Σύμφωνα με μελέτη της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων
Ενισχύει τις ήδη υπάρχουσες διακρίσεις και πλήττει κατακτήσεις και καθιερωμένες πρακτικές

Η οικονομική κρίση επηρεάζει αρνητικά τη θέση των γυναικών σε όλους τους τομείς και κατ’ επέκταση στην ισότητα των φύλων, αφού ενισχύει τις ήδη υπάρχουσες διακρίσεις, είναι το μείζον συμπέρασμα μελέτης της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων στην Απασχόληση και στην Επαγγελματική Εκπαίδευση, με τίτλο «Κύπρος: Οικονομική κρίση και οι επιπτώσεις στην ισότητα των φύλων», που παρουσιάστηκε χθες σε διάσκεψη Τύπου στο Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

«Παρ' όλον ότι η κρίση έγινε πιο άμεσα ορατή, στα πρώτα στάδιά της, με την ανεργία των ανδρών, λόγω κρίσης σε κλάδους όπως των κατασκευών και της μεταποιητικής βιομηχανίας, εντούτοις διαπιστώνεται ότι η κρίση πλήττει περισσότερο τις γυναίκες, αφού οι πολιτικές λιτότητας έχουν ανατρέψει τις προτεραιότητες, τις πολιτικές, και έχουν πλήξει κατακτήσεις υπέρ των γυναικών και καθιερωμένες πρακτικές προώθησης ισότητας των φύλων», τονίζεται στη μελέτη.

Τη διάσκεψη Τύπου συντόνισε η Πρόεδρος της Επιτροπής Αργεντούλα Ιωάννου, ενώ τα συμπεράσματα της μελέτης παρουσιάστηκαν από την επιστημονική συνεργάτιδα της Επιτροπής Άννα Πηλαβάκη, στην παρουσία της Υπουργού Εργασίας Ζέτας Αιμιλιανίδου, της Επιτρόπου Ισότητας Ιωσηφίνας Αντωνίου και εκπροσώπων συνδικαλιστικών, γυναικείων και άλλων μη κυβερνητικών οργανώσεων. Να αναφέρουμε ότι συλλογή των στοιχείων της μελέτης έγινε µέσω βιβλιογραφικής έρευνας από τον Μάρτιο μέχρι τον Αύγουστο του 2014, ενώ αξιοποιήθηκαν επίσημα έγγραφα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωπαϊκών Οργανισμών καθώς και Διεθνών Οργανισμών, βάσεις στατιστικών δεδομένων, άρθρα στον κυπριακό και ξένο περιοδικό Τύπο, και επιστημονικές μελέτες που αφορούν το θέμα.

Απολύσεις, χαμηλοί μισθοί, εκμετάλλευση
Όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο «Κρίση, απασχόληση και έμφυλες επιπτώσεις», το 2013, το ποσοστό απασχόλησης των μητέρων ηλικίας 20-54 ετών ήταν 74,5%, σε σύγκριση με 94% για τους πατέρες. Προστίθενται τα εξής: «Σε ό,τι αφορά τον δείκτη έντασης εργασίας, που αφορά τον πληθυσμό που ζει σε νοικοκυριά στα οποία οι ενήλικες εργάζονται λιγότερο από το 20% της συνολικής εργασίας που θα μπορούσαν να είχαν εργαστεί τον προηγούμενο χρόνο, καταδεικνύεται ότι οι γυναίκες είναι σε δυσμενέστερη θέση από τους άντρες, αφού από το 2010 μέχρι το 2013, το ποσοστό των ανδρών ανήλθε από 4,2% σε 7,6%, ενώ των γυναικών ανήλθε από 5,5% σε 8,2%.

Οι γυναίκες αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο απόλυσης, αμείβονται με χαμηλότερους μισθούς και έχουν μικρότερη κάλυψη από τα συστήματα κοινωνικής προστασίας. Η εκμετάλλευση σε βάρος των γυναικών είναι αυξανόμενη, τόσο στην επίσημη οικονομία όσο και στην παραοικονομία. Διαρκώς περισσότερες γυναίκες εργάζονται σε άτυπη και μη αμειβόμενη εργασία (εθελοντική ή μη), με μικρότερη κοινωνική προστασία, προκειμένου να αντεπεξέλθουν στην κρίση. Η κρίση έχει σοβαρότερες επιπτώσεις για εργαζόμενους/ες που βρίσκονται σε επισφαλή θέση εργασίας, και επομένως πλήττει σημαντικά τις γυναίκες, οι οποίες πλειοψηφούν στις θέσεις αυτές».

Ανεργία και έμφυλες επιπτώσεις
Σε ό,τι αφορά την ανεργία και τις έμφυλες επιπτώσεις, η μελέτη αναφέρει ότι «τα ποσοστά ανεργίας έχουν αυξηθεί σημαντικά μεταξύ των ετών 2002-2014. Παραμένει μεγαλύτερη αύξηση στο ποσοστό ανεργίας των ανδρών από τα αντίστοιχα των γυναικών μεταξύ των ετών 2011-2014, ενώ τα προηγούμενα χρόνια διαχρονικά η ανεργία των γυναικών ήταν μεγαλύτερη από αυτήν των ανδρών.

Το 2012 το ποσοστό ανεργίας των ανδρών ανερχόταν στο 12,8% και των γυναικών στο 11,2%. Με βάση στοιχεία της Eurostat, το 2014 το ποσοστό ανεργίας ανερχόταν σε 16,4% του εργατικού δυναμικού (άνδρες 18,0% και γυναίκες 15,4%), παραμένοντας περίπου το ίδιο με το 2013 (17,5% και 15,4% αντίστοιχα). Παρατηρείται έμφυλο χάσμα κατά 2,6% μεγαλύτερο ποσοστό ανεργίας ανδρών το 2014 (οι γυναίκες ευκολότερα από τους άνδρες αποδέχονται τη μερική ή άτυπη απασχόληση ή τα επαγγέλματα χαμηλού κύρους). Παρά το μεγαλύτερο ποσοστό ανεργίας των ανδρών από το αντίστοιχο των γυναικών, εντούτοις κατά το 2013 εξακολουθούσε να παραμένει έμφυλο χάσμα 10,4% στα ποσοστά συμμετοχής ανδρών και γυναικών στην αγορά εργασίας (62,2% των γυναικών έναντι 72,6% των ανδρών).
Ενόψει κρίσης και μείωσης του οικογενειακού εισοδήματος, οι γυναίκες επιφορτίζονται την απλήρωτη εργασία φροντίδας (επιστροφή στους έμφυλους παραδοσιακούς ρόλους)».

Για την ανεργία των νέων, αναφέρεται στη μελέτη ότι το 2013 ανήλθε στο 41,1% στους νέους άνδρες και στο 36,8% στις νέες γυναίκες (έμφυλη διαφορά 4,3% σε βάρος των νέων ανδρών).
«Όμως, οι νέες γυναίκες ευκολότερα απασχολούνται σε χαμηλού κύρους και ανειδίκευτα επαγγέλματα ή σε παραδοσιακά γυναικεία επαγγέλματα, όπως π.χ. υπηρεσίες φροντίδας και πωλήτριες ή σε μερική απασχόληση. Η διαχρονικά αυξητική τάση στο ποσοστό των γυναικών που οδηγούνται στη λύση της μερικής απασχόλησης (από το 2002 μέχρι το 2012), έχει άμεσο αντίκτυπο στην παροχή χαμηλότερων συντάξεων για τις γυναίκες, με αποτέλεσμα το έμφυλο συνταξιοδοτικό χάσμα».

…και από πάνω, βία κατά των γυναικών…
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κεφάλαιο της μελέτης για την κρίση σε σχέση με τη βία στην οικογένεια. Αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «η έκθεση της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των φύλων της Ε.Ε. του 2013 καταδεικνύει ότι, το άγχος για τα οικονομικά οδηγεί πολλές φορές σε συχνότερα, εντονότερα και πιο επικίνδυνα κρούσματα βίας». Στη μελέτη παρατηρείται ότι «η βία κατά των γυναικών εντείνεται, όταν οι άνδρες υποχρεώνονται σε μετακινήσεις και απώλεια περιουσιακών στοιχείων, ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης. Η οικονομική κρίση ενισχύει την παρενόχληση και τη βία σε όλες τις μορφές της, καθώς και την πορνεία με θύματα τις γυναίκες, κατά παράβασιν των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.|

»Σημειώνεται ότι στην Κύπρο δεν υπάρχει σχετική έρευνα που να συνδέει την αύξηση των περιστατικών βίας με την κρίση. Το 2001 ο αριθμός των κλήσεων σε γραμμές βοήθειας ενδοοικογενειακής βίας ήταν 551 υποθέσεις και το 2011 ανήλθαν στις 1320. Το 2012 είχαν καταγραφεί 374 περιστατικά από τον Σύνδεσμο Πρόληψης και Αντιμετώπισης της Βίας στην Οικογένεια (ΣΠΑΒΟ), ενώ το 2013 ανήλθαν στα 403 περιστατικά. Το 2013 καταγγέλθηκαν από γυναίκες 552 περιστατικά βίας στην οικογένεια (Αστυνομία Κύπρου).
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2014, το κέντρο άμεσης βοήθειας του ΣΠΑΒΟ χειρίστηκε 812 υποθέσεις, εκ των οποίων τα 314 ήταν νέα περιστατικά».

*Εκτενέστερο ρεπορτάζ για το θέμα, στην έκδοσή μας της ερχόμενης Κυριακής.

Ζέτα: Να ξεπεραστούν τα στερεότυπα
Σε σύντομο χαιρετισμό της στην εκδήλωση, η Υπουργός Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Ζέτα Αιμιλιανίδου υπογράμμισε ότι «ως Υπουργείο, προσπαθούμε μέσα στα δεδομένα που υπάρχουν και με τις νομοθεσίες διασφάλισης της ισότητας, να προστατεύσουμε τη γυναίκα στην αγορά εργασίας, στη διάρκεια της εγκυμοσύνης, στη διασφάλιση των δικαιωμάτων της κατά την επιστροφή της στην εργασία από την άδεια μητρότητας, στην παροχή διευκολύνσεων για τα παιδιά, στην εφαρμογή πολιτικών συμφιλίωσης των επαγγελματικών και οικογενειακών υποχρεώσεων, και στην ισομισθία μεταξύ των δύο φύλων για όμοια εργασία, ή εργασία ίσης αξίας. Εκείνο που έχει σημασία είναι να ξεπεραστούν τα στερεότυπα και οι αντιλήψεις για τον ρόλο της γυναίκας. Πρέπει να προσπαθήσουμε όλοι να μη διατηρηθούν οι διακρίσεις και οι ανισότητες στην αγορά εργασίας. Καθήκον μας είναι να καθορίσουμε τις πολιτικές, έτσι ώστε αυτές οι ανισότητες να εκλείψουν».

Από την πλευρά της, η Πρόεδρος της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων στην Απασχόληση και την Επαγγελματική Εκπαίδευση Αργεντούλα Ιωάννου εξέφρασε τις ανησυχίες της Επιτροπής, «για την εικόνα που παρουσιάζει η μελέτη, δηλαδή μια σαφή επιδείνωση της θέσης των γυναικών, με μακροπρόθεσμες συνέπειες, τις οποίες έχουμε υποχρέωση ως κράτος και κοινωνία να αναχαιτίσουμε, με πολιτικές και προγράμματα στήριξης της έμφυλης ισότητας. Είμαστε έτοιμοι να συζητήσουμε με τους κοινωνικούς εταίρους και τα αρμόδια Υπουργεία προτάσεις για την ανάπτυξη δράσεων, στο πλαίσιο του νέου στρατηγικού σχεδίου για την ισότητα, ώστε να συγκρατήσουμε τις συνέπειες της κρίσης σε βάρος των γυναικών και να προστατεύσουμε τις κατακτήσεις της κοινωνίας μας στο ζήτημα της ισότητας των φύλων».