Οι ψυχολογικές επιπτώσεις της αεροπορικής τραγωδίας
Υπερβολικό στρες και άγχος για μελλοντικά ταξίδια με αεροπλάνο, λόγω της πτώσης του γερμανικού Airbus Α320 στις γαλλικές Άλπεις

Υπερβολικό στρες και άγχος για μελλοντικά ταξίδια με αεροπλάνο δημιουργεί σε ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού η αεροπορική τραγωδία του Airbus Α320 της γερμανικής εταιρείας «Germanwings», της 24ης Μαρτίου 2015 στις γαλλικές Άλπεις, με τον θάνατο των 150 επιβαινόντων, που φαίνεται να προκάλεσε ο συγκυβερνήτης Ανδρέας Λούμπιτς. Σύμφωνα με τον νευρολόγο-ψυχίατρο Δρα Κυριάκο Βερεσιέ, το αεροπορικό δυστύχημα και η συνεχής παρουσίαση λεπτομερειών του από τα ΜΜΕ, τα σχόλια στους εργασιακούς χώρους και τους χώρους αναψυχής, η αναφορά ανθρώπων για δικά τους περιστατικά που βίωσαν άγχος ή φόβο θανάτου από προηγούμενες πτήσεις τους, επαναφέρει στη συλλογική συνείδηση τον παλιό ανθρώπινο φόβο της πτήσης, την πετοφοβία ή αεροφοβία.

Η αναβολή και ακύρωση ταξιδιών
Μας είπε τα εξής ο Δρ Βερεσιές: «H συνεχής και επαναληπτική αναφορά λεπτομερειών από δυστυχήματα βγάζει στην επιφάνεια παλιούς φόβους, τους ανανεώνει και τους ενισχύει. Σήμερα εκτιμάται πως 10-20% του πληθυσμού κάθε χώρας παρουσιάζει πετοφοβία, ενώ ένας στους πέντε επιβάτες για να μπορέσει να ολοκληρώσει το ταξίδι του, πρέπει να καταναλώσει αλκοόλ, ηρεμιστικά ή υπνωτικά χάπια. Ο φόβος είναι ένα συναίσθημα του ανθρώπου που προκαλείται από τη συνειδητοποίηση ενός πραγματικού ή πλασματικού κινδύνου ή απειλής. Εάν ο φόβος συνεχίζει να υπάρχει, ενώ δεν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος και σε καταστάσεις υπερβολικού στρες, τότε μετατρέπεται σε φοβία και γίνεται εμπόδιο στη φυσιολογική καθημερινή ζωή του ατόμου.

Η φοβία χαρακτηρίζεται από επίμονο και παράλογο βίωμα του φόβου κάποιου συγκεκριμένου αντικειμένου, δράσης ή κατάστασης. Το άτομο που αποκτά αυτήν τη φοβία, αν και με λογικό τρόπο αντιλαμβάνεται το παράλογο και το υπερβολικό συναίσθημα του φόβου που νιώθει, δεν μπορεί να το αποβάλει και νιώθει συνεχώς την ανάγκη να την αποφύγει - στη συγκεκριμένη περίπτωση αναβάλλει και ακυρώνει ταξίδια, κάποτε βασικά για τους σκοπούς για τους οποίους πρέπει να πραγματοποιηθούν και για να τα αντιμετωπίσει καταναλώνει αλκοόλ ή άλλες ηρεμιστικές ουσίες ή φάρμακα».

Ταχυκαρδία, δύσπνοια, θολούρα
Σε ερώτησή μας σε σχέση με τα συμπτώματα της αεροφοβίας, ο Δρ Βερεσιές μάς ανέφερε ότι «το μέγεθος της αγωνίας διαφέρει από άτομο σε άτομο και μπορεί να εκδηλωθεί σαν απλή ανησυχία. Όμως, υπάρχουν και περιπτώσεις που κάποιοι τρομοκρατημένοι επιβάτες έχουν κατέβει από αεροπλάνο λίγο πριν από την απογείωση». Όπως επεσήμανε, «το συναίσθημα του φόβου είναι δυσάρεστο και μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε, ανεξάρτητα από ηλικία, φύλο, κοινωνική ή οικονομική κατάσταση και status επιβάτη - πρώτης ή δεύτερης θέσης. Το συναίσθημα αυτό μπορεί να προκληθεί από κάποιο ιδιαίτερο περιστατικό σε ένα ταξίδι (π.χ. ισχυρές αναταράξεις), από κακές σκέψεις που μπορεί να προκύψουν ξαφνικά κατά τη διάρκεια της πτήσης ή υπάρχει απλώς στο πίσω μέρος του μυαλού μας μια ανεξήγητη και μεγάλη φοβία, για την οποία μπορεί να γνωρίζουμε ή να μην γνωρίζουμε τον πραγματικό λόγο».

Σύμφωνα με τον γιατρό, τα κυριότερα συμπτώματα είναι «η ταχυκαρδία και ταχυπαλμίες, η εφίδρωση (έντονη στα χέρια), αναπνευστικές δυσλειτουργίες (γρήγορη αναπνοή, συσφιγκτικό αίσθημα στο στήθος, αίσθημα δύσπνοιας, κόμπος στο λαιμό, σφίξιμο στο στομάχι, σφίξιμο των μυών, τρόμος (τρεμούλες) των άκρων ή αιμωδίες των άκρων («κόβονται» τα γόνατα), αίσθημα ζάλης-πονοκέφαλος, ναυτία-τάση για εμετό, συχνοουρίες-διάρροιες, στέγνωμα του στόματος, θολούρα, έλλειψη συγκέντρωσης και κρίσεις πανικού».

Αναγνώριση φοβίας, το πρώτο βήμα
«Η αναγνώριση της ύπαρξης της φοβίας είναι το πρώτο σημαντικό βήμα για την αντιμετώπισή της», μας είπε ο Δρ. Βερεσιές. «Από τη στιγμή που την αναγνωρίζουμε και την αποδεχόμαστε, αρχίζουμε τον αγώνα να την αντιμετωπίσουμε. Δεύτερο, είμαστε αποφασιστικοί στο να μην αναβάλουμε ή να ακυρώσουμε οποιοδήποτε ταξίδι, γιατί με τον τρόπο αυτό ενισχύουμε τους φόβους και δημιουργούμε προηγούμενο, που μας κάνει να μας φαντάζουν ακόμη πιο δύσκολα να τα αντιμετωπίσουμε. Το επόμενο στάδιο είναι η εκλογίκευση των φόβων μας και η αντιπαράθεσή τους με δυνατά, λογικά επιχειρήματα. Εκεί που αυτό δεν μπορούμε να το επιτύχουμε μόνοι μας, ζητούμε τη βοήθεια φίλων, γνωστών και αν αυτό δεν μας εφησυχάζει, καταφεύγουμε στον ειδικό.

Η εφαρμογή μεθόδων χαλάρωσης και μείωσης του άγχους, είναι επίσης πολύ βοηθητικές για την αποφυγή του φόβου της πτήσης. Κάτι που βοηθά, είναι η ανάγνωση εμπειριών άλλων ατόμων που κατάφεραν να επηρεάσουν και να αποφύγουν την πετοφοβία τους… Επίσης, ένα τελευταίο μέτρο, είναι όσο το δυνατόν να αποφεύγουμε τον αρκετά “μαζοχιστικό τρόπο” να βλέπουμε σκηνές, να συζητούμε συνέχεια, ή να διαβάζουμε ειδήσεις σχετικά με πρόσφατα αεροπορικά δυστυχήματα».