Έφυγε ένας σημαντικός πολιτιστικός παράγων του τόπου, ένας διάσημος βιολινίστας και ένας σπουδαίος Δάσκαλος του βιολιού

Γεννήθηκε στη Χάιφα στις 03.10.1923. Σπούδασε στο Coll?ge des Fr?res και στη συνέχεια στο Μusic Universum της Χάιφα. Διετέλεσε μέλος της Ορχήστρας της Χάιφα. Το 1948, λόγω των γεγονότων στην περιοχή, προσφυγοποιείται και μεταβαίνει στο Κάιρο. Το 1951 έρχεται στην Κύπρο, τόπο καταγωγής του πατέρα του, και εργάζεται στον Αραβικό Ραδιοσταθμό Shark El Adna. Στις 15.05.1952 προσλαμβάνεται στην Κυπριακή Ραδιοφωνική Υπηρεσία και του ανατίθεται το έργο της οργάνωσης της Δισκοθήκης τού υπό ίδρυση ακόμη Ραδιοσταθμού.

Το 1957 οργανώνει την πρώτη Ορχήστρα της Κυπριακής Ραδιοφωνικής Υπηρεσίας.
Μετά την Ανεξαρτησία, παραμένει στο ΡΙΚ και λειτουργεί ως Τμηματάρχης του Μουσικού του Τμήματος. Κατά τη διάρκεια της εκεί υπηρεσίας του οργάνωσε τη Συμφωνική Ορχήστρα του ΡΙΚ, την Ορχήστρα Χορού και άλλες Ορχήστρες. Αφυπηρέτησε από το ΡΙΚ το 1982 και έκτοτε παρέδιδε κατ’ οίκον ιδιωτικά μαθήματα βιολιού. Πολλοί από τους μαθητές του διαπρέπουν ως επαγγελματίες σολίστες στην Κρατική Ορχήστρα Κύπρου, καθώς και σε μεγάλες ορχήστρες διαφόρων χωρών και άλλοι, διατηρώντας το πάθος, που τους ενεφύσησε ο μεγάλος τους δάσκαλος, συνεχίζουν την αφοσίωσή τους στο βιολί παράλληλα με τις επαγγελματικές τους υποχρεώσεις. Τον αείμνηστο Θέμη Χριστοδούλου, φεύγοντας για το αιώνιο ταξίδι του, κηδεύσαμε πριν από λίγες μέρες, στις 24 Απριλίου, με τη συνοδεία μουσικού κομματιού του Μπαχ που εκτέλεσε αριστοτεχνικά σε σόλο βιολί ο αντάξιος μαθητής ενός άξιου δασκάλου, Κύπρος Χριστοδουλίδης.

Από τη συνέντευξη του αείμνηστου Θέμη Χριστοδούλου για τα 50χρονα του ΡΙΚ:
Στις 15 Μαΐου του 1952 διορίστηκα στη Ραδιοφωνική Υπηρεσία Κύπρου, όπως ήταν τότε η επίσημη ονομασία του ΡΙΚ. Τότε ήμασταν δύο άτομα: ο αείμνηστος Ρογήρος Λοϊζίδης και εγώ. Αφού μου δόθηκαν οι κατευθυντήριες γραμμές από τον τότε Γενικό Διευθυντή Rex Keating, σύμφωνα με τα πρότυπα του BBC, αναλάβαμε το τεράστιο έργο της οργάνωσης της Δισκοθήκης του Ραδιοσταθμού. Η σπουδή της ετοιμασίας της Δισκοθήκης οφειλόταν στο ότι είχε καθοριστεί η ημερομηνία έναρξης των εκπομπών στις 4 Οκτωβρίου του 1953, καθώς η μουσική αποτελεί τη σπονδυλική στήλη κάθε Ραδιοσταθμού. Θυμάμαι ότι δουλεύαμε συνεχές ωράριο, από το πρωί μέχρι τις 11 το βράδυ.

Όταν αργότερα οργανώθηκε το Μουσικό Τμήμα και προσελήφθη προσωπικό και έχοντας ως στόχο να ενθαρρύνω τα ντόπια μουσικά ταλέντα σε όλα τα όργανα και να δώσω μιαν πραγματική ώθηση στη μουσική ζωή του τόπου, ίδρυσα τον Οκτώβρη του 1957 την πρώτη Ορχήστρα του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου. Η ορχήστρα αποτελείτο από 23 εκτελεστές (15 έγχορδα, ορισμένα πνευστά, τύμπανα και πιάνο). Οι εκτελεστές ήταν Ελληνοκύπριοι, Τουρκοκύπριοι, Αρμένιοι Κύπριοι και τρεις ξένοι επαγγελματίες μουσικοί, οι οποίοι ζούσαν στην Κύπρο για πολλά χρόνια. Η ορχήστρα μπορούσε να εκτελέσει όλα τα είδη μουσικής, διασκευασμένα γι’ αυτόν τον συνδυασμό και ήταν η πρώτη του είδους της στην Κύπρο. Η Ορχήστρα ονομαζόταν «Ορχήστρα Συναυλιών της Ραδιοφωνικής Υπηρεσίας Κύπρου» (CBS’ Concert Orchestra) και έδινε δημόσιες συναυλίες στις κυριότερες πόλεις της Κύπρου. Η συναυλία, μάλιστα, της Λευκωσίας μεταδιδόταν απευθείας από το Ραδιόφωνο και όταν άρχισε να λειτουργεί η Τηλεόραση, η Ορχήστρα έπαιζε και από την Τηλεόραση.

Μεταξύ του 1960 και 1966 υπήρξε μια διακοπή στις δραστηριότητες της Ορχήστρας, μετά την οποία έγιναν προσπάθειες, τον Φεβρουάριο του 1967, για ανασχηματισμό της πάνω σε Συμφωνική βάση υπό τη διεύθυνση του αείμνηστου Γιάγκου Μιχαηλίδη. Αυτή η προσπάθεια, ωστόσο, εγκαταλείφθηκε και αντ’ αυτής δημιουργήθηκε μια μικρότερη Ορχήστρα Εγχόρδων, τη διεύθυνση της οποίας ανέλαβα και πάλι το 1971. Η Ορχήστρα Εγχόρδων ΡΙΚ είχε γίνει καλά γνωστή και έχαιρε εκτίμησης ως μια μείζων δύναμη στην πολιτιστική ζωή της Κύπρου.

Στον τομέα της Ελαφράς Μουσικής ίδρυσα τον Σεπτέμβρη του 1958 την Τσιγγάνικη Ορχήστρα Ζέλιγκα και τον Γενάρη του 1960 μια οκταμελή Ορχήστρα Χορού υπό τη διεύθυνση του Μιχαλάκη Γιασεμίδη. Οι Ορχήστρες αυτές έπαιζαν εβδομαδιαίως ζωντανά από τους Ραδιοθαλάμους του ΡΙΚ και κατά καιρούς τις παρουσίαζε και η Τηλεόραση.

Το Μουσικό Τμήμα του ΡΙΚ διοργάνωσε διάφορους Διαγωνισμούς, μεταξύ των οποίων και τον Ετήσιο Διαγωνισμό Κυπρίων Συνθετών. Επίσης, μέσα στα πλαίσια της προσφοράς τού Μουσικού Τμήματος ήταν και η διοργάνωση Συναυλιών Χορωδιακής Μουσικής, στις οποίες ελάμβαναν μέρος οι καλύτερες τέσσερεις Χορωδίες απ' όλη την Κύπρο, κατόπιν ακροάσεως και επιλογής.
 

Αποχαιρετισμός στον μεγάλο μας δάσκαλο Θέμη Χριστοδούλου

Κυρίες και κύριοι, οικογένεια, φίλοι, εκτιμητές και μαθητές του ακριβού μας δασκάλου,
Ας μου επιτραπεί, κατ’ αρχήν, να εκφράσω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια προς την αγαπημένη σύζυγο και τη λατρευτή θυγατέρα τού μεγάλου μας διδάχου στο βιολί, αείμνηστου Θέμη Χριστοδούλου. Γιατί το κενό που αφήνει πίσω του φεύγοντας δεν είναι απλώς δυσαναπλήρωτο. Είναι η συνάρτηση μιας αναντικατάστατης απώλειας και μιας απροσμέτρητης προσφοράς.

Η τιμή και το ανεξόφλητο χρέος με προστάζουν να καταθέσω ως ελάχιστη ένδειξη ευγνωμοσύνης τα λιγοστά λόγια των απέραντων συναισθημάτων μου. Για έναν άνθρωπο που χάραξε και καλλιέργησε την ψυχή, το πνεύμα και τη μουσική παιδεία σε όλους εμάς τους μαθητές του, που σίγουρα του οφείλουμε μεγάλο μέρος της προσωπικότητας και της ποιότητάς μας ως άνθρωποι.

Θυμάμαι, λες και ήταν χθες, όταν μικρό παιδί 6 ετών η μάνα μου με σύστηνε στον κ. Θέμη. Μ’ ένα βιολί και ένα δοξάρι ξεκίνησα δειλά-δειλά να πειραματίζομαι και να εφαρμόζω, στην αρχή όχι χωρίς κάποια αντίδραση της παιδικής ηλικίας, τα όσα με δίδασκε ο δάσκαλος των απογευματινών μαθημάτων της μουσικής και του βιολιού και για μένα προσωπικά, ο ξεχωριστός παιδαγωγός, κ. Θέμης Χριστοδούλου. Η αυστηρότητα και η τελειομανής προσέγγισή του για την κατάκτηση της δύσκολης τέχνης και της άριστης τεχνικής του βιολιού δημιούργησαν μιαν «ανταγωνιστική» άμιλλα μεταξύ όλων των μαθητευόμενων.

Εφόσον καταντούσε πολλές φόρες ζήτημα περηφάνιας να εκτελέσουμε ένα κομμάτι, μια παρτιτούρα στις δοκιμές της ορχήστρας, για να φέρουμε εις πέρας ένα προγραμματισμένο κονσέρτο. Και το σπουδαιότερο, τελειώνοντας να μπορούμε να βλέπουμε κατάματα τον καθηγητή μας, για να μάθουμε αν ο ίδιος ένιωθε ευχαριστημένος από τις επαναλαμβανόμενες προσπάθειες των μουσικών μας επιδόσεων ή να φάμε ένα γερό κατσάδιασμα, γιατί ήρθαμε ακόμη μια φορά αδιάβαστοι στο μάθημα και στην πρόβα της ορχήστρας.

Από νωρίς κατάλαβα ότι για να κέρδιζα τον δάσκαλο και μέντορά μου θα έπρεπε να εστιάσω την προσοχή στα όσα μού δίδασκε στο μάθημα, να δουλέψω τα λάθη και τις αδυναμίες μου, που χαρακτηριστικά μού κύκλωνε με το κόκκινο μολυβάκι του, να εργαστώ σκληρά στο σπίτι και να αποτυπώσω πάνω στο τάστο όσα ο ίδιος ανέμενε και απαιτούσε να ακούσει από έναν νεαρό μουσικό, που ανυπομονούσε να κερδίσει τον σεβασμό και την αποδοχή τού κατ’ εξοχήν μάστορα και της μοναδικής αυθεντίας στο βιολί στην Κύπρο.

Με τον σεβασμό που μας ενέπνεε, κάτι σαν ιερό δέος, έμαθα τι σημαίνει πειθαρχία, πάθος, αγάπη, υπομονή, έλεγχος μυαλού, για να υιοθετώ αξίες και να ενστερνίζομαι ιδανικά. Για εμάς τους μαθητές του, ο κ. Θέμης ήταν ο άνθρωπος που μας μύησε στον μαγικό κόσμο των Μozart, Βαch, Paghanini, Vivaldi, Pablo Sarasate και πολλών άλλων κλασικών συνθετών και μας έδωσε την ευκαιρία να δημιουργήσουμε, να νιώσουμε, να ταξιδέψουμε και να ανακαλύψουμε εν τέλει τον εαυτό μας μέσα από τα μουσικά ακούσματα είτε σε ατομικό είτε σε ομαδικό επίπεδο.

Η αλήθεια είναι ότι όσα αισθήματα και βιώματα κουβαλώ από τον δάσκαλό μου δεν θα μπορούσα να τα συνοψίσω σε ένα άψυχο χαρτί τούτη την ώρα. Κάτι παρόμοιο, το γνωρίζω καλά, θα σας έλεγαν και άλλοι πολλοί μαθητές του αν τους ρωτούσατε. Για όλους εμάς ο άνθρωπος αυτός ήταν πολύ περισσότερο από δάσκαλος: ένας φωτισμένος μουσικός, ένας πνευματικός πατέρας και ένας άξιος παιδαγωγός. Στη δική μας σκέψη οι πολύτιμες εμπειρίες ολόκληρων δεκαετιών με τον κ. Θέμη ουσιαστικά αποτελούν αστείρευτη παρακαταθήκη. Του χρωστούμε πολλά, μα πάνω απ’ όλα το μέτρο της ανθρωπιάς και το είδος του ανθρώπου, που οραματιζόταν ο ίδιος να γίνουμε.

Είμαστε περήφανοι και νιώθουμε προνομιούχοι που είχαμε την ευκαιρία να μαθητεύσουμε και να περάσουμε από το στάδιο της παιδικής μας ηλικίας στην εφηβεία και ακολούθως στην ενηλικίωση στο πλευρό του αγαπημένου μας δασκάλου. Στον νου και στην καρδιά μας θα παραμένει παντοτινά ως μια μεγάλη ιδέα και θα μυθοποιείται μέσα από ιστορίες, αναπολήσεις και μνήμες το κύρος, το σπάνιο ταμπεραμέντο και η αγάπη μιας αδιαμφισβήτητα καταξιωμένης προσωπικότητας.

Είμαστε σίγουροι πως στο ταξίδι της αιωνιότητας τον συνοδεύουν οι «Άγγελοι» του Μπαχ με χιλιάδες βιολιά σε ρυθμό adagio. Kαι ενώ ανοίγουν οι ουρανοί με το «Αλληλούια» του Χαίντελ, σε λίγο θα τον υποδεχτεί μια ολάνθιστη «Άνοιξη» με τις μελωδικές συγχορδίες του Βιβάλντι. Αιωνία ας είναι η μνήμη σου, αγαπημένε και αξέχαστε Δάσκαλε! Θα μας λείψεις…

ΠΑΡΗΣ ΧΑΤΖΗΠΑΝΑΓΗΣ
Δικηγόρος & βιολινίστας, Ναός Αγίας Παρασκευής, Λευκωσία, 24η Απριλίου 2015