Παράδειγμα καλής διεθνούς πρακτικής η κυπριακή εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη
Συντονιστικός φορέας του Υπουργείου Παιδείας στην προώθηση των θεμάτων αυτών σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες κατά τρόπον οριζόντιο, ενιαίο και διαθεματικό είναι το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο

H εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη στην Κύπρο (ΕΑΑ) έχει καθιερωθεί ως παράδειγμα καλής διεθνούς πρακτικής και αυτό είναι αξιοσημείωτο γεγονός, αν αναλογιστεί κανείς ότι η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (ΠΕ) και εν συνεχεία η ΕΑΑ στη χώρα μας μετρά, ουσιαστικά, μόλις μία δεκαετία, όταν ήδη στα περισσότερα κράτη αποτελούσε προτεραιότητα των εκπαιδευτικών συστημάτων από τη δεκαετία του 1980.
Συντονιστικός φορέας του Υπουργείου Παιδείας στην προώθηση των θεμάτων αυτών σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες κατά τρόπον οριζόντιο, ενιαίο και διαθεματικό είναι το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.

Σε συνέντευξη στο ΚΥΠΕ, η Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια Μονάδας Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, δηλώνει ότι το Ινστιτούτο, έχει, ουσιαστικά, την ευθύνη για την υλοποίηση του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδιασμού για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση με επίκεντρο την Αειφόρο Ανάπτυξη.

Το σύνολο των κεντρικών δράσεων του Ινστιτούτου αφορούν τη δημιουργία του Δικτύου Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, τα οποία, πολυεπίπεδα και πολύπλευρα, λειτουργούν ως συμπληρωματικές, υποστηρικτικές δομές για τα σχολεία, ως προς τη μελέτη ζητημάτων του περιβάλλοντος και της αειφόρου ανάπτυξης σε μη τυπικά πλαίσια.

Πολύμορφες δράσεις
Επίσης το ΠΙ προωθεί την ποιοτική αναβάθμιση των προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, τόσο για τους εκπαιδευτικούς όλων των εκπαιδευτικών βαθμίδων, όσο και για τα στελέχη εκπαίδευσης.
Ακόμη, σύμφωνα με τη Δρα Ζαχαρίου, αναλαμβάνει δράση στην ετοιμασία και τη συγγραφή του Αναλυτικού Προγράμματος για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη, κατά τρόπον ενιαίο για όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες.

Οι δράσεις επεκτείνονται ακόμη στην παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού σε διάφορα θέματα, όπως παραγωγή και κατανάλωση, Μέσα Μεταφοράς, Αειφόρος Τουρισμός, Ορθολογιστική Διαχείριση των Απορριμμάτων, Δάσος, Νερό κ.λπ., στη συμβουλευτική στήριξη των σχολείων για την προώθηση παρεμβάσεων και αλλαγών στο σχολείο, ώστε αυτό συστηματικά και μακροπρόθεσμα να καταστεί αειφόρο, αλλά και στην ενίσχυση των σχολείων προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης δικτύων συνεργασίας με την τοπική αυτοδιοίκηση, τους φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, τις ΜΚΟ, στη βάση του σχεδιασμού και της υλοποίησης από κοινού της αειφόρου περιβαλλοντικής εκπαιδευτικής πολιτικής της κάθε σχολικής μονάδας.

Ένταξη στο εκπαιδευτικό σύστημα
«Η ένταξη και η εξέλιξη του θεσμού κατά τρόπο δυναμικό και καταλυτικό στο εκπαιδευτικό μας σύστημα οφείλεται, κατά κύριο λόγο, στον ίδιο τον ενθουσιασμό, το πάθος και την ανταπόκριση των ίδιων των εκπαιδευτικών, οι οποίοι, αναγνωρίζοντας τα ποιοτικά δυναμικά χαρακτηριστικά του αντικειμένου, τα αξιοποίησαν κατά τρόπο συστηματικό, θέτοντας την ΠΕ/ΕΑΑ στο επίκεντρο της μαθησιακής διαδικασίας και κατ’ επέκταση της σχολικής ζωής», αναφέρει η Δρ Ζαχαρίου.

Απουσία θεσμικού πλαισίου
Σε ερώτηση, πού εντοπίζει τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες ελλείψεις απαντά, ως προσωπική άποψη, ότι το σημαντικότερο κενό για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή του αντικειμένου στο εκπαιδευτικό μας σύστημα βρίσκεται στην ίδια την απουσία θεσμικού πλαισίου για την ΠΕ/ΕΑΑ, το οποίο θα συμβάλει, αφενός, στην αντιμετώπιση του κατακερματισμού και της περιθωριακής προσέγγισής του στις διάφορες εκπαιδευτικές βαθμίδες, αφετέρου θα παρέχει τη δυνατότητα για την προώθηση, ενιαία, οργανωμένα και συστηματικά, στη βάση μακροχρόνιων σχεδιασμών, των μέτρων, των πολιτικών και των δράσεων, που απαιτούνται για την ουσιαστική παρουσία του αντικειμένου σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες.

Βιωματική προσέγγιση
Σε άλλη ερώτηση, αν οι μαθητές/τριες ενδιαφέρονται για το αντικείμενο, η Δρ Ζαχαρίου επισήμανε ότι υπάρχει ενθουσιασμός, γιατί ουσιαστικά η όλη προσέγγιση είναι άκρως δημιουργική και μεταξύ άλλων ενισχύει το ενδιαφέρον και το αίσθημα ευθύνης των παιδιών.

«Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη αποτελεί βίωμα, προσωπική διερεύνηση και αλληλεπίδραση με τα πράγματα, τον χώρο και τους άλλους. Συνιστά μια φιλελεύθερη παιδαγωγική διαδικασία, η οποία εκ των πραγμάτων προσδίδει στην ίδια τη μαθησιακή διαδικασία έναν ανανεωτικό χαρακτήρα, δημιουργώντας παράλληλα τις προϋποθέσεις για ενεργό συμμετοχή και ουσιαστική ενασχόληση όλων των εμπλεκομένων στη μαθησιακή διαδικασία, κυρίως των μαθητών, κατά τρόπο μάλιστα δημιουργικό και εποικοδομητικό», τονίζει.

Η Δρ Ζαχαρίου σημειώνει περαιτέρω ότι «παρέχεται στα παιδιά η δυνατότητα να ασχοληθούν συστηματικά και ουσιαστικά για την προώθηση αλλαγών στην κοινότητα και τη σχολική τους μονάδα, στοιχείο το οποίο τους ενισχύει την υπευθυνότητα και τη διάθεση για συμμετοχή και παρέμβαση σε κάτι που τους αφορά, τους επηρεάζει και ενισχύει την κυριότητά τους στην τοπική κοινωνία και στο άμεσο τοπικό τους περιβάλλον».

Αειφόρα σχολεία
«Όλα τα σχολεία καλούνται σταδιακά και μακροπρόθεσμα, μέσω του σχεδιασμού και υλοποίησης της αειφόρου περιβαλλοντικής εκπαιδευτικής πολιτικής τους, να καταστούν αειφόρα, έχοντας ως σημείο αναφοράς τους την επιλογή και την εξέταση περιβαλλοντικών ζητημάτων και ζητημάτων αειφόρου ανάπτυξης.

Ειδικά, σε ό,τι αφορά το ζήτημα της διαχείρισης απορριμμάτων, τη μείωση και την επαναχρησιμοποίησή τους, τα περισσότερα σχολεία αποτελούν κατ' εξοχήν παραδείγματα πρακτικής, εξηγεί, προσθέτοντας ότι τα παιδιά, έχοντας ως αντικείμενο μελέτης και διερεύνησής τους τα απορρίμματα, κατόρθωσαν να προωθήσουν δράσεις και μέτρα, τα οποία προσέδωσαν στη μελέτη του σχετικού θέματος νόημα και περιεχόμενο, αφού πέρα από τη μείωση των απορριμμάτων στην κοινότητα και στο σχολείο, το συγκεκριμένο θέμα συνδέθηκε με άλλες πτυχές της αειφορίας, όπως η κοινωνική αειφορία.

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών
Σε άλλη ερώτηση, για τον ρόλο των εκπαιδευτικών, τα προβλήματα που ενδεχομένως να αντιμετωπίζουν αλλά και την επανατροφοδότηση που η ίδια λαμβάνει, η Δρ Ζαχαρίου σημειώνει ότι δεν θα ήταν υπερβολή η διατύπωση της θέσης ότι οι εκπαιδευτικοί ήταν αυτοί που αποτέλεσαν τον μοχλό άσκησης πίεσης για να αντικριστούν τα θέματα αυτά σε ένα πιο συστηματικό και ολοκληρωμένο πλαίσιο μέσα στο σχολείο, και αυτό γιατί τόσο το περιεχόμενο, όσο και η παιδαγωγική των θεμάτων της ΠΕ/ΕΑΑ συνέβαλαν στην ανανέωση της διδακτικής τους πορείας και στον επαναπροσανατολισμό των επιδιώξεων του σχολείου προς την κατεύθυνση του περιβάλλοντος και της αειφόρου ανάπτυξης.

Πηγή: ΚΥΠΕ/Kυριακή Χριστοδούλου