ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΟΙΡΑΖΟΝΤΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ

Βιωματικό εργαστήριο του Γραφείου της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, για αναγνώριση και κατανόηση της βίας στο σχολείο

Μια ενδιαφέρουσα συνάντηση μαθητών\τριών Γυμνασίων και Λυκείων, με δημοσιογράφους του έντυπου και του ηλεκτρονικού Τύπου

Κάποια παιδιά θεατές προτιμούν να μείνουν μακριά από το περιστατικό, με τον φόβο ότι οι δράστες θα τους στοχοποιήσουν, αν παρέμβουν

Για ένα σχολείο χωρίς βία, χωρίς στιγματισμό και εκφοβισμό μαθητών από συμμαθητές τους, λόγω της διαφορετικότητας ή άλλων χαρακτηριστικών τους, που τους καθιστούν ευάλωτους, αγωνίζονται τα παιδιά της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουμπά - μιας θεσμοθετημένης ομάδας 30 μαθητών\τριών δημόσιων και ιδιωτικών Γυμνασίων και Λυκείων από όλη την ελεύθερη Κύπρο, ηλικίας 13-17 χρόνων που κάθε χρόνο ανανεώνεται.

Η Ινώ Πολυκάρπου, μαθήτρια της τρίτης τάξης του επτατάξιου εκπαιδευτηρίου G C School of Careers, ο Χρύσανθος Χρυσάνθου, της τρίτης τάξης του Λυκείου Εθνομάρτυρα Κυπριανού Στροβόλου και η Νεφέλη Στεφάνου της πρώτης τάξης του Λυκείου Δασούπολης, είναι τρία από τα δώδεκα παιδιά της παρούσας Ομάδας Συμβούλων Εφήβων, όπως και προηγούμενων, που μοιράστηκαν μαζί μας εμπειρίες σχολικού εκφοβισμού συμμαθητών τους και τις δικές τους θετικές παρεμβάσεις, στο πλαίσιο βιωματικού εργαστηρίου αναγνώρισης και κατανόησης της βίας στο σχολείο και συνάντησης με δημοσιογράφους του έντυπου και του ηλεκτρονικού Τύπου.

Το εργαστήριο, με θέμα «Let?s talk young: Τα παιδιά μιλούν για τη βία», διοργανώνει το Δίκτυο Ευρωπαίων Επιτρόπων για το Παιδί -σ' αυτό συμμετέχει και το Γραφείο της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού στην Κύπρο- το οποίο πραγματοποιήθηκε την περασμένη Πέμπτη (16 Απριλίου 2015) στο Γραφείο της Επιτρόπου, στη Λευκωσία.

Στην παρουσία των λειτουργών του Γραφείου της Επιτρόπου, Μαρίας Ρωσσίδου, Χριστίνας Χατζησάββα, Τώνιας Σιαμπτάνη (συντονίστριας του εργαστηρίου) και του Κυριάκου Μιχαήλ, τα παιδιά συζήτησαν με τους δημοσιογράφους Ευτυχία Ανδρέου, Χριστίνα Κυριακίδου και Μάριο Δημητρίου και έστειλαν τα δικά τους μηνύματα εναντίον της βίας, ιδιαίτερα στο σχολικό περιβάλλον. Προηγήθηκε άλλο εργαστήριο, τη Δευτέρα 6 Απριλίου 2015, με τη συμμετοχή λειτουργών από τον Σύνδεσμο για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια (ΣΠΑΒΟ), την Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας του Υπουργείου Παιδείας, τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας και τη μη κυβερνητική οργάνωση Future Worlds Center.

Ένα όνειρο που χάθηκε

Τη συζήτηση με τους τρεις προαναφερθέντες μαθητές διαμόρφωσε η αφήγηση της Νεφέλης για την περίπτωση 17χρονου Σύρου πρόσφυγα που, σύμφωνα με τη λειτουργό του Future Worlds Center, κατέληξε τον περασμένο Σεπτέμβριο στην Κύπρο με ένα σαπιοκάραβο, για να διαφύγει τη στράτευση στη, σπαρασσόμενη από τον εμφύλιο πόλεμο, πατρίδα του και διαμένει έκτοτε σε καταφύγιο για νέους, βλέποντας το όνειρό του να σπουδάσει γιατρός να χάνεται… «Σκέφτηκα ότι κι εγώ θέλω να σπουδάσω γιατρός κι αυτό θα μπορούσε να συμβεί και σε μένα», σχολίασε η Νεφέλη. «Έχουμε και στην πατρίδα μας κατοχή, δεν ξέρουμε τι θα γίνει με το κυπριακό, ενώ μας επηρεάζει ό,τι συμβαίνει στη γεωγραφική περιοχή γύρω μας. Τι θα γινόταν αν και εγώ δεν μπορούσα να πραγματοποιήσω τα όνειρά μου;».

Η καλή επικοινωνία με τους καθηγητές

Τον λόγο πήρε στη συνέχεια η Ινώ, που αναφέρθηκε στην περίπτωση μαθητή θύματος λεκτικής βίας, εκφοβισμού και παραμέλησης στο σχολείο και στο σπίτι, λόγω του διαφορετικού σεξουαλικού προσανατολισμού του, όπως την περιέγραψε η λειτουργός της Υπηρεσίας Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας. «Στο σχολείο έκανε παρέα μόνο με τα κορίτσια της τάξης του, γιατί τα αγόρια της τάξης δεν τον έκαναν παρέα και δεχόταν λεκτική βία και εκφοβισμό», είπε η Ινώ και συνέχισε:

«Γνωρίζω ότι ο εκφοβισμός είναι καθημερινό φαινόμενο στα σχολεία μας, αλλά στο δικό μας σχολείο, είναι πολύ καλές οι σχέσεις μας με τους καθηγητές μας, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι νεαροί και με τους οποίους μπορούμε να μοιραστούμε σκέψεις και ανησυχίες μας. Αν αυτό το περιστατικό bullying συνέβαινε στο δικό μου σχολείο, είμαι σίγουρη ότι το θύμα θα είχε την αλληλεγγύη και των συμμαθητών και των δασκάλων του. Εγώ προσωπικά, αν έβλεπα κάποιον να δέχεται συστηματικό εκφοβισμό, θα πήγαινα να μιλήσω στους θύτες και θα τους έλεγα ότι αυτό που κάνουν είναι λανθασμένο και άδικο. Το ίδιο θα έκαναν και πολλοί άλλοι μαθητές και καθηγητές του σχολείου μου».

Το άγχος διήρκεσε μόνο μια βδομάδα

Σε δική μας παρατήρηση ότι το σχολικό σύστημα που αντιμετωπίζει με επιτυχία τη σχολική βία, εφαρμόζοντας συγκεκριμένο μηχανισμό, αφορά κυρίως τα ιδιωτικά σχολεία και όχι τα δημόσια, όπου μόλις πρόσφατα άρχισε να υλοποιείται πρόγραμμα κατά της σχολικής βίας, η Νεφέλη Στεφάνου αναφέρθηκε στη θετική επίδραση που είχε από την καθηγήτριά της, των Νέων Ελληνικών. «Είναι πολύ κοντά σε όλους τους μαθητές και παρατήρησα ότι μου καλλιέργησε πολλές αξίες, μου άλλαξε πολλές λανθασμένες απόψεις και με επηρέασε θετικά», πρόσθεσε.

Από τη δική της πλευρά η Ινώ Πολυκάρπου σχολίασε ότι «σίγουρα, υπάρχουν και στα δημόσια σχολεία κάποιοι καθηγητές που νιώθουν συνδεδεμένοι μαζί τους οι μαθητές, όπως προείπε η Νεφέλη, αλλά εμείς στο σχολείο μας είμαστε συνδεδεμένοι με όλους τους καθηγητές μας. Να σας πω ένα συγκεκριμένο παράδειγμα, που αφορά μια μαθήτρια θύμα εκφοβισμού και στιγματισμού, όταν, για μια ολόκληρη βδομάδα, κάποια αγόρια διέδιδαν ότι είχε στείλει με το κινητό της τηλέφωνο ημίγυμνη φωτογραφία της, σε ένα συμμαθητή μας.

Άρχιζαν όλοι να τη συζητούν και να μιλούν αρνητικά γι’ αυτήν ενώ στη φωτογραφία δεν φαινόταν καν το πρόσωπο της κοπέλας και δεν ήξεραν αν ήταν εκείνη ή όχι... Για μια βδομάδα η κοπέλα ένιωθε συνέχεια άγχος και ανησυχία, γνωρίζοντας ότι ήταν το θέμα συζήτησης του σχολείου. Αλλά, όταν οι καθηγητές μας αντιλήφθηκαν τι γινόταν, άρχισαν να της μιλούν, όπως και εγώ και άλλοι συμμαθητές μου. Της λέγαμε ότι δεν το πιστεύουν όλοι πως είναι η κοπέλα στη φωτογραφία και ότι ήταν άσχημο που τα αγόρια κυκλοφόρησαν αυτήν τη φωτογραφία και την κατηγορούσαν, χωρίς να έχουν αποδείξεις. Της δώσαμε στήριξη όλοι στο περιβάλλον του σχολείου και μετά από μια βδομάδα, το περιστατικό πέρασε και δεν ξαναναφέρθηκε.

Όταν ο θεατής παρεμβαίνει θετικά

Στη δική του παρέμβαση, ο Χρύσανθος Χρυσάνθου περιέγραψε το bullying που υφίστατο συμμαθητής του με υποτιμητικά αστεία σε βάρος του, μέσα στην τάξη, «χωρίς να αντιλαμβάνονται οι δράστες, ότι αυτό που έκαναν ήταν κακό».

Πρόσθεσε τα εξής, ο Χρύσανθος: «Το έκαναν για πλάκα, χωρίς να συνειδητοποιούν ότι τον πλήγωναν και ότι τον υποτιμούσαν. Πέρυσι που έβλεπα να συμβαίνει αυτό, δεν είχα το θάρρος να παρέμβω. Αν συνέβαινε τώρα, θα απευθυνόμουν στα παιδιά και θα τους έλεγα ότι αυτό που κάνουν είναι λάθος. Πέρυσι δεν είχα αυτό το θάρρος, όμως επέλεξα να το αναφέρω στον σύμβουλο του σχολείου, χωρίς να τους κατηγορήσω. Του είπα ότι, χωρίς να αντιλαμβάνονται τι κάνουν, υποτιμούν τον συμμαθητή μας και γελούν σε βάρος του. Όταν ο σύμβουλος ήρθε σ’ επαφή με τα παιδιά, άλλαξε η κατάσταση και σταμάτησαν να το κάνουν».

Η Μαρία Ρωσσίδου, λειτουργός του Γραφείου της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, έκανε αναφορά στον σημαντικό ρόλο των «τρίτων», δηλαδή των παιδιών θεατών του εκφοβισμού και της βίας. Ο Χρύσανθος παρατήρησε ότι «κάποτε γίνονται και οι θεατές, θύτες και ασκούν και οι ίδιοι εκφοβισμό στο θύμα».

«Η βία δεν αφορά μόνο τον δράστη και το θύμα, μας αφορά όλους», είπε η Μαρία Ρωσσίδου. Πρόσθεσε ότι «κάποια παιδιά θεατές, προτιμούν να μείνουν μακριά από το περιστατικό, με τον φόβο ότι οι δράστες θα τους στοχοποιήσουν, αν παρέμβουν. Όμως είναι καλό να παρέμβουν και, στις παρεμβάσεις αυτές, είναι πολύ σημαντικό να βοηθηθεί ο δράστης να καταλάβει και να νιώσει τι προξένησε στο θύμα».

Παιδιά σε σχολική απομόνωση

«Όλοι οι μαθητές έχουν δίπλα τους κάποιον συμμαθητή τους, θύμα bullying, στο σχολικό περιβάλλον», σχολίασε η Νεφέλη Στεφάνου. «Στο σχολείο μου έχω έναν συμμαθητή μου απομονωμένο, χωρίς φίλους (οι φίλοι είναι σημαντικό ζήτημα, στην ηλικία μας), γιατί οι άλλοι μαθητές, παρόλο που δεν τον κοροϊδεύουν, εντούτοις, δεν τον προσεγγίζουν και δεν τον κάνουν παρέα.

Έχω κι άλλο συμμαθητή και συμμαθήτρια στην τάξη μου, επίσης απομονωμένους, όμως οι συμμαθητές μου προσπαθούν να τους εντάξουν, δείχνουν ευαισθησία, τους προσκαλούν στα πάρτι και παρατήρησα ότι άλλαξε πολύ η συμπεριφορά τους, προς το καλύτερο, από πέρυσι.

Πέρυσι, τους μιλούσε μόνο ένας φίλος μου και παρατήρησα ότι το αγόρι ένιωθε άνετα και έδειχνε τον χαρακτήρα του, με τον φίλο μου αυτό. Ήρθαν και το αγόρι και το κορίτσι στο πάρτι του σχολείου, πριν κλείσει για τις διακοπές του Πάσχα. Πάντως το κορίτσι εντάχθηκε πιο εύκολα, με τη βοήθεια των κοριτσιών, γιατί τα κορίτσια είναι πιο ευαίσθητα σε τέτοια ζητήματα. (σ.σ.

Στο σημείο αυτό, συζητήθηκε το στερεότυπο, του να θεωρείται «θηλυπρεπής», η έκφραση ευαισθησίας από ένα αγόρι ή άντρα). Η Ινώ αναφέρθηκε στην προβολή από τη φιλόλογο της τάξης της, ενός πολύ συγκινητικού βίντεο, όπου τα κορίτσια έκλαιγαν, ενώ τα αγόρια το έπαιζαν αδιάφοροι και «σκληροί», προσπαθώντας να μην κλάψουν και να μη δείξουν ότι συγκινήθηκαν...».