Η οικονομική κρίση σκοτώνει
Στοιχεία που καταδεικνύουν τις ανησυχητικές διαστάσεις που προσλαμβάνει το φαινόμενο των αυτοκτονιών παρουσιάζει και αναλύει η «Σ»

Θάνατοι λόγω αυτοχειριών στην Κύπρο από το 2004 έως το 2013
Έτος Αυτοχειρίες
2004 7
2005 17
2006 19
2007 19
2008 42
2009 33
2010 38
2011 31
2012 38
2013 45
Σύνολο 289*
*κατά μέσον όρο 29 αυτοχειρίες ανά έτος.

Ανησυχητικές διαστάσεις προσλαμβάνουν τα φαινόμενα αυτοχειρίας στην Κύπρο, ένεκα και της οικονομικής κρίσης. Σύμφωνα με στοιχεία που ζήτησε και έλαβε η «Σ» από τη Μονάδα Παρακολούθησης Υγείας, φαίνεται πως κατά τα έτη 2004-2013 καταγράφηκαν στην Κύπρο 289 αυτοχειρίες, με τη συντριπτική πλειοψηφία αυτών να προέρχονται από άντρες, αφού κατά την εν λόγω περίοδο οι αυτοχειρίες αντρών ήταν 233, ενώ των γυναικών 56.

Όπως πληροφορείται, εξάλλου, η εφημερίδα μας, στα εν λόγω στοιχεία δεν καταγράφονται όλες οι αυτοχειρίες, αφού αριθμός εξ αυτών δεν δηλώνεται, ενώ μεγαλύτερη ανησυχία προκαλούν οι απόπειρες αυτοχειρίας, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να καταγραφούν. Σημειώνεται, πάντως, πως η διαδικασία συλλογής των δεδομένων από τη Μονάδα βελτιώθηκε σταδιακά χρόνο με τον χρόνο και επομένως η αυξητική τάση δυνατόν να οφείλεται κυρίως στην πληρέστερη καταγραφή και όχι στην πραγματική αύξηση των αυτοχειριών.

Τα στοιχεία
Σύμφωνα με τα στοιχεία που κατέχει η «Σ», το 2004 καταγράφηκαν επτά αυτοχειρίες, εκ των οποίων οι πέντε ήταν από άντρες και οι δύο από γυναίκες. Το 2005 οι αυτοχειρίες ανήλθαν στις 17, εκ των οποίων οι 12 ήταν από άντρες και οι πέντε από γυναίκες, ενώ το 2006 και το 2007 ο αριθμός των αυτοχειριών ανήλθε στις 19. Το 2008 ο αριθμός παρουσιάζει σημαντική αύξηση, αφού εκτοξεύεται στις 42, εκ των οποίων οι 32 από άντρες και οι δέκα από γυναίκες, ενώ το 2009 οι αυτοχειρίες περιορίζονται στις 33 για να αυξηθούν εκ νέου το 2010 στις 38. Το 2011, εξάλλου, οι αυτοχειρίες έφτασαν τις 31, το 2012 τις 38, ενώ το 2013, τελευταίο καταγεγραμμένο έτος, τις 45. Όπως πληροφορείται δε η «Σ», για το 2014 τα στοιχεία αναμένεται να είναι έτοιμα εντός των προσεχών ημερών και δεν αποκλείεται ο αριθμός να είναι αισθητά αυξημένος σε σχέση με το 2013.

Επιμέρους δείκτες
Από ανάλυση των στοιχείων, κατά ηλικιακή ομάδα, το φαινόμενο των αυτοχειριών εμφανίζεται κυρίως στις ηλικίες 25-59 ετών, αφού κατά τα έτη 2004-2013 κατά ηλικιακή ομάδα οι αυτοχειρίες είχαν ως εξής: 15-19 ετών: 13 (10 άντρες, 3 γυναίκες), 20-24 ετών: 28 (26/2), 25-29 ετών: 29 (23/6), 30-34 ετών: 28 (24/4), 35-39 ετών: 29 (22/7), 40-44 ετών: 33 (27/6), 45-49 ετών: 27 (20/7), 50-54 ετών: 22 (15/7), 55-59 ετών: 26 (21/5), 60-64 ετών: 18 (13/5), 65-69 ετών: 8 (6/2), 70-74 ετών: 11 (όλοι άντρες), 75-79 ετών: 5 άνδρες, 80-84 ετών: 7 (6/1) και 85 ετών και άνω: 5 (4/1). Βάσει των ίδιων στοιχείων, η συντριπτική πλειοψηφία των αυτοχείρων ήταν μόνιμοι κάτοικοι Κύπρου (ποσοστό 80,6%).

Τα ποσοστά θνησιμότητας
Σύμφωνα δε με επιμέρους στοιχεία, το ακαθάριστο ποσοστό θνησιμότητας θανάτων που οφείλονται σε αυτοκτονίες κατά τα έτη 2004-2012 ήταν στο 3,1 (5 για άντρες και 1,3 για γυναίκες), ενώ το σταθμισμένο ποσοστό θνησιμότητας ήταν 2,6 (4,1 για άντρες και 1,1 για γυναίκες). Βάσει δε περαιτέρω ανάλυσης των στοιχείων που κατέχει η Μονάδα Παρακολούθησης Υγείας, τα σταθμισμένα ποσοστά θνησιμότητας θανάτων που οφείλονται σε αυτοχειρίες, ανά φύλο, ανά εκατόν χιλιάδες πληθυσμού, με βάση τον παγκόσμιο πληθυσμό για τους άντρες από το 1,2 το 2004 εκτοξεύτηκε στο 7,2 το 2012 και στις γυναίκες παρέμεινε αναλλοίωτο στο 0,4. Με βάση δε τον ευρωπαϊκό πληθυσμό, το ποσοστό θνησιμότητας στους άντρες από 1,4 το 2004 εκτοξεύτηκε στο 7,7 το 2012 και στις γυναίκες παρέμεινε επίσης αναλλοίωτο στο 0,4.

Οι κατηγορίες των αυτοχείρων
Σε σχέση με τις αυτοχειρίες, η «Σ» συνομίλησε για το θέμα με την Ψυχολόγο-Ψυχοθεραπεύτρια Κωνσταντίνα Χρίστου, η οποία μας τόνισε πως τα άτομα που οδηγούνται στην αυτοκτονία μπορούν να χωριστούν σε τρεις ομάδες. Η μια κατηγορία, είπε, είναι τα άτομα που επιχειρούν να βάλουν τέρμα στη ζωή τους θέλοντας να εκφράσουν μια κραυγή βοήθειας, ούτως ώστε να στρέψουν τους γύρω τους προς το πρόσωπό τους, και που κάποιες φορές αυτή τους η πράξη καταλήγει σε πραγματική αυτοχειρία. Από την άλλη, είναι η κατηγορία ανθρώπων για τους οποίους αυτή η ενέργεια ήταν μια επιπόλαια πράξη και το έχουν μετανιώσει και ζητούν βοήθεια, ενώ υπάρχουν και αυτοί που προχωρούν σε αυτή την πράξη ευσυνείδητα, θέλοντας να δώσουν οριστικά τέλος στη ζωή τους.

Και στις τρεις περιπτώσεις, τόνισε η κ. Χρίστου, οι επαγγελματίες (ψυχολόγοι, ψυχοθεραπευτές), καθώς και οι συγγενείς και φίλοι μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο για αποτροπή της αυτοχειρίας. «Πρέπει να παρατηρούμε τους γύρω μας και ειδικότερα οποιαδήποτε μεταβολή στη συμπεριφορά ή τη διάθεσή τους και να προσπαθούμε να τους παρέχουμε οποιαδήποτε βοήθεια μπορούμε», συμπλήρωσε και έστειλε το εξής μήνυμα: «Δεν είναι αδυναμία να ζητάς στήριξη, είναι δύναμη. Είναι δύναμη, πραγματικά να θέλεις να αντιμετωπίσεις και να λύσεις τα προβλήματά σου. Αδυναμία είναι να τα αφήνεις να σε καταβάλουν», εξήγησε.

Τα αίτια
Σε σχέση με τα αίτια, η κ. Χρίστου ανέφερε πως αυτά μπορεί να είναι παθολογικά, όπως η κατάθλιψη και τα χρόνια προβλήματα παθολογικής φύσεως, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις οι αυτόχειρες ενεργούν εν βρασμώ ψυχής. Ανέφερε, ακόμη, πως και οι δυσκολίες της σημερινής κοινωνίας κάνουν τον άνθρωπο να νιώθει ότι βρίσκεται σε αδιέξοδο, πράγμα που δεν βοηθά στην καλυτέρευση της διάθεσης ή στο να βρίσκει εναλλακτικές λύσεις για να απαλύνει τον πόνο του και να διαχειριστεί αυτές τις έντονα συναισθηματικές αλλαγές, με αποτέλεσμα να βρίσκει διέξοδο στην αυτοχειρία.

«Αν κάποιος άνθρωπος νιώθει πως δεν έχει εποικοδομητικούς τρόπους εξόδου από το αδιέξοδο, δεν έχει εποικοδομητικούς τρόπους να εκφραστεί, να εκτονωθεί, εάν δεν έχει στήριξη και βοήθεια, εάν δεν έχει κατανόηση, αποδοχή και ίσως κάποια καθοδήγηση, τότε πολύ εύκολα μπορεί να φτάσει στο αδιέξοδο και πιθανότατα στην αυτοχειρία. Υπάρχουν άνθρωποι που προτιμούν να βάλουν τέλος στη ζωή τους παρά να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα, πιστεύοντας πως πάλεψαν αρκετά για να τη βελτιώσουν», πρόσθεσε, σημειώνοντας πως το άγχος, η πίεση, η καταπίεση, οι αυξημένες ανάγκες στις οποίες πρέπει να ανταπεξέλθουμε, είναι παράγοντες που μπορεί να οδηγήσουν κάποιον άνθρωπο στην αυτοκτονία.