Με εφαρμογή των υποδείξεων της Επιτρόπου Διοικήσεως
Υπόσχεση του Αρχηγού Αστυνομίας, μετά από καταγγελίες για εξευτελιστική και απάνθρωπη συμπεριφορά αστυνομικών, σε βάρος αλλοδαπών κρατουμένων

Η Αστυνομία θα εφαρμόσει τις υποδείξεις της Επιτρόπου Διοικήσεως σε ό,τι αφορά τις συνθήκες κράτησης στα αστυνομικά κρατητήρια Πάφου, διαβεβαιώνει ο Αρχηγός Αστυνομίας Ζαχαρίας Χρυσοστόμου, με επιστολή του την περασμένη βδομάδα (14 Μαΐου 2015), προς την Πρόεδρο της μη κυβερνητικής οργάνωσης Cyprus Stop Trafficking Ανδρούλα Χριστοφίδου Henriques, η οποία είχε προβεί σε καταγγελίες για εξευτελιστική και απάνθρωπη συμπεριφορά αστυνομικών, σε βάρος αλλοδαπών κρατουμένων. «Αναφέρομαι στις επιστολές σας, ημερ. 04/03/2015 και 23/04/2015, σχετικά με το πιο πάνω θέμα και σας πληροφορώ ότι, όσον αφορά τις συνθήκες κράτησης στα Αστυνομικά Κρατητήρια Πάφου, η Αστυνομία θα εφαρμόσει τις υποδείξεις της Επιτρόπου Διοικήσεως», αναφέρεται στην επιστολή που υπογράφει για τον Αρχηγό Αστυνομίας ο Ανώτερος Υπαστυνόμος Μάριος Χριστοφίδης.

Με τη διαβεβαίωση αυτή, ο Αρχηγός Αστυνομίας αποδεικνύει έμπρακτα ότι σέβεται τις παρατηρήσεις και τις απόψεις της κοινωνίας των πολιτών, και δηλώνει αποφασισμένος να τις υιοθετήσει, όταν αυτές αντικατοπτρίζουν την αλήθεια, προχωρώντας στις εκσυγχρονιστικές αλλαγές που απαιτούνται στην Αστυνομία ενός ευνομούμενου κράτους-μέλους της ΕΕ, όπως είναι η Κυπριακή Δημοκρατία.
 
Διορίστηκε και γυναίκα ανακρίτρια
Υπενθυμίζουμε ότι οι καταγγελίες του Cyprus STOP Trafficking, τόσο προς τον Αρχηγό Αστυνομίας όσο και προς την Ανεξάρτητη Αρχή Διερεύνησης Ισχυρισμών και Παραπόνων κατά της Αστυνομίας και προς τον Γενικό Εισαγγελέα, δημοσιεύτηκαν την περασμένη βδομάδα, σε τρία συνεχόμενα άρθρα στην προσωπική στήλη του υπογράφοντος, «Εξ Αφορμής», (12, 13 και 14 Μαΐου 2015) και αφορούν «προσβλητικές συνθήκες εισαγωγής και άθλιες συνθήκες κράτησης πέντε αλλοδαπών κρατουμένων, στα αστυνομικά κρατητήρια Πάφου». Περιλαμβάνουν σκληρή απομόνωση στα κελιά, απαγόρευση επικοινωνίας, παροχή ανεπαρκούς ποσότητας φαγητού και ειδών προσωπικής καθαριότητας, προσβλητικό ξεγύμνωμα γυναικών για σωματικό έλεγχο και κακή συμπεριφορά αστυνομικών.

Στις 30 Απριλίου 2015, μια βδομάδα μετά τη λήψη της δεύτερης επιστολής, όπου η οργάνωση Cyprus STOP Trafficking ζητούσε τον διορισμό και γυναίκας ανακρίτριας, μαζί με τον ανακριτή πρώην Αστυνόμο, που είχε διοριστεί για την υπόθεση, ο Γενικός Εισαγγελέας Κώστας Κληρίδης ενημέρωσε με επιστολή του την Ανδρούλα Χριστοφίδου Henriques, ότι η Ανεξάρτητη Αρχή Διερεύνησης Ισχυρισμών και Παραπόνων κατά της Αστυνομίας, αποφάσισε τον διορισμό και γυναίκας ανακρίτριας, για να συνδράμει τη διερεύνηση, ως το αίτημά σας».

Ο εξευτελισμός τεσσάρων γυναικών
Στην προαναφερόμενη επιστολή προς τον Αρχηγό της Αστυνομίας Ζαχαρία Χρυσοστόμου, η Πρόεδρος του Cyprus STOP Trafficking αναφέρεται στην περίπτωση ανήλικης από το Καμερούν, τώρα διαμένουσας στη Στέγη Ανηλίκων στη Λάρνακα, «που πέρασε εννιά μέρες στα κρατητήρια της Πάφου και έτυχε να μείνει και δύο ολόκληρες μέρες κλεισμένη μόνη της, μέσα στο κελί. Κατά την είσοδό της στα κρατητήρια, τη γύμνωσαν εντελώς και μετά την εξέτασαν με ανιχνευτή μετάλλων, και την ίδια και τα ρούχα της. Της έδιναν φαγητό μόνο το πρωί και το μεσημέρι. Υπήρχε ντους και τουαλέτα στο κελί της, αλλά δεν υπήρχε ούτε σαπούνι, ούτε απορρυπαντικά για την τουαλέτα. Κατά την έμμηνο ρύση της, δεν της δόθηκαν πετσέτες υγιεινής, παρόλο που τις ζήτησε».

Η κυρία Henriques περιγράφει στην επιστολή της αυτή άλλες τρεις περιπτώσεις, που γνωστοποίησε στην οργάνωση Κύπριος γιατρός, πρόξενος αφρικανικής χώρας και αφορούν μια γυναίκα από το Βιετνάμ και δύο Αφρικανές, που κατήγγειλαν ότι έτυχαν εξευτελιστικού σωματικού ελέγχου, ανεπαρκούς σίτισης και άσχημων συνθηκών υγιεινής, και απαγόρευσης χρήσης των κινητών τους τηλεφώνων, για επικοινωνία με δικούς τους ανθρώπους.

Μηδενική ανοχή στην κακομεταχείριση
«Στο Γραφείο μου έχουν υποβληθεί κατά καιρούς διάφορα παράπονα σε σχέση με περιστατικά κακοποίησης κρατουμένων από μέλη της Αστυνομίας εντός των Αστυνομικών Κρατητηρίων Πάφου, τα οποία αφορούσαν κυρίως τον τρόπο και τα μέσα διενέργειας σωματικών ερευνών, κατά την εισδοχή των κρατουμένων», αναφέρεται στην έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως Ελίζας Σαββίδου, ως Ανεξάρτητης Αρχής Πρόληψης των Βασανιστηρίων, με Προϊστάμενο τον Άριστο Τσιάρτα, που δημοσιοποίησε στις 2 Μαρτίου 2015 και αφορούσε την επίσκεψη της λειτουργού της Αρχής Κάλιας Καμπανελλά, στα αστυνομικά κρατητήρια Πάφου, στις 3 Οκτωβρίου 2014. «Από την εμπειρία του Γραφείου μου, διαφαίνεται ότι είναι εξαιρετικά δύσκολη η τεκμηρίωση των ισχυρισμών κακομεταχείρισης, ιδιαίτερα όταν τα περιστατικά που καταγγέλλονται αφορούν χώρους με περιορισμένη θεατότητα όπως τα Αστυνομικά Κρατητήρια», προστίθεται στην έκθεση της Επιτρόπου.

«Έχω την άποψη», τονίζει η Ελίζα Σαββίδου, «ότι πρέπει να εντατικοποιηθεί η συνεχής εκπαίδευση των μελών της Αστυνομίας, ιδιαίτερα σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και χειρισμού κρατουμένων, αλλά και ειδικότερα στο ζήτημα της διενέργειας σωματικών ερευνών, που φαίνεται να αποτελεί πηγή παραπόνων. Παράλληλα, κάθε ισχυρισμός για κακομεταχείριση θα πρέπει να τυγχάνει ταχείας και ενδελεχούς διερεύνησης, ώστε να είναι ξεκάθαρο το μήνυμα μηδενικής ανοχής».

Ακατάλληλη η μακρόχρονη κράτηση
Στην έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων επισημαίνεται, επίσης, ότι «οι υποδομές των Aστυνομικών Κρατητηρίων Πάφου παρουσιάζουν σοβαρές ελλείψεις και ανεπάρκειες, παρόλο που έχουν ανεγερθεί πρόσφατα. Ειδικότερα, οι ελλείψεις που υπάρχουν όσον αφορά τον φυσικό αερισμό του χώρου κράτησης, τη διασφάλιση των στοιχειωδών συνθηκών υγιεινής και τον διαχωρισμό των κρατουμένων υπό απέλαση, και των ποινικών κρατουμένων, καθιστούν τον χώρο αυτόν εντελώς ακατάλληλο για κράτηση ατόμων για χρονικό διάστημα πέραν των λίγων ημερών. Πέραν των πιο πάνω, με προβληματίζουν ιδιαίτερα τα ζητήματα που αφορούν την εφαρμογή της εθνικής και διεθνούς νομοθεσίας, για τον σεβασμό και την εξασφάλιση των βασικών δικαιωμάτων των κρατουμένων».

Σύμφωνα με την έκθεση, «στις 3 Οκτωβρίου 2014, ημέρα που διενεργήθηκε η επίσκεψη, κρατούνταν συνολικά 7 άνδρες, 1 γυναίκα και 1 ανήλικος, εκ των οποίων μόνο 5 άτομα κρατούνταν για ποινικές υποθέσεις, ενώ οι υπόλοιποι κρατούνταν στη βάση διαταγμάτων κράτησης και απέλασης. Η σύνθεση του πληθυσμού παρουσιάζει ποικιλομορφία όσον αφορά την εθνική καταγωγή των κρατουμένων. Κατά την επίσκεψη, διαπιστώθηκε ότι πρόσωπα που κρατούνται αποκλειστικά για σκοπούς απέλασης και πρόσωπα που κρατούνται για σκοπούς διερεύνησης ποινικών αδικημάτων διαμένουν στον ίδιο χώρο.

Ωστόσο, σύμφωνα με τις διεθνείς αρχές μεταχείρισης κρατουμένων, πρόσωπα τα οποία κρατούνται βάσει απόφασης διοικητικού οργάνου, αποκλειστικά για σκοπούς απέλασης, θα πρέπει να κρατούνται σε ξεχωριστό χώρο, που να μην επιτρέπει καμία επαφή με πρόσωπα που κρατούνται για σκοπούς διερεύνησης ποινικών αδικημάτων. Δεδομένου ότι πλέον υφίσταται Κέντρο Κράτησης Μεταναστών στη Μεννόγεια, εισηγούμαι όπως κάθε πρόσωπο που τίθεται υπό κράτηση για σκοπούς απέλασης, μεταφέρεται άμεσα στο εν λόγω Κέντρο, εάν η απέλασή του δεν προβλέπεται ή δεν είναι εφικτή εντός 24 ωρών από τη σύλληψή του. Περαιτέρω, κατά την ημέρα της επίσκεψης διαπιστώθηκε ότι ένας υπόδικος εκρατείτο εκεί για χρονικό διάστημα πέραν των 5 μηνών. Θα πρέπει να σημειώσω ότι, σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να αποφεύγεται η μακρόχρονη κράτηση προσώπων, είτε ως υποδίκων είτε ως υπό απέλαση μεταναστών, καθώς οι χώροι των Αστυνομικών Κρατητηρίων είναι απολύτως ακατάλληλοι για κράτηση τέτοιας διάρκειας».

Λείπει η ιδιωτικότητα, περισσεύει η απομόνωση…
Με προβληματίζει το γεγονός ότι ο χώρος υγιεινής εντός του κελιού είναι ορατός για το προσωπικό του χώρου, από το παραθυράκι ελέγχου του κελιού, δεδομένου ότι δεν υπάρχει οποιοδήποτε διαχωριστικό. Είναι ξεκάθαρο ότι οι συνθήκες αυτές δεν συνάδουν με τον σεβασμό της αξιοπρέπειας των κρατουμένων, καθώς δεν εξασφαλίζουν τη δέουσα ιδιωτικότητα στους χώρους υγιεινής. Ως εκ τούτου, εισηγούμαι όπως η αρμόδια Αρχή προχωρήσει στις απαραίτητες βελτιώσεις, πιθανόν με την τοποθέτηση διαχωριστικού, ώστε ο χώρος υγιεινής εντός του κελιού να μην είναι ορατός κατά τον έλεγχο από το προσωπικό».

Τονίζεται, εξάλλου, ότι «κατά τις συνεντεύξεις με κρατουμένους, τέθηκαν υπόψη μου περιπτώσεις άτυπης απομόνωσης των κρατουμένων εντός των κελιών τους, για διάστημα περίπου 2-3 ημερών, χωρίς πρόσβαση στον χώρο προαυλισμού και χωρίς να τους δοθεί καμία εξήγηση από το προσωπικό του χώρου. Η πρακτική αυτή είναι απαράδεκτη, καθώς δεν συνάδει τόσο με τον σχετικό Νόμο, όσο και με τα διεθνή πρότυπα. Ειδικότερα, προβλέπεται ότι οι κρατούμενοι, ακόμα και σε καθεστώς απομόνωσης, θα πρέπει να εξέρχονται από το κελί τους για τουλάχιστον μια ώρα, σε εξωτερικό χώρο άσκησης. Ως εκ τούτου, εισηγούμαι όπως η αρμόδια Αρχή απέχει από τέτοιες ενέργειες στο μέλλον και όπως εξασφαλίζει, σε κάθε περίπτωση, τουλάχιστον μια ώρα άσκηση σε εξωτερικό χώρο σε κάθε κρατούμενο».