ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΟΥ, ΤΟΥ ΔΙΑΚΙΝΗΤΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΗ

Ο έμπορος απολαμβάνει συχνά προστασία πίσω από προσωπεία με κοστούμια και χαρτοφύλακα, ενώ άλλοτε μέσα από υπόγεια με σημαντικούς «προστάτες», τονίζει
ο εγκληματολόγος Κ. Κωνσταντινίδης

Η οικογένεια ασκεί καθοριστικές επιρροές στην ανάπτυξη και την ψυχική υγεία ενός ατόμου

«Η βιομηχανία των ναρκωτικών ήταν, είναι και, δυστυχώς, θα είναι μία από τις πιο πλούσιες βιομηχανίες, ενώ οι άνθρωποι-κλειδιά που κινούν τα νήματα είναι αδίστακτοι, ισχυροί και συχνά ιδιαίτερα ευφυείς στον τρόπο χειρισμού δύσκολων και επικίνδυνων καταστάσεων, που αφορούν τόσο το θέμα της εμπορίας και διακίνησης, όσο και το θέμα της προστασίας τους από τον νόμο, αλλά και της ζωής τους».

Αυτά τόνισε, μεταξύ άλλων, στη «Σ» ο έγκριτος ψυχολόγος-εγκληματολόγος Κωνσταντίνος Χρ. Κωνσταντινίδης, σε μια κοινωνιολογική και εγκληματολογική ανάλυση του χαρακτήρα, της εικόνας και της προσωπικότητας των εμπόρων και των χρηστών ναρκωτικών. Ο κ. Κωνσταντινίδης, Πρόεδρος του Κωνστάντειου Κέντρου Έρευνας και Μελέτης Εγκληματολογίας και Δικανικών Επιστημών, έκανε, επίσης, ιδιαίτερη αναφορά στη σημασία του οικογενειακού δεσμού, που αναδεικνύεται «ως ο πλέον καθοριστικός παράγοντας, που θα θωρακίσει ή θα αποδυναμώσει ένα άτομο».

Οι κατηγορίες χρηστών

Σύμφωνα με τον κ. Κωνσταντινίδη, υπάρχουν τέσσερεις συνήθεις κατηγορίες χρηστών.

· Ο πρεζάκιας:

Είναι ο χρήστης που παίρνει πολύ σκληρά ναρκωτικά. Όταν στερείται τη δόση του, εμφανίζει όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του στερητικού συνδρόμου. Υποφέρει ψυχικά από τη σεξουαλική ανικανότητα που του προκάλεσε η χρήση ναρκωτικών ουσιών, ενώ στο πρόσωπό του δεν έχει κανείς εμπιστοσύνη, ούτε ακόμη και οι έμποροι ναρκωτικών.

· Ο χασικλής:

Xαρακτηρίζεται για τη φυγοπονία, την αδιαφορία και την ευερεθιστότητά του, κυρίως, όταν βιώνει περιόδους κατά τις οποίες στερείται της δόσης του.

· Ο μορφινομανής:

Έχει πρόσωπο ωχρό, γαιώδες, βλέμμα απλανές, κόρες οφθαλμών συνεσταλμένες, καχεξία, πρόωρο γήρας ως σωματικά συμπτώματα, ενώ η αντίληψή του μειώνεται, καθώς η βούληση και η μνήμη του παραλύουν.

Το τοξικοεξαρτημένο βαποράκι:

Ο τοξικοεξαρτημένος γίνεται και βαποράκι ναρκωτικών. Αυτό συμβαίνει, συνήθως, μετά από ένα μικρό χρονικό διάστημα και για λόγους κυρίως εξασφάλισης της δόσης και της επιβίωσής του. Η επιδημιολογική μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης για τα ναρκωτικά έδειξε ότι υπάρχουν διακριτικά χαρακτηριστικά καταθλιπτικής κατηγορίας στους περισσότερους από τους τοξικοεξαρτημένους, όπως: έλλειψη αυτονομίας, σχέση εξάρτησης, κενό σχέσεων, ανάγκη αποφυγής σχέσης, αστάθεια, επαναλαμβανόμενες ρήξεις με τα περιβάλλοντα, ασάφεια αισθημάτων και συναισθηματική απομόνωση. Ο κίνδυνος αυτοκτονίας είναι μεγάλος σε τέτοιου είδους καταθλιπτικές περιστάσεις και γίνεται συχνά με τη μορφή του overdose (υπερβολικής δόσης).

Ανεξήγητες αλλαγές

Σύμφωνα με τον έγκριτο εγκληματολόγο, στην καθημερινότητά μας, γενικότερα, ο χρήστης αναγνωρίζεται από χαρακτηριστικές αλλαγές της συμπεριφοράς του, γίνεται οξύθυμος, απρόθυμος, απόμακρος, μυστικοπαθής, αδιάφορος και αναίσθητος, επιλέγει να βιώσει αναίτια γέλια, είναι ή αρχίζει να είναι ασταθής στην επαγγελματική του πορεία, συνήθως προέρχεται από οικογένεια χαμηλής ή μέτριας οικονομικής κατάστασης και δεν είναι σταθερός στη σύναψη και διάρκεια των προσωπικών του σχέσεων.

«Δεν εμπιστεύεται εύκολα και πολλές φορές, αν και δείχνει ή θέλει να δείχνει κοινωνικός, εντούτοις, είναι ιδιαίτερα κλειστός ως χαρακτήρας», επισήμανε. Και τόνισε: «Το άτομο-χρήστης κατακλύζεται από ιδέες δίωξης και παρακολούθησης, καθώς και από ακουστικές, οπτικές και οσφρητικές ψευδαισθήσεις. Σημειώνει, για τους υπόλοιπους, ανεξήγητη αλλαγή στην παρέα και στον νέο τρόπο ζωής, το κλείδωμα στο δωμάτιό του και στο μπάνιο, όπου ανοίγει τα παράθυρα, έστω κι όταν έχει πολύ κρύο για να απομακρυνθεί η μυρωδιά της ουσίας, κάνει μυστηριώδη τηλεφωνήματα, στα οποία μιλάει συνωμοτικά και διακόπτει τη συζήτηση μόλις αντιληφθεί άτομο γύρω του.

Επίσης, κάνει αλλαγή στον τρόπο ντυσίματος, αποχωρεί από το σπίτι ακατάλληλες ώρες και ταυτόχρονα επιστρέφει πολύ αργά, ώστε να έχει περάσει η επίδραση της ουσίας, έχει έντονη επιθυμία για γλυκά και παράλληλα απώλεια βάρους».

Βιώνει ψευδαισθήσεις και παραισθήσεις…

Όπως μας ανέφερε ο Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης, ο χρήστης βιώνει ψευδαισθήσεις και παραισθήσεις, έχει ανέκφραστο πρόσωπο, τρόμο, βήχα, βρογχίτιδα, μυαλγίες, εμβοές, αϋπνία, σπασμούς, θόλωση της διάνοιας, δακρύρροια, ψυχώσεις, νυσταγμό, σύγχυση, αύξηση ή πτώση πίεσης, άμβλυνση της μνήμης και των άλλων ψυχικών λειτουργιών, δυσκοιλιότητα, κώμα, απώλεια συνείδησης. «Ο κόσμος της εξάρτησης είναι πολύπλοκος.

Οι χρήστες, ιδιαίτερα οι εξαρτημένοι, διαπράττουν συχνά αδικήματα διακίνησης και γενικότερα ποινικά αδικήματα και βρίσκονται αντιμέτωποι με το σύστημα της δικαιοσύνης από ανέκαθεν. Καθημερινά, ανά το παγκόσμιο, υπό το πρόσχημα της δίωξης των εμπόρων, εξοντώνονται ποινικά χιλιάδες νέοι άνθρωποι και ο πραγματικός έμπορος, όντας στην υψηλότερη βαθμίδα στην ιεραρχία ενός εγκληματικού δικτύου, απολαμβάνει και προστασία, συχνά πίσω από προσωπεία με κοστούμια και χαρτοφύλακα κι άλλοτε μέσα από τα υπόγεια με σημαντικούς “προστάτες”», επισήμανε.

Οι βαρόνοι του λευκού κολάρου

Σε σχέση με τον έμπορο ναρκωτικών, ο Πρόεδρος του Κωνστάντειου Κέντρου Έρευνας μάς ανέφερε ότι ο έμπορος είναι, ως επί το πλείστον, άνθρωπος αποστασιοποιημένος από μία οικογενειακή πορεία, «χωρίς, όμως, να μας εκπλήττει το γεγονός, ότι σε κάποιες των περιπτώσεων οι βαρόνοι των καρτέλ, κυρίως στον διεθνή κόσμο, είναι άτομα με οικογένειες και παιδιά». Τόνισε, δε, ότι ο έμπορος κυριαρχεί στην υψηλότερη ιεραρχικά θέση, μέσω της οποίας απολαμβάνει ιδιαίτερα ωφελήματα, που προέρχονται από τα υλικά αγαθά και χρήματα αφενός, και της υπηρεσίας των κατώτερών του, από φόβο, αφετέρου.

«Το ακαδημαϊκό υπόβαθρο των ατόμων αυτών δεν ξεπερνά τις βασικές λυκειακές γνώσεις, χωρίς αυτό να αντιβαίνει με οποιονδήποτε τρόπο την εξυπνάδα και την ευφυΐα τους», είπε. Σύμφωνα με τον κ. Κωνσταντινίδη, υπάρχουν, παράλληλα, και οι βαρόνοι των εγκλημάτων του λευκού κολάρου, οι οποίοι «υπηρετούν τον νόμο του χρήματος», «μέσα από τα πανεπιστημιακά τους πτυχία και τις, υπεράνω υποψίας, θέσεις, μέσω των οποίων, όπως διαφαίνεται από την εξελικτική πορεία της επιστήμης της εγκληματολογίας, αποτέλεσαν και αποτελούν τον βασικό άξονα του ξεπλύματος βρόμικου χρήματος ανά το παγκόσμιο».

Πολυτελής τρόπος ζωής

Όσον αφορά τα κύρια χαρακτηριστικά των εμπόρων, αυτά είναι, σύμφωνα με τον έγκυρο εγκληματολόγο, «ο πολυτελής τρόπος ζωής, οι συγκεκριμένες κοινωνικές συναναστροφές, η επιλογή ως επί το πλείστον συντρόφων και σεξουαλικών συντρόφων από χώρες εκτός της χώρας τους και που είτε περιστασιακά είτε διαχρονικά κάνουν χρήση τουλάχιστον ελαφριών ναρκωτικών ουσιών». Επισήμανε, δε, ότι συχνά, κυρίως στο εξωτερικό, οι έμποροι συνδέονται και με υποθέσεις της πορνογραφικής και παιδοπορνογραφικής βιομηχανίας.

Ο καταλυτικός ρόλος της οικογένειας

Σε ό,τι αφορά τον ρόλο της οικογένειας ο Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης τονίζει τα εξής: «Η οικογένεια αποτελεί την πρώτη κοινωνική ομάδα στην οποία συμμετέχει το άτομο και ασκεί καθοριστικές επιρροές στην ανάπτυξη και την ψυχική του υγεία. Μέσα στη γενικότερη εξασθένιση θεσμών και αξιών στη σύγχρονη κοινωνία, η οικογένεια σήμερα παύει να λειτουργεί ως η βασική πηγή θετικών προτύπων μίμησης. Οι ευθύνες των γονέων ν’ αντεπεξέλθουν στις κοινωνικές απαιτήσεις της εποχής, αφήνουν το παιδί να βρίσκεται σε μια «μετέωρη» θέση, που του προκαλεί έντονο άγχος, συγκρουόμενα συναισθήματα, ανασφάλεια και δυσκολία να ανταποκριθεί στην κοινωνική του ανάπτυξη και να προσαρμοστεί.

Η εξασθένιση των διαπροσωπικών σχέσεων μέσα στην οικογένεια, η έλλειψη παρακολούθησης και εποπτείας του παιδιού, η απουσία ενδιαφέροντος για τις δραστηριότητές του, η υπερβολική αυστηρότητα ή η υπερβολική ελευθερία κινήσεων, λειτουργούν αρνητικά στην ανάπτυξη του παιδιού και οπωσδήποτε ενθαρρύνουν την απομάκρυνσή του από την οικογένεια και τη δημιουργία δεσμών με συνομηλίκους. Έτσι καθοριστικό ρόλο στη συμπεριφορά και στις επιλογές του παιδιού, αποκτούν πλέον οι φίλοι κάθε ηλικίας.

Η συναναστροφή με συνομηλίκους είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κοινωνικοποίηση του ατόμου. Οι επιλογές φαίνεται να ασκούν καθοριστικό ρόλο σε μια φιλία και η εκπαίδευση σε αξίες οδηγεί σε σωστές επιλογές και αυξημένες αντιστάσεις σε κάθε τύπο παραβατικής συμπεριφοράς. Η πιθανότητα ενός νέου να κάνει χρήση ναρκωτικών προκειμένου να μιμηθεί τους φίλους του ή από περιέργεια, φαίνεται να μειώνεται ουσιαστικά από ένα θετικό οικογενειακό περιβάλλον, αφού η γονική επίδραση είναι και πιο πρόωρη και διαρκέστερη σε σχέση με μια φιλία.

Συνεπώς, θετικά πρότυπα στην οικογένεια οδηγούν σε σωστές επιλογές φίλων, που βοηθούν στην κοινωνική ανάπτυξη, ενώ ταυτόχρονα απομακρύνουν από διαταραγμένες και προβληματικές συμπεριφορές, όπως η χρήση ναρκωτικών. Ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Κωνσταντινίδη, υπάρχουν και τα αίτια κοινωνικού χαρακτήρα κι άλλοι καθοριστικοί παράγοντες. «Ο υπερκαταναλωτισμός και η ανεξέλεγκτη χρήση του διαδικτύου δημιουργούν πολλές φορές αρνητικά πρότυπα για τους νέους και τους φέρνουν σε ρήξη με την καθημερινή πραγματικότητα, που παρουσιάζεται συχνά ωραιοποιημένη και φυσικά μακριά από τις καθημερινές πραγματικές εμπειρίες», επισήμανε.