Ο ΔΗΜΟΣ ΙΔΑΛΙΟΥ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΠΡΟΩΘΗΣΕΙ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ «ΠΛΗΡΩΝΩ ΟΣΟ ΠΕΤΑΩ», ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Το σύστημα χρέωσης «Πληρώνω Όσο Πετάω» στη διαχείριση αποβλήτων εφαρμόζει στην ουσία την αρχή «Ο ρυπαίνων πληρώνει» με έναν δίκαιο τρόπο, χρεώνοντας τους πολίτες σύμφωνα με την ποσότητα των αποβλήτων που πραγματικά παράγουν

«Η διαχείριση των αποβλήτων έχει κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές και περιβαλλοντικές διαστάσεις. Για την προώθηση του προγράμματος έχει αποφασιστεί διενέργεια μελέτης από ειδικό εμπειρογνώμονα για να φανεί η βιωσιμότητα του έργου», ανέφερε ο Δήμαρχος Ιδαλίου

Ο Δήμος Ιδαλίου είναι γνωστός για τις ρηξικέλευθες τακτικές, που συχνά ακολουθεί, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον θεσμό του Παρατηρητή της Γειτονιάς, καθώς ήταν ο πρώτος Δήμος που υιοθέτησε και εφάρμοσε με επιτυχία τον εν λόγω θεσμό αλλά και τη συμπλεγματοποίηση

Ένα σύστημα βγαλμένο από ταινίες επιστημονικής φαντασίας ενδέχεται να απολαμβάνουν σύντομα κάποιες κοινότητες της Κύπρου. Πρόκειται για το σύστημα «Πληρώνω Όσο Πετάω» (Pay as you throw ή PAYT) και αφορά τη διαχείριση αποβλήτων με τρόπο δίκαιο, ώστε ο καθένας να πληρώνει όσα σκουπίδια πετάει. Ενδιαφέρον για να εισαγάγει την πρωτοτυπία για τα κυπριακά δεδομένα, προωθεί ο Δήμος Ιδαλίου, σε συνεργασία με άλλες δέκα τοπικές κοινότητες. Ο Δήμος Ιδαλίου είναι γνωστός για τις ρηξικέλευθες τακτικές που συχνά ακολουθεί, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον θεσμό του Παρατηρητή της Γειτονιάς, καθώς ήταν ο πρώτος Δήμος που υιοθέτησε και εφάρμοσε με επιτυχία τον εν λόγω θεσμό αλλά και τη συμπλεγματοποίηση.

Για το θέμα πραγματοποιήθηκε σύσκεψη την περασμένη εβδομάδα, παρουσία όλων των τοπικών αρχόντων της περιοχής, οι οποίοι αποφάσισαν να προωθήσουν το θέμα, καθώς η περιοχή τηρεί τις προδιαγραφές, ενώ υπάρχει και το πρόσφορο έδαφος να προχωρήσει η εφαρμογή του. Το πρόγραμμα εντάσσεται στο πλαίσιο του έργου Rethink Reduce-Reuse-Recycle, το οποίο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα LIFE+ της Ε.Ε. κατά 48,5%.

Πολλαπλά τα οφέλη

Μιλώντας στη «Σημερινή» ο Δήμαρχος Ιδαλίου, Λεόντιος Καλλένος, ανέφερε ότι η διαχείριση των αποβλήτων έχει κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές και περιβαλλοντικές διαστάσεις. Για την προώθηση του προγράμματος έχει αποφασιστεί διενέργεια μελέτης από ειδικό εμπειρογνώμονα, για να φανεί η βιωσιμότητα του έργου.

Ο κ. Καλλένος σημείωσε ότι η εν λόγω ενέργεια περιλαμβάνεται στις συνέργειες μεταξύ των τοπικών κοινοτήτων, με σκοπό τη συμπλεγματοποίηση, η οποία αφορά πολλούς τομείς, όπως η ενοποίηση υπηρεσιών περισυλλογής των σκυβάλων, καθαρισμού των χώρων πρασίνου και άλλα προγράμματα καθαρισμού. «Θέλουμε να μειώσουμε την ποσότητα των αποβλήτων που καταλήγουν στα ΧΥΤΥ. Ο συντονισμός και η αποτελεσματικότητα της διαχείρισης των αποβλήτων αποτελούν μια πρόκληση για τους Δήμους αλλά και για τους πολίτες», ανέφερε ο κ. Καλλένος.

Όπως πρόσθεσε, «οι τοπικές Αρχές της ευρύτερης περιοχής Ιδαλίου θεωρούν ότι με τον τρόπο αυτό θα αυξηθεί η ευαισθητοποίηση του κοινού αναφορικά με την ολοκληρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων, ενώ ταυτόχρονα οι πολίτες θα αντιληφθούν και προσωπικά το οικονομικό όφελος, καθώς η χρέωση θα είναι ανάλογη με την παραγωγή των απορριμμάτων τους». Μάλιστα, ο Δήμαρχος Ιδαλίου είπε ότι δεν θα μείνει εδώ η προσπάθεια, σημειώνοντας ότι έχει πρόθεση να προωθήσει και άλλες παρόμοιες καινοτομίες. «Γνώμονας των προσπαθειών μας είναι το καλό των κατοίκων μας, η βελτίωση της ποιότητας ζωής τους και η προστασία του περιβάλλοντος», ανέφερε ο κ. Καλλένος.

Οι συμμετέχοντες

Σε δηλώσεις του μετά τη συνάντηση των τοπικών αρχόντων, ο Πρόεδρος του Κοινοτικού Συμβουλίου Αγίας Βαρβάρας Μάριος Γεωργίου δήλωσε ότι αυτή η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο της προσπάθειας για συμπλεγματοποίηση υπηρεσιών. «Αναμένουμε τη θεσμοθέτηση των ενεργειών μας, η οποία θα γίνει μέσω της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης», είπε. Την ενημέρωση για το πρόγραμμα έκαναν ο Πρόεδρος του Κοινοτικού Συμβουλίου Λυθροδόντα Λάμπρος Λουκά και ο Αντιπρόεδρος του Κοινοτικού Συμβουλίου Πέρα Χωριού - Νήσου Πανίκος Κονίσης.

Σημειώνεται ότι ήδη υπάρχει συνεννόηση με το Τμήμα Περιβάλλοντος, το οποίο συμβάλλει στο έργο. Τόσο το Δάλι όσο και οι γύρω κοινότητες θεωρούνται αναπτυσσόμενες περιοχές του και ο πληθυσμός ανέρχεται συνολικά στους 30 χιλιάδες κατοίκους. Σημειώνεται ότι συμμετέχουσες είναι οι κοινότητες της Αγίας Βαρβάρας, της Αλάμπρας, του Κοτσιάτη, του Λυθροδόντα, των Λυμπιών, του Μαθιάτη, του Μαρκί, του Πέρα Χωριού - Νήσου, της Ποταμιάς και της Σιας.

Το πρόγραμμα

Το σύστημα χρέωσης «Πληρώνω Όσο Πετάω» (επίσης γνωστό και ως μεταβλητή τιμολόγηση, μοναδιαία χρέωση ή διαφοροποιημένο σύστημα τιμολόγησης) στη διαχείριση αποβλήτων εφαρμόζει στην ουσία την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» με έναν δίκαιο τρόπο, χρεώνοντας τους πολίτες σύμφωνα με την ποσότητα των αποβλήτων που πραγματικά παράγουν. Στην Ευρώπη, το κόστος της διαχείρισης των αποβλήτων στα παραδοσιακά προγράμματα διαχείρισης καλύπτεται από δημοτικά τέλη ή από εισφορές που καταβάλλουν οι πολίτες μέσα σε λογαριασμούς άλλων υπηρεσιών όπως η ηλεκτροδότηση, ανεξάρτητα από την ποσότητα των αποβλήτων που παράγουν.

Το κόστος συνήθως υπολογίζεται βάσει του εμβαδού κατοικίας ή του αριθμού μελών ανά νοικοκυριό. Αυτός ο τρόπος χρηματοδότησης της διαχείρισης απορριμμάτων αδικεί τους πολίτες που παράγουν λίγα απορρίμματα, είτε επειδή κάνουν ανακύκλωση - κομποστοποίηση, είτε επειδή δεν υπερκαταναλώνουν. Επίσης, επιτρέπει στους πολίτες να μη νοιάζονται ιδιαιτέρως για το πόσο καταναλώνουν, την ποσότητα σκουπιδιών που παράγουν και τις επιπτώσεις που προκαλούν στο περιβάλλον με τη συμπεριφορά τους.

Το σύστημα αντιμετωπίζει τις υπηρεσίες που σχετίζονται με τη διαχείριση αποβλήτων ακριβώς όπως αντιμετωπίζονται όλες οι άλλες υπηρεσίες, π.χ. η ηλεκτροδότηση, η ύδρευση και η τηλεπικοινωνία. Στα προγράμματα τα νοικοκυριά πληρώνουν ένα μεταβλητό χρηματικό ποσόν ανάλογα με την ποσότητα αποβλήτων που παράγουν και τις αντίστοιχες παρεχόμενες υπηρεσίες που απαιτούνται για τη διαχείρισή τους.

Οι στόχοι

Με δεδομένο ότι συστήματα ΠΟΠ έχουν ήδη εφαρμοστεί σε ποικίλες εκδοχές, σε διάφορες χώρες, οι βασικοί στόχοι της μεταβλητής χρέωσης των αποβλήτων μπορούν να συνοψιστούν στα εξής σημεία:

- Μείωση των αποβλήτων που οδηγούνται στους Χ.Υ.Τ.Υ. χωρίς να αυξηθούν οι ανάγκες διαχείρισης, πέρα από την ανακύκλωση και την κομποστοποίηση.

- Μείωση της χρήσης πρώτων υλών, εξοικονομώντας φυσικούς πόρους μέσω της ανακύκλωσης - κομποστοποίησης.

- Δίκαιη χρέωση των πολιτών, όσον αφορά τη διαχείριση αποβλήτων.

- Βελτίωση της ενημέρωσης και ενεργοποίησης των πολιτών στα θέματα της προστασίας του περιβάλλοντος.

Η σημασία της κομποστοποίησης

Πρωταρχικός οδηγός για την εισαγωγή ενός συστήματος ΠΟΠ είναι η ανάπτυξη στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων από τις τοπικές Αρχές. Ένα σύστημα μπορεί να εισαχθεί εύκολα σε ένα Δήμο αν υπάρχουν ήδη ολοκληρωμένες και λειτουργικές υποδομές για την ανακύκλωση. Επιπλέον, εάν εφαρμόζεται συμπληρωματικά η κομποστοποίηση, οι πολίτες αποδέχονται ευκολότερα τα συστήματα. Σημαντικό, όμως, είναι να ληφθεί υπόψη ο παράγοντας περιβάλλον και ταυτόχρονα η ισότητα στη μεταχείριση σε συνδυασμό με δίκαιες χρεώσεις στους πολίτες.

Σύμφωνα με την προκήρυξη του προγράμματος, η διαχείριση των δημοτικών αποβλήτων απαιτεί μια σειρά από διαδικασίες. Η εκάστοτε τοπική Αρχή φροντίζει για την τοποθέτηση και συντήρηση των κάδων απορριμμάτων, τη συλλογή των απορριμμάτων με ειδικά οχήματα και τη μεταφορά τους σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας ή/και απόθεσης (π.χ. Κέντρα Ανακύκλωσης ή ΧΥΤΥ). Οι συνεχώς αυξανόμενες ποσότητες αποβλήτων συνεπάγονται και αυξημένο κόστος διαχείρισής τους.