ΤΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΣΧΕΣΕΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΟΜΟΦΥΛΩΝ

Ανάλυση των περιπτώσεων κοντινών χωρών όπως η Ελλάδα και η Ιταλία και οι χώρες που τιμωρούν την ομοφυλοφιλία με θανατική ποινή - Τo ΕΔΑΔ έχει κρίνει ότι ο αποκλεισμός των ομόφυλων ζευγαριών από το σύμφωνο συμβίωσης συνιστά παραβίαση της ευρωπαϊκής σύμβασης

Δεν είναι λίγα τα παραδείγματα πολιτικών οι οποίοι δήλωσαν δημόσια ότι είναι γκέι. Όπως οι πρωθυπουργοί των Βελγίου Έλιο Ντι Ρούπο, Λουξεμβούργου Σαβιέ Μπετέλ, αλλά και η πρώην πρωθυπουργός της Ισλανδίας Γιόχανα Σιγκουρδαντότιρ, που παντρεύτηκε τη σύντροφό της, ενόσω είχε στα χέρια της τη διακυβέρνηση της χώρας

Η συζήτηση για το σύμφωνο συμβίωσης δεν είναι κυπριακό φαινόμενο, καθώς το τελευταίο διάστημα φουντώνει σε πολλές χώρες του κόσμου. Αν και στην Ιρλανδία την προπερασμένη Παρασκευή ο λαός ψήφισε, σε ποσοστό που ξεπέρασε το 60%, υπέρ των γάμων των ομοφυλοφίλων, εντούτοις στην Κύπρο ο δρόμος φαίνεται να είναι ακόμα μακρύς. Έστω, όμως, το βήμα που προωθεί η Κυβέρνηση για να θεσπίσει το σύμφωνο συμβίωσης θεωρείται μεγάλο, για μια κοινωνία που μόλις τα τελευταία χρόνια ξεκίνησε να βγαίνει από τα παραδοσιακά στεγανά στα οποία ήταν οχυρωμένη. Πάντως γενικά, βάσει των εντυπώσεων που δημιουργούνται, φαίνεται πως το ευρύ κοινό δεν έχει συνειδητοποιήσει επακριβώς τι σημαίνει το σύμφωνο συμβίωσης.

Ο ορισμός
Γενικά το σύμφωνο συμβίωσης ορίζεται ως η συμφωνία που συνάπτεται ανάμεσα σε δύο πρόσωπα, με την οποία ρυθμίζονται οι όροι και τα έννομα αποτελέσματα της συμβίωσής τους, τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά τη λήξη της. Βάσει δηλαδή αυτού του ορισμού, όλα τα ζευγάρια έχουν το δικαίωμα έννομης συμβίωσης και σαφώς αυτό αφορά τα ομόφυλα, τα ετερόφυλα, τα αλλόθρησκα και τα αθεϊστικά ζευγάρια. Δηλαδή αποτελεί για κάποιους τη μοναδική επιλογή επισημοποίησης της σχέσης τους, ενώ για άλλους αποτελεί ελεύθερη επιλογή. Η διαφορά ανάμεσα στα διάφορα ζευγάρια συμφώνου συμβίωσης, που θα επιλέξουν να δημιουργήσουν οικογένεια, είναι ότι καλύπτει μόνον τις περιπτώσεις τεκνοποίησης, και άρα δεν απευθύνεται στα ομόφυλα ζευγάρια.

Προχωρεί και η Ελλάδα
Επιπρόσθετα και η Ελλάδα αυτό το διάστημα προωθεί το σύμφωνο συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια. Το θέμα αποτελούσε προεκλογική δέσμευση του ΣΥΡΙΖΑ και έτσι το κυβερνών κόμμα ετοίμασε νομοσχέδιο για ένα πιο διευρυμένο σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης, καθώς ίσχυε μόνο για τα ετερόφυλα ζευγάρια. Αναμένεται ότι στις αρχές Ιουνίου το επίμαχο νομοσχέδιο θα πάρει τον δρόμο προς τη Βουλή. Όμως, και στην Ελλάδα ο δρόμος για τον γάμο μεταξύ των ομόφυλων ζευγαριών φαίνεται να είναι μακρύς, καθώς ο Άρειος Πάγος σε εισήγησή του τόνισε δεν νοείται πολιτικός γάμος μεταξύ ομοφύλων και τάσσεται υπέρ της ακύρωσης του δεύτερου γάμου μεταξύ ανδρών που έγινε στην Τήλο το 2008.

Η άποψη του ΕΔΑΔ
Το ΕΔΑΔ έχει κρίνει ότι ο αποκλεισμός των ομόφυλων ζευγαριών από το σύμφωνο συμβίωσης συνιστά παραβίαση της ευρωπαϊκής σύμβασης για τα ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς παραβιάζονται τα άρθρα εκείνα που αφορούν την απαγόρευση των διακρίσεων (άρθρο 14) και το δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής (άρθρο 8).

Διαφοροποιήσεις ανά χώρα
Πλέον με το δημοψήφισμα στην Ιρλανδία έγιναν 14 οι χώρες στην Ευρώπη που επιτρέπουν τον γάμο ανάμεσα σε ομόφυλα ζευγάρια. Παγκόσμια υπάρχουν συνολικά έξι κατηγορίες χωρών όσον αφορά τον χειρισμό τους στις σχέσεις ομοφυλοφίλων. Στην πρώτη κατηγορία είναι οι χώρες που αναγνωρίζουν τον γάμο μεταξύ ιδίου φύλου ατόμων. Αυτές οι χώρες προσάρμοσαν τους νόμους τους, ώστε αυτοί οι γάμοι να θεωρούνται ακριβώς όπως και οι γάμοι ετεροφυλόφιλων ατόμων.

Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν χώρες που αναγνωρίζουν μεν τους γάμους ομοφυλοφίλων, οι οποίοι όμως έγιναν σε διαφορετική χώρα ή για την περίπτωση των ΗΠΑ σε διαφορετική πολιτεία. Στην τρίτη κατηγορία, στην οποία αν περάσει ο νόμος για το σύμφωνο συμβίωσης θα ανήκει και η Κύπρος, ανήκουν οι χώρες που αναγνωρίζουν τη συμβίωση μεταξύ ομόφυλων ατόμων, αναγνωρίζουν αρκετά από τα δικαιώματα του γάμου, αλλά δεν θεωρείται επισήμως γάμος.

Στην τέταρτη κατηγορία ανήκει τη δεδομένη στιγμή η Κύπρος, δηλαδή στις χώρες που δεν αναγνωρίζουν καμία νόμιμη ένωση μεταξύ δύο ομόφυλων ατόμων αλλά οι ομοφυλοφιλικές πράξεις δεν τιμωρούνται. Στην πέμπτη κατηγορία ανήκουν χώρες στις οποίες η ομοφυλοφιλία επισύρει μικρές ποινές, όπως πρόστιμα και φυλάκιση, ενώ στην έκτη κατηγορία βρίσκονται χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράν, το Αφγανιστάν και άλλες, όπου οι ομοφυλοφιλικές πράξεις επισύρουν θανατική ποινή με λιθοβολισμό, πτώση από ψηλό κτίριο ή άλλες ποινές.

Εκτός Ευρώπης
Ο γάμος ομοφυλοφίλων επιτρέπεται σε 36 πολιτείες των ΗΠΑ, όπως και σε τρεις χώρες της Νότιας Αμερικής, την Αργεντινή, τη Βραζιλία και την Ουρουγουάη. Στην Αφρική, η Νότιος Αφρική είναι η χώρα που νομιμοποίησε πρώτη τον γάμο ανάμεσα σε ιδίου φύλου ζευγάρια. Πάντως σε χώρες της Μέσης Ανατολής, λόγω του γεγονότος ότι το Ισλάμ είναι η επικρατούσα θρησκεία, δεν επιτρέπεται ο γάμος μεταξύ ομοφύλων, ενώ το ίδιο ισχύει και στην πλειονότητα των χωρών της Ασίας.

Η περίπτωση της Ιταλίας
Μετά την Ιρλανδία και η Ιταλία φαίνεται να σκέφτεται να προωθήσει δημοψήφισμα για γάμους μεταξύ ομοφυλοφίλων. Πάντως η χώρα βρίσκεται περίπου στην ίδια θέση με την Κύπρο, καθώς η πρόταση για σύμφωνο συμβίωσης «κόλλησε» εδώ και καιρό σε μια Επιτροπή της Γερουσίας, η οποία προσπαθεί να ξαναγράψει τον νόμο, καθώς δέχτηκε χιλιάδες αντιδράσεις μέσω υπογραφών που αντιτίθενται στο να αναφέρει ο νόμος τη λέξη «γάμος». Ο νόμος θα επιτρέπει στα ομόφυλα ζευγάρια να υιοθετήσουν και παιδιά.

Γκέι ιερείς
Στη Σκοτία προχώρησαν ακόμα ένα βήμα, και με ψηφοφορία της, την περασμένη εβδομάδα, η Γενική Συνέλευση της Εκκλησίας της Σκοτίας αποφάσισε να επιτρέψει τη χειροτόνηση γκέι ιερέων που έχουν συνάψει σύμφωνο κοινής συμβίωσης με τον σύντροφό τους. Συγκεκριμένα, 309 ιερείς ψήφισαν υπέρ της συγκεκριμένης πρότασης, ενώ 183 ψήφισαν κατά.

Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή εκπροσώπων και από τα 45 πρεσβυτέρια της χώρας, που ψήφισαν υπέρ της αλλαγής με ποσοστό 31 προς 14. Παρά τις έντονες αντιδράσεις από τη συντηρητική μερίδα του κλήρου, οι υποστηρικτές της απόφασης δηλώνουν πως η Εκκλησία πρέπει να προσαρμόζεται στους καιρούς και να αναγνωρίζει τις ιδιαιτερότητες των ανθρώπων που την εκπροσωπούν.

Οι γκέι πρωθυπουργοί
Δεν είναι λίγα τα παραδείγματα πολιτικών οι οποίοι δήλωσαν δημόσια ότι είναι γκέι. Χαρακτηριστικά παραδείγματα οι πρωθυπουργοί των Βελγίου Έλιο Ντι Ρούπο, Λουξεμβούργου Σαβιέ Μπετέλ, αλλά και η πρώην πρωθυπουργός της Ισλανδίας Γιόχανα Σιγκουρδαντότιρ, που παντρεύτηκε τη σύντροφό της, ενόσω είχε στα χέρια της τη διακυβέρνηση της χώρας. Πρόσφατα το γαλλικό περιοδικό «Closer» ανέφερε ότι το δεξί χέρι της Ζαν-Μαρί Λεπέν, Φλοριάν Φιλιπό, είναι γκέι ασφαλώς και προκαλεί εντύπωση, αφού πρόκειται για το νούμερο 2 στην ιεραρχία ενός ακροδεξιού κόμματος.

Η πιο πιπεράτη περίπτωση πάντως αφορά τον Μεξικανό Μπένχαμιν Μεντράνο που εξελέγη δήμαρχος σε μια πόλη (Φρεσνίγιο) της επαρχίας Σακατέκας, γνωστή για τις ρίζες… cowboy των κατοίκων της, αλλά και για τις συμπλοκές συμμοριών εμπόρων ναρκωτικών! Ο 47χρονος Μεντράνο, ο οποίος είναι τραγουδιστής και ιδιοκτήτης gay μπαρ, είχε καταγγείλει ότι δέχεται απειλές «σαν να είναι έγκλημα ότι είμαι γκέι» πριν από την εκλογική του νίκη τον Ιούλιο του 2013.

Πολιτικοί που το δήλωσαν
Άλλοι διάσημοι ομοφυλόφιλοι είναι ο Μπερτράν Ντελανοέ, δήμαρχος του Παρισιού από το 2001-2014, ο Γκουίντο Βεστερβέλε πρώην αρχηγός του Κόμματος των Ελεύθερων Δημοκρατών (FDP) της Γερμανίας, που συμμετείχε στην κυβέρνηση ως αντικαγκελάριος και Υπουργός Εξωτερικών από το 2009 έως το 2011, ο Κλάους Βοβεράιτ, ο οποίος διετέλεσε για 13 ολόκληρα χρόνια (2001-2014) δήμαρχος Βερολίνου και ο Φρεντερίκ Μιτεράν, ο ανιψιός του θρυλικού Φρανσουά, πρώην διακεκριμένος Υπουργός Πολιτισμού της Γαλλίας (2009-2012) που έχει δηλώσει ανοικτά ότι είναι αμφισεξουαλικός.

Πιο πρόσφατα, με μια ανάρτηση στον προσωπικό του λογαριασμό στο Twitter, o υπουργός Εξωτερικών της Λετονίας, Έντγκαρς Ρίνκεβικς, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Ανακοινώνω περήφανα ότι είμαι γκέι... Καλή τύχη σε όλους σας». Εκτός Ευρώπης μια από τις χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις ομοφυλόφιλων πολιτικών είναι η Αυστραλή Πένι Γουόνγκ που, μεταξύ άλλων, διετέλεσε και Υπουργός Οικονομικών της αυστραλιανής κυβέρνησης.