθεση του 2015, που το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά (EMCDDA), παρουσίασε στις 4 Ιουνίου 2015, στη Λισαβόνα της Πορτογαλίας και αφορά και το νησί μας. Πρόσθεσε χαρακτηριστικά ότι τα τελευταία τέσσερα χρόνια - από το 2011 - που εφαρμόζονται σε χρήστες ηρωίνης προγράμματα συντήρησης με υποκατάστατα, μειώθηκε η χρήση ηρωίνης κατά 91%.

«Αυτό είναι μεγάλη επιτυχία, γιατί αυτοί οι άνθρωποι επιστρέφουν στην οικογένειά τους, στην εργασία τους και έχουν την ευκαιρία για κοινωνική αποκατάσταση», σχολίασε ο Δρ. Βερεσιές. Να σημειώσουμε ότι οι περισσότεροι από τους χρήστες συμμετέχουν σε προγράμματα της κλινικής Βερεσιέ και των κέντρων πρόληψης «Μεσόγειος», για δωρεάν ψυχολογική στήριξη, ενώ μεγάλη συμβολή στην απεξάρτηση από την ηρωίνη έχει η κλειστή θεραπευτική κοινότητα «Αγία Σκέπη», η ανοικτή θεραπευτική κοινότητα Λάρνακας «Η Τόλμη», οι συμβουλευτικοί σταθμοί του ΚΕΝΘΕΑ και άλλες υπηρεσίες του δημόσιου τομέα, που προσφέρουν προγράμματα απεξάρτησης.

Η κουλτούρα της απεξάρτησης
«Τα τελευταία χρόνια, παρατηρούμε στην Κύπρο θετικές εξελίξεις, με μείωση μέχρι 80-85% της ενδοφλέβιας χρήσης ηρωίνης, η οποία, κατά κύριο λόγο, οφείλεται στο ότι έχουν εφαρμοστεί, από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, τα προγράμματα υποκατάστατων», συνέχισε ο Δρ. Βερεσιές.

«Τα υποκατάστατα, βοήθησαν πολλούς να ξεφύγουν από τη χρήση ηρωίνης, γιατί από τη μια, ικανοποιούν τις ανάγκες τους και από την άλλη, δεν τους οδηγούν σε επικίνδυνη χρήση, αφού διατίθενται σε χάπια. Με τα χάπια, ο χρήστης αποφεύγει τον έμπορο, αποφεύγει την πιάτσα, αποφεύγει τους “φίλους” που του διοχετεύουν το ναρκωτικό. Ο ίδιος ο χρήστης δεν νιώθει ότι είναι έρμαιο της ηρωίνης, δεν θεωρεί ότι με τα υποκατάστατα συνεχίζει τη χρήση, αποκτά αυτοπεποίθηση, αποκτά την κουλτούρα της απεξάρτησης. Το πιο βασικό, είναι ότι τη χρήση των υποκατάστατων, δεν τη θεωρεί μέρος της χρήσης, αλλά μέρος της θεραπείας, αφού ο χρήστης ενθαρρύνεται να συμμετέχει σε ομάδες αυτοβοήθειας, που είναι μέρος του θεραπευτικού συμβολαίου».

Η επόμενη δόση, ίσως η τελευταία
Σχολιάζοντας την αναφορά στην έκθεση EMCDDA, για προβληματική χρήση της ηρωίνης, ο Δρ. Βερεσιές, είπε ότι «αυτό σημαίνει πως υπάρχουν άτομα που κάνουν κατάχρηση ηρωίνης και θέτουν τον εαυτό τους σε καθημερινό κίνδυνο θανάτου. Αυτό, παραμένει το μεγαλύτερο πρόβλημα που απασχολεί τις υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής ευημερίας στην Ευρώπη, παρόλο που τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μεγάλη μείωση στη χρήση ηρωίνης στην Ευρώπη».

Παρατήρησε και τα εξής: «Η χρήση ηρωίνης ξεχωρίζει από τις άλλες ουσίες εξάρτησης, γιατί έχει το χαρακτηριστικό της ενδοφλέβιας χρήσης, της υψηλής ανοχής από τον εγκέφαλο που αναγκάζει το άτομο να αυξάνει συνεχώς τη δοσολογία και το χαρακτηριστικό της μετάδοσης μολυσματικών ασθενειών όπως το έιτς, η σύφιλη, η φυματίωση και οι ηπατίτιδες, λόγω της ενδοφλέβιας χρήσης. Έχει επίσης το χαρακτηριστικό, ότι η κάθε επόμενη δόση, μπορεί να είναι και η τελευταία, δηλαδή μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο. Άλλα χαρακτηριστικά της, είναι ότι λόγω του ότι δεν μπορεί να παραχθεί τοπικά, αναπτύσσεται ένα είδος εμπορίου και διακίνησής της, από τις χώρες της Ασίας όπως το Αφγανιστάν, η Ταϊλάνδη και άλλες. Ενισχύεται έτσι, η δράση τοπικών εμπόρων, οι οποίοι διαδίδουν την ουσία».

Αυξημένη παραγωγή οπίου
«Το θέμα είναι ότι, ναι μεν αυτή τη στιγμή υπάρχει μείωση της ηρωίνης στην Ευρώπη, αλλά τα Ηνωμένα Έθνη διαπιστώνουν αύξηση της παραγωγής του οπίου στο Αφγανιστάν και δεν αποκλείουν, η εξέλιξη αυτή να οδηγήσει σε αυξημένη διαθεσιμότητα ηρωίνης στην ευρωπαϊκή αγορά», επεσήμανε ο Δρ. Βερεσιές. «Η Ευρώπη και η Κύπρος, πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη την εξέλιξη αυτή. Έχοντας υπόψη ότι η παραγωγή θα αυξάνεται και η ζήτηση θα είναι χαμηλή, θα οδηγήσει νομοτελειακά στη μείωση των τιμών. Αυτή η εξέλιξη εγκυμονεί νέους κινδύνους και στην Κύπρο, καθώς άτομα που πέρασαν από την ηρωίνη σε υποκατάστατα, μπορεί να επιστρέψουν ξανά στην ηρωίνη, αφού θα είναι πιο φτηνή από τα υποκατάστατα.

Επίσης, η έκθεση περιγράφει ένα νέο φαινόμενο, να παρουσιάζονται στην Ευρώπη εργαστήρια παραγωγής ηρωίνης - έρχεται δηλαδή η πρώτη ύλη, ακατέργαστη από το Αφγανιστάν και άλλες χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας και τυγχάνει επεξεργασίας και τελικής παραγωγής σε ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό σημαίνει ότι απλοποιούνται οι τρόποι μεταφοράς και διάθεσης της ουσίας, καθώς οι διακινητές μπορούν πιο εύκολα να ξεφύγουν από τους ελέγχους, στα σύνορα. Οι δρόμοι που ακολουθεί η ηρωίνη από την Ασία, είναι πρωταρχικά η λεγόμενη “βαλκανική οδός” μέσω Τουρκίας, στη Βουλγαρία, Ρουμανία και Αλβανία και από εκεί στην Ελλάδα και σε χώρες της νότιας, της κεντρικής και της δυτικής Ευρώπης. Φορτία ηρωίνης μεταφέρονται στην Ευρώπη από το Ιράν και το Πακιστάν, αεροπορικώς, αλλά και διά θαλάσσης.

Άλλες ποσότητες μεταφέρονται μέσω της Νότιας και της Ανατολικής Αφρικής, που είναι η αποκαλούμενη “νότια οδός”, η οποία είναι μεγάλης σημασίας τα τελευταία χρόνια, γιατί είναι η λιγότερο ελεγχόμενη. Πρέπει να σημειώσουμε την παρατήρηση της έκθεσης ότι αρκετές κατασχέσεις ποσοτήτων ηρωίνης γίνονται στην Τουρκία, οπότε σταματά η πορεία, από την αρχή της διακίνησης. Αυτό δηλώνει τη σημασία της ανάπτυξης συνεργασίας στο ζήτημα αυτό, μεταξύ των χωρών της Ευρώπης και της Τουρκίας, η οποία, μαζί με τη Νορβηγία, παρόλο που δεν είναι χώρες μέλη της ΕΕ, εντούτοις συμμετέχουν σε όλες τις επιτροπές και στο διοικητικό συμβούλιο του EMCDDA, ως παρατηρητές».