ΑΛΛΕΡΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΠΡΟΚΑΛΕΣΟΥΝ ΟΛΑ ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Οι ανεπιθύμητες αντιδράσεις του οργανισμού στα τρόφιμα κυμαίνονται από σπάνια και επικίνδυνα συμπτώματα που μπορούν να απειλήσουν τη ζωή του ασθενούς, μέχρι κοινά συμπτώματα που προκαλούν αδιαθεσία

Στατιστικά οι διατροφικές αλλεργίες επηρεάζουν περίπου το 6-8% των παιδιών κάτω των 5 ετών και περίπου το 3-4% των ενηλίκων. Πολλά παιδιά μεγαλώνοντας μπορεί να ξεπεράσουν τη διατροφική αλλεργία

Ορισμένα τρόφιμα προκαλούν επιβλαβείς αντιδράσεις σε διάφορα άτομα, που μπορεί να είναι ψυχολογικής φύσεως ή ανοσοβιολογικής ή άλλης αιτιολογίας. Το πιο γνωστό είναι η αλλεργία, που σχετίζεται με το ανοσοποιητικό σύστημα, στο οποίο η διάγνωση είναι αρκετά δύσκολη. Όταν υπάρχει μια τροφική αλλεργία, το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει λανθασμένα ένα συγκεκριμένο τρόφιμο ή μία ουσία που βρίσκεται στα τρόφιμα ως κάτι επιβλαβές. Έτσι, το ανοσοποιητικό σύστημα διεγείρει τα κύτταρα να απελευθερώσουν αντισώματα, γνωστά ως ανοσοσφαιρίνες Ε (IgE), προκειμένου να εξουδετερώσουν το ένοχο τρόφιμο ή την ένοχη ουσία που βρίσκεται στο τρόφιμο (το αλλεργιογόνο).

Έτσι την επόμενη φορά που θα καταναλωθεί ακόμη και ελάχιστη ποσότητα από το εν λόγω τρόφιμο ή ουσία, τα αντισώματα IgE το αντιλαμβάνονται και διεγείρουν το ανοσοποιητικό σύστημα, ώστε να απελευθερώσει στην κυκλοφορία του αίματος μια χημική ουσία που ονομάζεται ισταμίνη, καθώς και άλλες χημικές ουσίες.

Αυτές οι χημικές ουσίες προκαλούν μια σειρά από αλλεργικές αντιδράσεις που περιλαμβάνουν καταρροή, τσούξιμο στα μάτια, ξηρότητα του φάρυγγα, εξανθήματα, κνίδωση, ναυτία, διάρροια, δυσκολία στην αναπνοή, ακόμη και αναφυλακτικό σοκ.

Άλλες αντίστροφες αντιδράσεις σχετίζονται με την έλλειψη ενζύμων και φαρμακολογικές δράσεις, ενώ αρκετές είναι άγνωστης αιτιολογίας. Όλες αυτές οι περιπτώσεις περιλαμβάνονται στον όρο «Μη Ανεκτικότητα τροφίμων» (Food Intolerance), ενώ όταν το περιστατικό έχει μια ψυχολογική διάσταση περιγράφεται ως «Απέχθεια» (Food Aversion).

Οι ανεπιθύμητες αντιδράσεις του οργανισμού στα τρόφιμα κυμαίνονται από σπάνια επικίνδυνα συμπτώματα που μπορούν να απειλήσουν τη ζωή του ασθενούς μέχρι κοινά συμπτώματα που προκαλούν αδιαθεσία. Καθώς υπάρχουν και οι διατροφικές αλλεργικές αντιδράσεις που ενδεχομένως να αποβούν μοιραίες, τα άτομα με αυτού του τύπου τις αλλεργίες θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά, αποφεύγοντας τα αλλεργιογόνα τρόφιμα. Πολλές διατροφικές αλλεργίες πρωτο-διαγιγνώσκονται στην πρώτη παιδική ηλικία, αν και μπορεί να εμφανιστούν τόσο στα μεγαλύτερα παιδιά όσο και στους ενήλικες. Στατιστικά οι διατροφικές αλλεργίες επηρεάζουν περίπου το 6-8% των παιδιών κάτω των 5 ετών και περίπου το 3-4% των ενηλίκων. Πολλά παιδιά μεγαλώνοντας μπορεί να ξεπεράσουν τη διατροφική αλλεργία.

Θεωρητικά, αλλεργικές αντιδράσεις μπορούν να προκαλέσουν όλα τα τρόφιμα. Ωστόσο έχει διαπιστωθεί ότι σχετικώς συχνά περιστατικά παρατηρούνται μόνο με ορισμένα είδη, όπως φιστίκια, φουντούκια, καρύδια, αμύγδαλα, αβγά, γαρίδες, αστακοί, ορισμένα δημητριακά και μαϊντανός.

Ορισμένα αλλεργιογόνα καταστρέφονται από το μαγείρεμα, ορισμένα όμως από αυτά είναι ανθεκτικά. Από την άλλη μεριά, η επεξεργασία και η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών για την παρασκευή τροφίμων μπορούν να προκαλέσουν την εμφάνιση αλλεργιογόνων.

Παράγοντες κινδύνου

-Εμφάνιση διατροφικών αλλεργιών στο παρελθόν

Οικογενειακό ιστορικό. Τα άτομα με οικογενειακό ιστορικό βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για διατροφικές αλλεργίες εάν το άσθμα, το έκζεμα, η κνίδωση ή οι αλλεργίες, όπως η αλλεργική ρινίτιδα, είναι συνήθη στην οικογένειά τους.

-Άλλες αλλεργίες. Εάν είστε ήδη αλλεργικοί σε κάποιο τρόφιμο, ενδεχομένως να είστε σε αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξετε αλλεργία σε κάποιο άλλο τρόφιμο. Παρομοίως, εάν έχετε άλλα είδη αλλεργικών αντιδράσεων, όπως η αλλεργική ρινίτιδα ή έκζεμα, ο κίνδυνος να αναπτύξετε μια διατροφική αλλεργία είναι μεγαλύτερος.

-Άσθμα. Το άσθμα και οι αλλεργίες τροφίμων συχνά εμφανίζονται μαζί. Όταν συμβαίνει αυτό, τόσο οι διατροφικές αλλεργίες όσο και τα συμπτώματα του άσθματος είναι πιθανότερο να είναι ακόμη πιο σοβαρά.

ΠΡΟΣΟΧΗ! Ένα δυσχερέστατο πρόβλημα σχετικά με τα αλλεργιογόνα είναι η εκτίμηση της ποσότητας που απαιτείται για να προκληθεί μια ανοσοβιολογική αντίδραση. Αναμφισβήτητα, η ποσότητα αυτή είναι αρκετά μικρή, γι’ αυτό χρειάζεται μεγάλη προσοχή με τις παιδικές τροφές και τις διατροφικές ετικέτες στις συσκευασίες.

Τι είναι η αναφυλαξία

Η αναφυλαξία είναι μια τροφική αλλεργία που μπορεί να προκαλέσει μια σοβαρή αλλεργική αντίδραση. Αυτό μπορεί να προκαλέσει απειλητικά για τη ζωή συμπτώματα, όπως:

-Σοκ, με μια σοβαρή πτώση της αρτηριακής πίεσης
-Ταχυκαρδία
-Ζαλάδα, πονοκέφαλο ή απώλεια συνείδησης
-Συστολή και σφίξιμο των αεραγωγών
-Ένα οίδημα στον λαιμό ή την αίσθηση ενός κόμπου στον λαιμό, που δημιουργεί δυσκολία στην αναπνοή

Η άμεση αντιμετώπιση της αναφυλαξίας είναι υψίστης σημασίας, ενώ αντίθετα η μη άμεση αντιμετώπισή της μπορεί να οδηγήσει σε κώμα ή θάνατο.

Παραδείγματα τροφικών αλλεργιών

Γάλα της αγελάδας: Παρατηρούνται περιπτώσεις σε βρέφη (εντεροπάθεια - αναφυλαξία). Συνήθως η αλλεργία χάνεται καθώς τα βρέφη ενηλικιώνονται. Το αίτιο πιθανώς να είναι η αντίδραση σε διάφορα πρωτεϊνικά κλάσματα (καζεΐνη, αλβουμίνη). Η θερμική επεξεργασία και η μερική υδρόλυση των πρωτεϊνών μπορούν να αποτρέψουν τα φαινόμενα.

Γλουτένη: Μια πολύ γνωστή εντεροπάθεια οφείλεται σε μια ανώμαλη ανοσοβιολογική αντίδραση στη γλουτένη του σίτου. Η θεραπεία βασίζεται στη χορήγηση φαγητού χωρίς την πρωτεΐνη αυτή.

ΜΥΡΤΩ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Διατροφολόγος - Διαιτολόγος,
ΜSc Applied PublicHealth