Άλλη μια εκδήλωση αγάπης, από το Πανεπιστήμιο Κύπρου
Άγνωστες πτυχές της ζωής των εγκλωβισμένων στην κατεχόμενη Καρπασία συζητήθηκαν σε γεύμα, που παρέθεσε ο Κωνσταντίνος Χριστοφίδης

Πέντε από τους δώδεκα φοιτητές του Πανεπιστημίου Κύπρου που κατάγονται από την κατεχόμενη Καρπασία ανταποκρίθηκαν, το περασμένο Σάββατο (23.5.2015), στην πρόσκληση του Πρύτανη Κωνσταντίνου Χριστοφίδη και παρευρέθηκαν στο γεύμα που παρέθεσε γι’ αυτούς, στο ίδιο εστιατόριο στη Λευκωσία, όπου τον περασμένο μήνα (18.4.2015) παρέθεσε γεύμα σε πέντε απόφοιτες του Πανεπιστημίου Κύπρου από το Ριζοκάρπασο και τον Κορμακίτη - με τις δύο εκδηλώσεις να αντανακλούν το ιδιαίτερο ενδιαφέρον και αγάπη του Πανεπιστημίου για τους σπουδαστές, τους προερχόμενους από οικογένειες διαμένουσες στο τουρκοκρατούμενο μέρος του νησιού, που έχουν πίσω τους τα δύσκολα σχολικά και κοινωνικά βιώματα των παιδιών εγκλωβισμένων.

Μαζί με τον Πρύτανη και τη σύζυγό του Λουκία συνέφαγαν η Κατερίνα Σώττου, τελειόφοιτη στο Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, ο Γιώργος Προδρόμου, τριτοετής στο Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, ο Ανδρέας Χάρπα, δευτεροετής στο Τμήμα Τουρκικών Σπουδών, ο Νίκος Χατζηγιάννης, τριτοετής στο Τμήμα Επιστημών της Αγωγής και ο αδελφός του Γιώργος Χατζηγιάννης, τελειόφοιτος στο Τμήμα Πληροφορικής. Οι τέσσερεις από τους πέντε κατάγονται από το Ριζοκάρπασο, ενώ ο Ανδρέας Χάρπα είναι από την Αγία Τριάδα Γιαλούσας. Απουσίασαν από το γεύμα οι φοιτητές Χρυσοβαλάντη Αχιλλέως, του Τμήματος Επιστημών της Αγωγής, Ελένη Χατζηγιάννη, του Τμήματος Επιστημών της Αγωγής, Δημήτρης Κοτσιεκκάς, του Τμήματος Νομικής, η αδελφή του Λουκία Κοτσιεκκά, του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών, Κούλα Μιχάηλου, του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών, Στέλιος Γιωργαλλής του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών και Γιάννης Χάρπα, του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών.

Να αναφέρουμε ότι στη χερσόνησο της Καρπασίας ζουν γύρω στους 350 Ελληνοκύπριους εγκλωβισμένους, οι περισσότεροι ηλικιωμένοι. Στα ελληνικά σχολεία του Ριζοκαρπάσου φοιτούν σήμερα 35 παιδιά - στο νηπιαγωγείο του χωριού φοιτούν 3 παιδιά, στην προδημοτική 4, στο δημοτικό σχολείο 9 και στο Γυμνάσιο 19 μαθητές γυμνασίου και λυκείου.

«Νόμιζα ότι ζούσα σε ξένη χώρα»
Η 23χρονη Κατερίνα Σώττου, ένα από τα έξι παιδιά του Μιχάλη και της Γεωργίας Σώττου, μόλις την περασμένη βδομάδα τέλειωσε την πρακτική της εξάσκηση στο Α΄ Δημοτικό Αγλαντζιάς-Αγίου Γεωργίου και τώρα περιμένει το πτυχίο της στα Παιδαγωγικά, με το όνειρο να διοριστεί δασκάλα στο χωριό της, το Ριζοκάρπασο, όπου εξακολουθούν να ζουν οι γονείς της. «Η δίμηνη πρακτική μου εξάσκηση ήταν για μένα μια υπέροχη εμπειρία, επειδή αγαπώ πολύ τα παιδιά», μας είπε με συγκίνηση. «Μέσα σε αυτούς τους δύο μήνες αγάπησα ακόμα πιο πολύ το επάγγελμά μου… είναι μια άλλη ζωή… έχει άλλη χάρη… ό,τι έχεις, το ξεχνάς με την επαφή με τα παιδιά… δεν σας κρύβω ότι λυπήθηκα που τέλειωσε αυτή η περίοδος για μένα… τώρα περιμένω το πτυχίο μου κι ελπίζω να καταφέρω να διοριστώ κάποια στιγμή δασκάλα στο χωριό μου».

Η Κατερίνα διαμένει σε διαμέρισμα στη Λακατάμεια, μαζί με έναν αδελφό και δύο αδελφές της. Τα άλλα δύο αδέλφια της ζουν με τους γονείς τους. Για να συνευρεθούν όλοι, θα πρέπει να διευθετηθεί συνάντηση, είτε στο χωριό τους, είτε στις ελεύθερες περιοχές. Μας είπε ότι ο αποχωρισμός από την οικογένειά της διήρκεσε έξι χρόνια, όσο σπούδαζε στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Πρόσθεσε ότι τα πρώτα από αυτά τα έξι χρόνια ήταν γι’ αυτήν πολύ δύσκολα. «Στην αρχή, νόμιζα ότι ζούσα σε ξένη χώρα», μας είπε χαρακτηριστικά. «Δεν ήξερα τις ελεύθερες περιοχές, σχεδόν καθόλου, πέρα από κάποιες σύντομες επισκέψεις, όταν ήμουν μικρή. Οι άνθρωποι εδώ ήταν για μένα πολύ διαφορετικοί, ακόμα και στον τρόπο που μιλούσαν. Είχα αυτοπεποίθηση και δεν ένιωσα ποτέ ότι είμαι κατώτερη, αλλά έπρεπε να προσπαθώ πάντα να προσαρμοστώ και να καλύψω κενά, που είχε δημιουργήσει η ιδιαίτερη κατάσταση της διαβίωσης στο κατεχόμενο χωριό μου».

Ο Ανδρέας και οι Λαζοί της Αγίας Τριάδας
Ιδιαίτερη εντύπωση ανάμεσα στους συνδαιτημόνες έκαναν οι αναφορές του Ανδρέα Χάρπα, από την Αγία Τριάδα Γιαλούσας, δευτεροετούς φοιτητή Τουρκολογίας, δεινού γνώστη της τουρκικής γλώσσας, «από τα πέντε του χρόνια», όπως μας είπε. «Έμαθα τουρκικά από τόσο μικρός, γιατί στο χωριό μου, την Αγία Τριάδα, όπου τώρα διαμένουν μερικές δεκάδες Ελληνοκύπριοι, κυρίως ηλικιωμένοι, δεν υπήρχαν άλλοι Ελληνοκύπριοι συνομήλικοί μας, ήμουν μόνο εγώ και ο αδελφός μου ο Γιάννης. Πήγα δημοτικό, γυμνάσιο και λύκειο στο Ριζοκάρπασο, αλλά τα απογεύματα και τα σαββατοκύριακα παίζαμε και κάναμε παρέα με τα τουρκόπαιδα της γειτονιάς μου, αφού η Αγία Τριάδα εποικίσθηκε από Τούρκους Λαζούς, της περιοχής του Πόντου». (σ.σ. Σύμφωνα με τα ιστορικά δεδομένα, οι Λαζοί είναι φυλή που ζει κυρίως στις παράλιες περιοχές του Ευξείνου Πόντου, που ανήκουν στην Τουρκία και τη Γεωργία. Ήταν μια από τις κυριότερες φυλές του αρχαίου βασιλείου της Κολχίδας. Τον 16ο αιώνα, που η Οθωμανική Αυτοκρατορία άρχισε να ελέγχει τον Καύκασο, οι Λαζοί έγιναν, από ορθόδοξοι χριστιανοί, σουνίτες μουσουλμάνοι).

«Οι Λαζοί, ξέρουν ελληνικά», συνέχισε ο Ανδρέας. «Εγώ τα τουρκικά τα έμαθα κυρίως από τη γειτόνισσα, αφού καταλάβαινα τη γλώσσα της, που είχε ελληνικές λέξεις. Συμπλήρωνα τις γνώσεις μου στην Τουρκική, παρακολουθώντας τηλεόραση. Στα 12 - 13 μου έμαθα να γράφω και να διαβάζω τουρκικά… ξέρω τη νοοτροπία, τη σκέψη, την παράδοση και τα φαγητά αυτών των ανθρώπων. Τα φαγητά τους μοιάζουν με τα δικά μας, γιατί αυτοί έμαθαν τα δικά μας - φασόλια, μακαρόνια του φούρνου… Ο παππούς μου μού είπε ότι εμείς τους μάθαμε να τρων με τα πιρούνια»... Πρόσθεσε ότι «οι Λαζοί, είναι φιλόξενος λαός, αλλά γίνονται άγριοι, άμα τους πειράξεις…».

Αυτοί που το παίζουν σε δύο ταμπλό…
Απαντώντας σε ερώτηση του Πρύτανη Χριστοφίδη, ο Ανδρέας Χάρπα ανέφερε ότι η άποψή του για τους Τουρκοκυπρίους από τα Κόκκινα της Τηλλυρίας, που κατοικούν στη γειτονική της Αγίας Τριάδας Γιαλούσα, δεν είναι ιδιαίτερα κολακευτική. «Το παίζουν σε δύο ταμπλό και είναι διπλοπρόσωποι», σχολίασε. Τουλάχιστον οι Λαζοί, αυτό που σκέφτονται, σου το λένε. Να σας πω κάτι, που μου έτυχε προσωπικά, όταν ένας Τουρκοκύπριος της Γιαλούσας ήρθε στο σπίτι του θείου μου στη Γιαλούσα, που εκείνη την ημέρα το επισκέφθηκα κι εγώ. Με το που μπήκα της πόρτας, επειδή δεν με ήξερε, με πήρε για Λαζό και άρχισε να λέει στα ελληνικά, στον θείο μου, για τους “βρομότουρκους, που ήρθαν εδώ και μας έκαναν χάλια, με τις κατσέλλες τους, παντού”… Κάποια στιγμή, ήρθε στο σπίτι του θείου μου ο χότζας από το απέναντι σπίτι και τότε ο Τουρκοκύπριος άρχισε να του λέει στα τουρκικά, χωρίς να ξέρει ότι εγώ ήξερα τουρκικά, “είδες τι έπαθαν οι Έλληνες στο Μαρί, πάττισαν… καλά να πάθουν, μακάρι να πάθουν και χειρότερα… Ο θείος μου, που ζει στον Στρόβολο, πήγε στη Γιαλούσα να δει το σπίτι του, αλλά ο Τουρκοκύπριος από τα Κόκκινα, που ζει μέσα, δεν του επέτρεψε καν να μπει σε αυτό... Σε κάθε κοινωνία υπάρχουν και καλοί και κακοί, αυτό μπορώ κι εγώ να σας το διαβεβαιώσω…».

Ο Ανδρέας Χάρπα, που διαμένει στο σπίτι θείας του στην Αγλαντζιά, κοντά στην πανεπιστημιούπολη («οι γονείς και οι μισοί συγγενείς μου είναι στην Αγία Τριάδα, και οι άλλοι μισοί στις ελεύθερες περιοχές»), μας είπε ότι μετά τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο Κύπρου σκέφτεται να συνεχίσει στην Αγγλία, ενώ προσανατολίζεται να εργαστεί ως μεταφραστής ή διερμηνέας στις ελεύθερες περιοχές, όπου, όπως είπε, θέλει να κτίσει τη ζωή του.

Πριν και μετά τη διάνοιξη οδοφραγμάτων
«Εμάς οι εμπειρίες μας είναι διαφορετικές από του Ανδρέα Χάρπα, γιατί εκείνος ήταν στην Αγία Τριάδα μόνος με τον αδελφό του, ανάμεσα σε συνομήλικούς τους Τούρκους, ενώ εμείς στο Ριζοκάρπασο ήμασταν καμιά 20ριά και κάναμε παρέα μεταξύ μας, αφού δεν μας άφηναν οι γονείς μας να κάνουμε παρέα με Τούρκους», μας είπε ο Γιώργος Χατζηγιάννης, τελειόφοιτος του Τμήματος Πληροφορικής. (Ο Γιώργος περιμένει το πτυχίο του τον ερχόμενο μήνα και σκέφτεται να συνεχίσει για μεταπτυχιακό στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, στο Πανεπιστήμιο Κύπρου).

«Πριν ανοίξουν τα οδοφράγματα το 2003», συνέχισε, «τα πράγματα ήταν για εμάς πολύ δύσκολα… μέχρι τις 7 το απόγευμα έπρεπε να είμαστε στο σπίτι… γενικά φοβόμασταν πολύ, γιατί οι Τούρκοι έμπαιναν στα σπίτια ηλικιωμένων Ελληνοκυπρίων και τους λήστευαν… αλλά, μετά που άνοιξαν τα οδοφράγματα, η κατάσταση άλλαξε προς το καλύτερο, αφού πολλοί Τούρκοι άνοιξαν καταστήματα και είχαν συμφέρον να καλοπιάνουν τους Ελληνοκύπριους πελάτες τους»…

Με τον Γιώργο Χατζηγιάννη συμφωνεί και ο Γιώργος Προδρόμου, τριτοετής φοιτητής Παιδαγωγικών, οι γονείς και τα τέσσερα μικρότερα αδέλφια του οποίου ζουν στο Ριζοκάρπασο. Άλλος ένας αδελφός του σπουδάζει επίσης στις ελεύθερες περιοχές. Ο 24χρονος Προδρόμου είναι ήδη πατέρας ενός παιδιού, σχεδόν 2 χρονών(!) και μοιράζει τη ζωή του ανάμεσα στη Λάρνακα, απ' όπου κατάγεται η επίσης φοιτήτρια σύζυγός του, και στο Ριζοκάρπασο. «Δεν είναι τόσο τραγική η ζωή στο Ριζοκάρπασο, άμα τη συνηθίσεις», μας είπε. «Τραγικά πέρασαν οι γονείς και οι παππούδες μας. Όμως, αν συγκρίνουμε τη δική μας ζωή, με αυτήν ενός φοιτητή από τη Λευκωσία ή από άλλη πόλη, σίγουρα η δική μας είναι πιο δύσκολη»...