Κερδίζει έδαφος το «ναρκωτικό των πλουσίων»

Ένας χρήστης με οικονομική δυνατότητα μπορεί να καταναλώσει κοκαΐνη 5-10 χιλιάδων ευρώ τη βδομάδα…

ΠΕΡΙΠΟΥ 4 χιλιάδες νέοι πέρασαν από την περιστασιακή, στην ψυχαναγκαστική χρήση

Γύρω στους 4 χιλιάδες νέοι συμπολίτες μας είναι τακτικοί χρήστες κοκαΐνης - του ναρκωτικού, που μετά την αισθητή μείωση στη χρήση ηρωίνης, μπήκε αποφασιστικά στην κυπριακή αγορά (μαζί με το crystal ice), όπως κατέδειξε η πρόσφατη κατάσχεση από την ΥΚΑΝ, περισσότερων από 100 κιλών κοκαΐνης. «Αυτό αποτελεί ένα μεγάλο και ανησυχητικό δείκτη, ότι η Κύπρος αντιμετωπίζει ένα τεράστιο πρόβλημα χρήσης ναρκωτικών, που βρίσκεται σε συνεχή μετάλλαξη», σχολίασε στη «Σ» ο νευρολόγος-ψυχίατρος (M.D. Ph.D) Δρ Κυριάκος Βερεσιές.

Παρέπεμψε στην παγκύπρια επιδημιολογική έρευνα του Αντιναρκωτικού Συμβουλίου Κύπρου το 2012, που κατέδειξε ότι τα ποσοστά της τρέχουσας χρήσης ήταν κάτω από 1%. «Αν αναγάγουμε το ποσοστό αυτό στον πληθυσμό των 450.000 κατοίκων του δείγματος, ανάμεσα στις ηλικίες 15-64», πρόσθεσε, «σημαίνει πως το 2012, περίπου 3000-4000 άτομα έκαναν τακτική χρήση. Οι ηλικίες που αναφέρονται είναι ατόμων ανάμεσα στα 18-34 χρόνια».

Περιστασιακοί και ψυχαναγκαστικοί…

- Αν τα κατασχεθέντα 100 κιλά προορίζονταν για την Κύπρο, αυτό δηλώνει ότι έχουμε τόσο μεγάλο πρόβλημα χρήσης κοκαΐνης;

-Η κοκαΐνη υπήρχε στην κυπριακή αγορά πριν εμφανιστεί η ηρωίνη, δηλαδή πριν από το 1995. Τότε, όμως, δεν ήταν τόσο διαδεδομένη. Περισσότερο ήταν συνδεδεμένη με τις καλοκαιρινές διακοπές, όπου παρετηρείτο χρήση περισσότερο από ξένους τουρίστες, που την έφερναν μαζί τους, για χρήση ορισμένης ποσότητας, αλλά και για διάθεση, για κάλυψη των εξόδων τους. Μετά το 2005, περάσαμε ολοκληρωτικά στην κατάχρηση πολλών ουσιών εξάρτησης ταυτόχρονα, της λεγόμενης πολυ-χρήσης.

Από το 2008, ύστερα από εφαρμογή και διεύρυνση των προγραμμάτων μείωσης της βλάβης, με χορήγηση υποκατάστατων από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, παρατηρείται ουσιαστική μείωση της κατάχρησης ενδοφλέβιας, αλλά και καπνιστής ηρωίνης. Ένα μέρος από τους χρήστες αυτούς συνέχισαν να ικανοποιούν τις ανάγκες τους με νόμιμα συνταγογραφούμενα φάρμακα ( D.H.C., OXYCONTIN, SUBOXONE), ηρεμιστικά και υπνωτικά, ή κατέφυγαν στο αλκοόλ, στην κοκαΐνη και τη μεθαμφεταμίνη (crystal ice). Ένα άλλο μέρος των χρηστών κάνναβης πέρασαν σταδιακά στην κοκαΐνη.

Οι διεθνείς στατιστικές δείχνουν πως 10% των ατόμων που ξεκίνησαν τη χρήση περιστασιακά, για ψυχαγωγικούς σκοπούς, θα εξελιχθούν σε ψυχαναγκαστικούς χρήστες. Η κοκαΐνη όμως, λόγω των χαρακτηριστικών της χρήσης της, απαιτεί μεγάλα χρηματικά ποσά για συντήρηση των αναγκών του χρήστη.

Η άμεση, ευφορική επίδραση

-Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της χρήσης της;

-Η κοκαΐνη είναι διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος. Διοχετεύεται κυρίως στον εγκέφαλο, μέσω της μύτης, σε είδος σκόνης που απορροφάται, ή μέσω καπνίσματος κοκαΐνης/κρακ, από το στόμα. Πολύ σπάνια, έχουμε χρήση ενδομυϊκής ή ενδοφλέβιας κατάχρησης, οι οποίες είναι και πολύ επικίνδυνες για τη ζωή του χρήστη. Οι δύο αυτοί τρόποι χρήσης (μύτης και καπνίσματος) επιδρούν με διαφορετικό τρόπο στον εγκέφαλο. Οι πνευμονικές μας κυψελίδες έχουν εμβαδόν επαφής, όσο είναι μισό γήπεδο του τένις, δηλαδή περίπου 50 τετραγωνικά μέτρα.

Η απορρόφηση του κρακ είναι άμεση και σε 6-7 δευτερόλεπτα, μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, φθάνει στον εγκέφαλο και προκαλεί έντονη και άμεση ευφορική δράση. Το ίδιο συμβαίνει και με την απορρόφηση από τη μύτη. Η διαφορά είναι στην καθαρότητα και τη δύναμη της κοκαΐνης που λαμβάνεται από τη μύτη, που μπορεί να είναι ανάμεσα στο 20-60% και της κοκαΐνης/κρακ (πρόσμιξης κοκαΐνηης και μαγειρικής σόδας), που είναι σε μορφή κρυστάλλων και δύσκολα μπορεί να νοθευτεί και φτάνει μέχρι το 95%.

-Πόση ώρα διαρκεί η ευφορική επίδραση της κοκαΐνης στον εγκέφαλο;

-Όταν η απορρόφηση είναι από τη μύτη, η επίδραση αυτή είναι 15-30 λεπτά και όταν ο χρήστης καπνίζει κοκαΐνη/κρακ, η επίδραση είναι πιο μειωμένη.

Απογείωση και ανώμαλη προσγείωση…

-Προηγουμένως αναφέρατε τον οικονομικό παράγοντα. Πώς αυτός επηρεάζει τους χρήστες και τη χρήση;

-Αυτό έχει άμεση σχέση με την κάλυψη των αναγκών του χρήστη. Αφού περάσει η μισή ώρα περίπου που η κοκαΐνη αλλάζει τη διάθεση, οδηγώντας σε ευφορία, ακολουθεί η απότομη στέρηση της ευχαρίστησης, με αισθήματα κατάθλιψης, έντονης δυσφορίας, απογοήτευσης και θυμού. Αν κάποιος έχει στη διάθεσή του χρήματα και κάποιο να του προμηθεύσει, θα συνεχίσει τη χρήση με ψυχαναγκαστικό τρόπο και αυτό διαρκεί όσο μπορεί να πληρώνει… τα χρήματα, μπορεί να τα δανειστεί από τον προμηθευτή του, ή από μέλος της παρέας - και βέβαια θα πρέπει να τα πληρώσει στο μέλλον...

-Δηλαδή, η κοκαΐνη γίνεται ουσία εξάρτησης μιας ομάδας ανθρώπων, που διαθέτουν χρήματα;

-Ναι, στο εξωτερικό μιλούν για την ταξικότητα της χρήσης - δηλαδή οι πλούσιοι παίρνουν κοκαΐνη και οι φτωχοί ηρωίνη, crystal ice και άλλα πιο φθηνά… Με βάση τις αξιολογήσεις που γίνονται στην Κύπρο, το γραμμάριο της κοκαΐνης στοιχίζει από 80-120 ευρώ. Μπορούμε τώρα να αντιληφθούμε τι σημαίνει αυτό, αφού για να ικανοποιήσει κάποιος τις ανάγκες του, έστω και περιστασιακά, χρειάζεται 3-5 γραμμάρια. Ένα άτομο που διαθέτει την οικονομική δυνατότητα, μπορεί να καταναλώσει κοκαΐνη 5-10 χιλιάδων ευρώ τη βδομάδα.

Σωματικές και ψυχικές επιδράσεις

-Ποιες είναι οι επιδράσεις της κοκαΐνης στον οργανισμό των χρηστών;

-Τα συμπτώματα από τη σωματική σφαίρα είναι τα ακόλουθα: απώλεια όρεξης, υψηλή πίεση, ταχυπαλμία, διαταραχές στον ύπνο, αυξημένος ρυθμός αναπνοής, επιληπτικοί σπασμοί, αυξημένη θερμοκρασία σώματος, διεσταλμένες κόρες των ματιών, συστολή των περιφερειακών αιμοφόρων αγγείων, ναυτία, υπερδιέγερση. Τα συμπτώματα από την ψυχική σφαίρα είναι τα εξής: ψυχαναγκασμοί, έντονο αίσθημα ευφορίας, ψυχοκινητική ανησυχία, παράνοια, κατάθλιψη, κρίσεις πανικού, παράξενη και πολλές φορές βίαιη συμπεριφορά, παραισθήσεις, υπερβολικές εξάρσεις και οξυθυμία, απτικές ψευδαισθήσεις, οι οποίες δημιουργούν την πλάνη ότι διάφορα ζωύφια κινούνται κάτω από το δέρμα του χρήστη και μανιακόμορφη συμπεριφορά.

-Η κοκαΐνη προκαλεί σωματική εξάρτηση;

-Η εξάρτηση από την κοκαΐνη είναι ψυχική και όχι σωματική. Το στερητικό σύνδρομο από την κοκαΐνη είναι ψυχολογικό και εξελίσσεται σε τρεις φάσεις: Στην πρώτη φάση κυριαρχεί αίσθημα κόπωσης ή κατάθλιψη, άγχος, μεγάλη επιθυμία για χρήση και μεγάλη όρεξη για φαγητό. Στη δεύτερη φάση εμφανίζεται ανηδονία, άγχος και έντονο αίσθημα στέρησης του φαρμάκου, ενώ στην τρίτη φάση, μετά από 1-10 εβδομάδες, η επιθυμία για χρήση της ουσίας εμφανίζεται περιοδικά. Τα χαρακτηριστικά συμπτώματα του συνδρόμου είναι αίσθημα κόπωσης, δυσάρεστα όνειρα, διαταραχές του ύπνου, αύξηση της όρεξης και ψυχοκινητική διέγερση ή καταστολή.

- Υπάρχει θεραπεία για την εξάρτηση από την κοκαΐνη;

-Αρκετά άτομα που κάνουν περιστασιακή χρήση και δεν πέρασαν στο στάδιο της ψυχαναγκαστικής κατάχρησης, μπορούν και από μόνοι τους να κάνουν αποτοξίνωση. Μερικοί αντικαθιστούν την κατάχρηση και καλύπτουν τις ανάγκες της εξάρτησης με άλλες, νόμιμες ή παράνομες ουσίες, χωρίς καμιά φαρμακευτική θεραπεία. Άλλοι απευθύνονται για βοήθεια, για κάλυψη των αναγκών του ύπνου και της κατάθλιψης, και μερικοί χρειάζονται πρόγραμμα εσωτερικής διαμονής σε κλινική, για αποτοξίνωση.

Αυτό απαιτείται περισσότερο γι' αποφυγή των εξωτερικών επιρροών και για διακοπή της ψυχαναγκαστικής συμπεριφοράς. Σε πολύ ελάχιστες περιπτώσεις, οι συγγενείς καταφεύγουν σε υποχρεωτική θεραπεία του χρήστη, με δικαστικό διάταγμα, στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας. Αυτό επιβάλλεται εκεί που η χρόνια κατάχρηση οδήγησε το άτομο στην ψύχωση και την παντελή έλλειψη συνεργασίας για θεραπεία και εκεί όπου, κάτω από την επήρεια της κοκαΐνης, ή του συνδυασμού της με άλλες ουσίες, παρουσιάζεται διέγερση, βία και κίνδυνος για τη ζωή του χρήστη ή άλλων ανθρώπων.

-Ποια είναι η κατάσταση στην Κύπρο σε ό,τι αφορά τη φαρμακευτική θεραπεία και τα υποκατάστατα;

-Υποκατάστατα της κοκαΐνης δεν υπάρχουν. Μόνο τα οπιούχα (ηρωίνη) έχουν υποκατάστατα. Βοήθεια στη θεραπεία, στον δημόσιο τομέα, μπορούν να δώσουν οι Ψυχιατρικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας. Στον ιδιωτικό τομέα υπάρχουν προγράμματα εσωτερικής και εξωτερικής διαμονής. Από πλευράς εξειδικευμένων φαρμάκων, παρόλο που χρησιμοποιήθηκαν πολλές φαρμακευτικές παρεμβάσεις, δεν έχει αποδειχθεί η υπεροχή χρήσης κάποιων φαρμάκων στη θεραπεία της εξάρτησης από κοκαΐνη.

Η φαρμακευτική θεραπεία περιλαμβάνει την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων και κάλυψη των αναγκών του χρήστη. Η σωστή θεραπεία περιλαμβάνει ένα συνδυασμό φαρμακευτικού και ψυχολογικού τύπου παρεμβάσεων, οι οποίες δρουν συμπληρωματικά και διαφοροποιούνται ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες του κάθε χρήστη.

Η θεραπευτική παρέμβαση θα πρέπει να συνοδεύεται πάντοτε από πρόγραμμα απεξάρτησης, ανοικτού ή κλειστού χαρακτήρα, που περιλαμβάνει ψυχοθεραπευτική υποστήριξη. Η αντιμετώπιση βασίζεται κυρίως σε ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις και σε ψυχοθεραπευτικές τεχνικές, ιδιαίτερα της συστημικής παρέμβασης και της γνωσιακής συμπεριφορικής ψυχοθεραπείας και της θεραπείας πρόληψης των υποτροπών.